ฝนถล่มรับเข้าพรรษา! ทั้งที่เป็นปี “เอลนีโญ” เกิดอะไรกับสภาพอากาศไทย?

1. เอลนีโญไม่ได้แปลว่า "ฝนไม่ตก"

ตามหลักวิทยาศาสตร์ ปรากฏการณ์เอลนีโญมีผลทำให้ปริมาณฝนเฉลี่ยของประเทศไทยลดลงเมื่อเทียบกับค่าปกติ และเพิ่มโอกาสเกิดภาวะแห้งแล้งหรือฝนทิ้งช่วงในบางเดือน

อย่างไรก็ตาม ในช่วงเดือนกรกฎาคม ซึ่งเป็นช่วงเข้าพรรษาของปี 2569 ประเทศไทยยังได้รับอิทธิพลจากกลไกสภาพอากาศตามฤดูกาล ทำให้หลายพื้นที่ยังคงมีฝนตกหนักเป็นระยะ

2. เหตุใดฝนจึงยังตกหนัก ทั้งที่อยู่ในช่วงเอลนีโญ

ปัจจัยสำคัญคือ ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ และ ร่องมรสุม ซึ่งยังคงเป็นกลไกหลักที่กำหนดฤดูฝนของประเทศไทย

•    ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ยังพัดพาความชื้นจากมหาสมุทรอินเดียเข้าสู่ประเทศไทยอย่างต่อเนื่อง

•    ขณะเดียวกัน ร่องมรสุมหรือร่องความกดอากาศต่ำยังพาดผ่านภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ช่วยกระตุ้นการก่อตัวของเมฆฝนและทำให้เกิดฝนตกหนักในหลายพื้นที่

จึงเห็นได้ว่า แม้ภาพรวมของปีจะอยู่ภายใต้อิทธิพลของเอลนีโญ แต่ในบางช่วงเวลายังคงเกิดฝนตกชุกจากอิทธิพลของระบบมรสุมได้

3. ทำความรู้จัก "Rain Bomb" หรือฝนตกสะสมสุดขั้ว

อีกหนึ่งปรากฏการณ์ที่ถูกจับตามอง คือ Rain Bomb หรือฝนตกหนักอย่างรุนแรงในพื้นที่จำกัดภายในระยะเวลาสั้น

กลไกที่เกี่ยวข้องมีดังนี้

•    เอลนีโญทำให้อากาศในชั้นบรรยากาศมีอุณหภูมิสูงกว่าปกติ

•    อากาศที่ร้อนขึ้นสามารถกักเก็บไอน้ำได้มากขึ้น เมื่อได้รับความชื้นจากทะเล จึงเกิดการยกตัวอย่างรวดเร็ว

•    ส่งผลให้เมฆฝนพัฒนาตัวเป็นเมฆขนาดใหญ่ และปลดปล่อยฝนออกมาอย่างหนักในบางพื้นที่ หรือที่เรียกว่า Rain Bomb

กรมอุตุนิยมวิทยาคาดว่า ปริมาณฝนจะยังคงกระจายไม่สม่ำเสมอในแต่ละภูมิภาค โดยภาคเหนือและภาคตะวันตกอาจมีฝนมากกว่าค่าเฉลี่ยในบางช่วง ขณะที่ภาคกลางบางส่วนและภาคใต้เริ่มมีแนวโน้มฝนน้อยลง

แม้ช่วงนี้หลายพื้นที่ยังต้องเผชิญฝนตกหนัก แต่เมื่อฤดูมรสุมสิ้นสุดลง อิทธิพลของเอลนีโญอาจแสดงผลชัดเจนมากขึ้น ส่งผลให้ประเทศไทยมีแนวโน้มเผชิญอากาศร้อนจัดและความแห้งแล้งในช่วงปลายปี จึงควรติดตามการพยากรณ์อากาศและวางแผนบริหารจัดการน้ำอย่างต่อเนื่อง