โจทย์ใหญ่ "ตลาดทุน" มากกว่าการระดมทุน ปั๊มรายได้ภาครัฐ เชื่อมเศรษฐกิจ

ตลาดทุนถือเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของระบบเศรษฐกิจ ทำหน้าที่เป็นตัวกลางเชื่อมโยงระหว่างผู้มีเงินออมกับบริษัทที่ต้องการเงินทุน เพื่อนำเงินไปใช้ขยายกิจการ ลงทุนในโครงการใหม่ พัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน ตลอดจนเสริมความแข็งแกร่งให้ธุรกิจสามารถรับมือกับความผันผวนทางเศรษฐกิจได้

โดยเฉพาะในช่วงที่เศรษฐกิจโลกเผชิญความไม่แน่นอน ทั้งความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์และความไม่แน่นอนด้านนโยบายภาษีระหว่างประเทศ ตลาดทุนยิ่งมีบทบาทสำคัญในการจัดสรรทรัพยากรทางการเงินให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อระบบเศรษฐกิจ

สำหรับประเทศไทย ตลาดทุนมีส่วนสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจมาอย่างต่อเนื่อง ตัวอย่างสำคัญ ได้แก่ การพัฒนาพื้นที่ชายฝั่งทะเลภาคตะวันออก (Eastern Seaboard) ซึ่งตลาดทุนเป็นแหล่งเงินทุนระยะยาวสำหรับการพัฒนาอุตสาหกรรมหนักและโครงสร้างพื้นฐาน เพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันและปรับเปลี่ยนโครงสร้างเศรษฐกิจไทยไปสู่อุตสาหกรรมใหม่

นอกจากนี้ ในช่วงวิกฤตการณ์ทางการเงินปี 2540 ตลาดทุนยังเป็นอีกหนึ่งช่องทางที่ช่วยให้ภาคธุรกิจสามารถระดมทุนเพื่อเสริมสภาพคล่องและปรับโครงสร้างทางการเงิน หลังจากระบบสถาบันการเงินเผชิญข้อจำกัดเชิงโครงสร้าง

เม็ดเงินที่ระดมทุนผ่านตลาดทุนจึงไม่ได้หยุดอยู่เพียงการเพิ่มเงินทุนให้บริษัทจดทะเบียน แต่ยังถูกนำไปต่อยอดเป็นการลงทุนในภาคการผลิต การขยายธุรกิจ การจ้างงาน และการพัฒนาทักษะแรงงานให้สอดรับกับเทคโนโลยีและนวัตกรรมใหม่ ๆ

เมื่อธุรกิจมีความสามารถในการแข่งขันเพิ่มขึ้น ก็มีโอกาสสร้างรายได้และกำไรได้อย่างต่อเนื่อง และส่งผ่านผลประโยชน์กลับมายังภาครัฐผ่านการชำระภาษี ทำให้บริษัทจดทะเบียนเป็นส่วนหนึ่งของฐานรายได้ทางการคลังที่มีความสำคัญต่อประเทศ

ข้อมูลในช่วง 10 ปี ตั้งแต่ปี 2559-2568 พบว่า ภาครัฐมีรายได้จากการจัดเก็บภาษีและรายได้ประเภทต่าง ๆ เฉลี่ยปีละ 3.21 ล้านล้านบาท โดยเมื่อพิจารณารายได้ภาษีสุทธิหลังหักการจัดสรรแล้ว พบว่ารัฐบาลมีรายได้เฉลี่ยประมาณ 2.54 ล้านล้านบาทต่อปี

รายได้ภาษีส่วนใหญ่ประมาณ 80% มาจากกรมสรรพากร ซึ่งรับผิดชอบจัดเก็บภาษีหลายประเภท ได้แก่ ภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีเงินได้นิติบุคคล ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ภาษีเงินได้ปิโตรเลียม ภาษีธุรกิจเฉพาะ และอากรแสตมป์

ในช่วง 10 ปีดังกล่าว กรมสรรพากรจัดเก็บภาษีเงินได้นิติบุคคลได้เฉลี่ยปีละ 693,027 ล้านบาท ซึ่งถือเป็นแหล่งรายได้สำคัญของรัฐบาล และเป็นภาษีที่สะท้อนผลประกอบการของภาคธุรกิจโดยตรง

เมื่อแยกโครงสร้างรายได้ของกรมสรรพากรตามประเภทภาษี พบว่ามีภาษีสำคัญ 3 อันดับแรก ได้แก่

1. ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) มีมูลค่าจัดเก็บเฉลี่ยปีละ 844,441 ล้านบาท คิดเป็น 41.63% ของรายได้ภาษีทั้งหมดที่กรมสรรพากรจัดเก็บ

2. ภาษีเงินได้นิติบุคคล (Corporate Income Tax) มีมูลค่าจัดเก็บเฉลี่ยปีละ 693,027 ล้านบาท คิดเป็น 34.16%

3. ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (Personal Income Tax) มีมูลค่าจัดเก็บเฉลี่ยปีละ 359,228 ล้านบาท คิดเป็น 17.71%

ภาษีทั้ง 3 ประเภทนี้รวมกันคิดเป็นประมาณ 93.50% ของรายได้ภาษีทั้งหมดที่กรมสรรพากรจัดเก็บ สะท้อนให้เห็นว่ารายได้ภาครัฐมีความเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดกับกิจกรรมทางเศรษฐกิจ การบริโภค และผลประกอบการของภาคธุรกิจ

เมื่อพิจารณาผลประกอบการของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยและตลาดหลักทรัพย์เอ็ม เอ ไอ พบว่า บริษัทจดทะเบียนมีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจไทยทั้งในด้านรายได้ การลงทุน และการจ้างงาน

ในปี 2568 บริษัทจดทะเบียนมีรายได้รวม 17.43 ล้านล้านบาท แม้จะลดลงประมาณ 7.1% จาก 18.77 ล้านล้านบาทในปี 2567 แต่หากพิจารณาในระยะยาว รายได้ของบริษัทจดทะเบียนยังมีแนวโน้มเติบโต โดยในช่วง 10 ปีล่าสุดมีอัตราการเติบโตเฉลี่ยต่อปี 5.70%

ขณะที่หากมองย้อนกลับไปตลอด 29 ปี ตั้งแต่ปี 2540-2568 บริษัทจดทะเบียนสามารถเติบโตผ่านวิกฤติเศรษฐกิจสำคัญหลายครั้ง ไม่ว่าจะเป็นวิกฤติต้มยำกุ้ง วิกฤติเศรษฐกิจแฮมเบอร์เกอร์ วิกฤติน้ำท่วมใหญ่ และวิกฤติโควิด-19 โดยมีอัตราการเติบโตของรายได้เฉลี่ยต่อปีกว่า 7.8%

สำหรับการลดลงของรายได้ในปี 2568 ส่วนหนึ่งเป็นผลจากภาวะเศรษฐกิจที่ชะลอตัว ราคาน้ำมันที่ปรับตัวลดลง และการปรับลดอัตราดอกเบี้ยนโยบาย 4 ครั้งในปีดังกล่าว ซึ่งส่งผลกระทบต่อผลประกอบการของธุรกิจบางหมวด โดยเฉพาะกลุ่มพลังงาน ปิโตรเคมีและเคมีภัณฑ์ รวมถึงธุรกิจการเงิน

อย่างไรก็ตาม แม้รายได้รวมจะลดลง แต่กำไรสุทธิรวมของบริษัทจดทะเบียนกลับเพิ่มขึ้นจาก 0.85 ล้านล้านบาทในปี 2567 เป็น 1.10 ล้านล้านบาทในปี 2568

ปัจจัยหนึ่งมาจากบริษัทจดทะเบียนหลายแห่งสามารถสร้างกำไรจากกิจกรรมอื่น ๆ นอกเหนือจากธุรกิจหลัก เช่น การควบรวมกิจการ การปรับโครงสร้างธุรกิจ การลงทุน และเครื่องมือทางการเงิน

นอกจากนี้ ฐานะทางการเงินของบริษัทจดทะเบียนยังมีแนวโน้มแข็งแกร่งขึ้น โดยอัตราส่วนหนี้สินต่อทุน (D/E Ratio) ของบริษัทจดทะเบียนที่ไม่รวมอุตสาหกรรมการเงิน ลดลงจาก 1.34 เท่าในปี 2567 เหลือ 1.28 เท่าในปี 2568

สำหรับปี 2569 ผลประกอบการของบริษัทจดทะเบียนมีทิศทางฟื้นตัวชัดเจนขึ้น โดยข้อมูลในช่วงครึ่งแรกของปี 2569 พบว่า

• รายได้รวมอยู่ที่ 9.29 ล้านล้านบาท เพิ่มขึ้น 4.6% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน

• ยอดขายรวมอยู่ที่ 8.75 ล้านล้านบาท เพิ่มขึ้น 7.5% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน

• กำไรสุทธิรวมอยู่ที่ 0.765 ล้านล้านบาท เพิ่มขึ้น 22.2% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน

การฟื้นตัวเกิดขึ้นในเกือบทุกหมวดธุรกิจ สอดคล้องกับการขยายตัวของเศรษฐกิจไทยในไตรมาส 2 โดยเฉพาะกลุ่มปิโตรเคมีและเคมีภัณฑ์ที่มีผลการดำเนินงานและอัตรากำไรดีขึ้น

ขณะเดียวกัน กลุ่มสินค้าอุตสาหกรรม กลุ่มเทคโนโลยีและสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ได้รับแรงสนับสนุนจากการขยายตัวของเศรษฐกิจดิจิทัล ส่วนกลุ่มบริการเติบโตตามการฟื้นตัวของภาคการท่องเที่ยวและการบริโภค

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่าบริษัทจดทะเบียนไทยมีแนวโน้มฟื้นตัวทั้งด้านรายได้และความสามารถในการทำกำไร ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญต่อการสร้างฐานภาษีของประเทศในระยะต่อไป

อีกหนึ่งประเด็นสำคัญที่สะท้อนบทบาทของตลาดทุนต่อเศรษฐกิจไทย คือการมีส่วนร่วมในการสร้างรายได้ภาครัฐผ่านการชำระภาษีเงินได้นิติบุคคล

จากข้อมูล ณ สิ้นปี 2568 พบว่า ประเทศไทยมีนิติบุคคลที่จดทะเบียนกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าทั้งหมด 2,050,079 ราย โดยแบ่งเป็น

• นิติบุคคลที่ยังคงดำเนินกิจการอยู่ 967,210 ราย

• นิติบุคคลที่นำส่งงบการเงิน 867,911 ราย

• นิติบุคคลที่ขึ้นทะเบียนกับกรมสรรพากรและมีเลขประจำตัวผู้เสียภาษี 726,487 ราย

• นิติบุคคลที่มีกำไรสุทธิทางบัญชี 308,664 ราย

ขณะที่บริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยที่อยู่ในการศึกษามีจำนวน 861 บริษัท หรือคิดเป็นเพียง 0.09% ของนิติบุคคลที่ยังดำเนินกิจการอยู่ทั้งหมด

แม้จะมีจำนวนบริษัทเพียงสัดส่วนเล็กน้อยเมื่อเทียบกับนิติบุคคลทั้งประเทศ แต่บริษัทจดทะเบียนกลับมีบทบาทในการสร้างรายได้ภาษีให้ภาครัฐในระดับสูง

ข้อมูลการชำระภาษีเงินได้นิติบุคคลที่บริษัทจดทะเบียนเปิดเผยในงบการเงินรวม (Consolidated Financial Statement) พบว่า ในช่วง 10 ปี ตั้งแต่ปี 2559-2568 บริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยจ่ายภาษีเงินได้นิติบุคคลให้กรมสรรพากรรวมกันกว่า 2.67 ล้านล้านบาท

เฉพาะในปี 2568 บริษัทจดทะเบียนจ่ายภาษีเงินได้นิติบุคคลรวม 311,327 ล้านบาท ลดลงจาก 334,739 ล้านบาทในปี 2567 หรือประมาณ 6.9%

อย่างไรก็ตาม เมื่อเปรียบเทียบกับภาษีเงินได้นิติบุคคลทั้งหมดที่กรมสรรพากรจัดเก็บในปี 2568 ซึ่งมีมูลค่ารวมกว่า 799,400 ล้านบาท พบว่าบริษัทจดทะเบียนเป็นผู้จ่ายภาษีถึง 38.95%

กล่าวได้ว่า บริษัทจดทะเบียนจำนวนเพียง 861 บริษัท ซึ่งคิดเป็น 0.09% ของนิติบุคคลที่ยังดำเนินกิจการอยู่ กลับมีส่วนร่วมในการสร้างรายได้จากภาษีเงินได้นิติบุคคลเกือบ 40% ของภาษีประเภทนี้ที่กรมสรรพากรจัดเก็บได้ทั้งหมด

เมื่อพิจารณาข้อมูลย้อนหลัง 10 ปี ยังพบว่าสัดส่วนภาษีเงินได้นิติบุคคลที่บริษัทจดทะเบียนจ่ายต่อภาษีเงินได้นิติบุคคลทั้งหมดที่กรมสรรพากรจัดเก็บ มีค่าเฉลี่ยสูงถึง 38.38%

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าบริษัทจดทะเบียนเป็นหนึ่งในฐานภาษีที่มีความสำคัญต่อประเทศ และมีส่วนช่วยสนับสนุนเสถียรภาพทางการคลังของรัฐบาลอย่างต่อเนื่อง

บทบาทของตลาดทุนไทยไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการเป็นช่องทางซื้อขายหลักทรัพย์หรือระดมทุนให้ภาคธุรกิจเท่านั้น แต่ยังเป็นกลไกสำคัญที่เชื่อมโยงกิจกรรมทางเศรษฐกิจเข้ากับรายได้ของภาครัฐ

เงินทุนที่ระดมผ่านตลาดทุนสามารถนำไปใช้ขยายธุรกิจ ลงทุนในโครงการใหม่ เพิ่มกำลังการผลิต และสร้างการจ้างงาน ซึ่งก่อให้เกิดรายได้และกำไรทั้งภายในบริษัทจดทะเบียนและธุรกิจอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องตลอดห่วงโซ่อุปทาน

กิจกรรมทางเศรษฐกิจเหล่านี้ยังนำไปสู่การจัดเก็บภาษีในหลายรูปแบบ ก่อนที่รายได้ส่วนหนึ่งจะถูกส่งกลับไปยังภาครัฐเพื่อใช้ในการพัฒนาประเทศ

ดังนั้น ตลาดทุนจึงเป็นทั้งแหล่งระดมทุน กลไกสนับสนุนการเติบโตของภาคธุรกิจ และหนึ่งในเสาหลักของรายได้ทางการคลัง โดยเฉพาะเมื่อบริษัทจดทะเบียนสามารถสร้างรายได้ภาษีเงินได้นิติบุคคลได้เกือบ 40% ของยอดจัดเก็บทั้งหมด

สำหรับนักลงทุน ตัวเลขเหล่านี้ยังช่วยสะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อมโยงระหว่างตลาดทุน ภาคธุรกิจ และเศรษฐกิจมหภาค ตลอดจนความสำคัญของบริษัทจดทะเบียนต่อระบบเศรษฐกิจไทยในภาพรวม

ในระยะยาว การพัฒนาตลาดทุนให้มีประสิทธิภาพ เพิ่มจำนวนบริษัทที่มีศักยภาพในการเข้าถึงแหล่งทุน และสนับสนุนให้ภาคธุรกิจเติบโตอย่างยั่งยืน จึงไม่เพียงเป็นประโยชน์ต่อนักลงทุนและผู้ประกอบการเท่านั้น แต่ยังเป็นส่วนสำคัญในการสร้างรายได้และสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศอีกด้วย