ฝายชะลอน้ำ ดักพิษได้จริงหรือ? ระวังกลายเป็น แหล่งสะสมโลหะหนัก

ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat เกี่ยวกับ ฝายชะลอน้ำ ทางออกแก้ปัญหาโลหะหนักปนเปื้อนในลำน้ำ หรือแค่ชะลอวิกฤต?
โดยระบุว่า ปัญหาโลหะหนักปนเปื้อนในแม่น้ำและลำคลอง กำลังเป็นความท้าทายด้านสิ่งแวดล้อมที่ต้องเร่งแก้ไข หนึ่งในแนวทางที่ถูกนำมาใช้คือการสร้าง “ฝายชะลอน้ำ” เพื่อดักจับตะกอนปนเปื้อนก่อนแพร่กระจายสู่พื้นที่ท้ายน้ำ แต่คำถามสำคัญคือ ฝายเหล่านี้สามารถกำจัดโลหะหนักได้จริงหรือไม่?
หลักการทำงานของฝายชะลอน้ำ คือการลดความเร็วของกระแสน้ำ ทำให้ตะกอนดินและอนุภาคที่มีโลหะหนักเกาะอยู่ตกลงสู่ก้นลำน้ำและสะสมบริเวณหน้าฝาย ช่วยลดการแพร่กระจายของสารปนเปื้อนไปยังพื้นที่ท้ายน้ำได้ในระดับหนึ่ง
สรุปข่าว
ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat เกี่ยวกับ ฝายชะลอน้ำ ทางออกแก้ปัญหาโลหะหนักปนเปื้อนในลำน้ำ หรือแค่ชะลอวิกฤต?
โดยระบุว่า ปัญหาโลหะหนักปนเปื้อนในแม่น้ำและลำคลอง กำลังเป็นความท้าทายด้านสิ่งแวดล้อมที่ต้องเร่งแก้ไข หนึ่งในแนวทางที่ถูกนำมาใช้คือการสร้าง “ฝายชะลอน้ำ” เพื่อดักจับตะกอนปนเปื้อนก่อนแพร่กระจายสู่พื้นที่ท้ายน้ำ แต่คำถามสำคัญคือ ฝายเหล่านี้สามารถกำจัดโลหะหนักได้จริงหรือไม่?
หลักการทำงานของฝายชะลอน้ำ คือการลดความเร็วของกระแสน้ำ ทำให้ตะกอนดินและอนุภาคที่มีโลหะหนักเกาะอยู่ตกลงสู่ก้นลำน้ำและสะสมบริเวณหน้าฝาย ช่วยลดการแพร่กระจายของสารปนเปื้อนไปยังพื้นที่ท้ายน้ำได้ในระดับหนึ่ง
อย่างไรก็ตาม ฝายชะลอน้ำทั่วไปไม่สามารถกำจัดโลหะหนักที่ละลายอยู่ในน้ำได้โดยตรง หากต้องการเพิ่มประสิทธิภาพ จำเป็นต้องใช้วัสดุดูดซับ เช่น ถ่านชีวภาพ หรือแร่ซีโอไลต์ รวมถึงการใช้พืชน้ำช่วยดูดซับสารปนเปื้อน
ขณะเดียวกัน การสะสมของตะกอนโลหะหนักบริเวณหน้าฝายยังเป็นความเสี่ยงระยะยาว เพราะหากเกิดน้ำหลาก ตะกอนพิษอาจถูกพัดกลับลงสู่ลำน้ำ จึงจำเป็นต้องมีการตรวจสอบ ขุดลอก และกำจัดตะกอนปนเปื้อนอย่างถูกวิธี
สำหรับบทเรียนจากต่างประเทศ สหรัฐอเมริกามีการใช้ฝายหินปูนร่วมกับพื้นที่ชุ่มน้ำเทียม เพื่อช่วยปรับสภาพน้ำที่เป็นกรดจากเหมืองแร่ และส่งเสริมให้โลหะหนักบางชนิดตกตะกอน ขณะที่ประเทศจีนใช้ระบบฝายดักตะกอนในพื้นที่ที่ราบสูงเลิสส์ เพื่อลดการชะล้างหน้าดินและกักเก็บตะกอนที่อาจปนเปื้อนโลหะหนัก
ดร.สนธิจึงมองว่า ฝายชะลอน้ำเป็นเพียงเครื่องมือช่วยลดการแพร่กระจายของมลพิษ ไม่ใช่คำตอบสุดท้ายของการแก้ปัญหาโลหะหนักในแหล่งน้ำ สิ่งสำคัญที่สุดคือ การควบคุมมลพิษตั้งแต่ต้นทาง โดยเฉพาะน้ำเสียจากเหมืองแร่และโรงงานอุตสาหกรรม ควบคู่กับการจัดการตะกอนปนเปื้อนอย่างเป็นระบบ เพื่อป้องกันไม่ให้ฝายชะลอน้ำกลายเป็นแหล่งสะสมสารพิษแห่งใหม่ในอนาคต
- สารปนเปื้อนลำน้ำกก! ปภ.-เชียงใหม่ เผยน้ำประปาหมู่บ้าน 47 แห่ง ยังปลอดภัย
- เปิดข้อสั่งการนายกฯ ห่วงสถานการณ์ปัญหาสารหนู-จัดหาน้ำดื่มสะอาดให้เพียงพอ
- “น้ำคือชีวิต” เปิด 4 ปฏิบัติการเร่งด่วนแก้สารหนู คืนน้ำสะอาด-ปลอดภัยให้ประชาชน
- ระวังสารหนู! ปภ. แนะ 3 วิธีเลี่ยงสารปนเปื้อนในน้ำดื่ม - อาหาร
- "กล่องจุ่มโรคมะเร็ง" ที่ทุกคนไม่อยากเปิด เมื่อ "สารหนูเรื้อรัง" ซ่อนอยู่ในน้ำดื่มใกล้ตัว
ที่มาข้อมูล : เฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat
ที่มารูปภาพ : กรมควบคุมมลพิษ
