รัฐดันเกณฑ์ MiT บีบค่ายรถใช้ชิ้นส่วนไทย 40%

เมื่อเร็วๆ นี้ กระทรวงการคลังและกรมสรรพสามิตได้วางยุทธศาสตร์ขับเคลื่อนอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้าระยะยาวผ่าน 3 บันไดขั้นสำคัญ

โดยล่าสุดคณะรัฐมนตรี (ครม.) เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2026 มีมติเห็นชอบปรับขึ้นภาษีสรรพสามิตรถยนต์ไฟฟ้าประเภทแบตเตอรี่ (BEV) และรถยนต์ไฟฟ้าประเภทขยายระยะทาง (REEV) ที่นำเข้าทั้งคัน (CBU) จากเดิมร้อยละ 10 เป็นร้อยละ 35 (ซึ่งเมื่อรวมภาษีตามหลัก Inclusive Tax จะสะท้อนราคาขายปลีกปรับขึ้นราวร้อยละ 49) 

โดยมีจุดประสงค์ของโครงการเน้นสร้างแต้มต่อทางภาษี ให้แก่ผู้ประกอบการที่ตั้งโรงงาน และใช้ชิ้นส่วนในประเทศให้สามารถแข่งขันได้ รวมถึงเป็นแรงจูงใจให้ผู้ประกอบการที่เคยนำเข้ารถยนต์ CBU ต้องเข้ามาตั้งโรงงานผลิตเองในประเทศ 

โดยร่างกฎกระทรวงกำหนดมีผลบังคับใช้ในวันที่ 1 มกราคม 2027 เพื่อให้ผู้ประกอบการค่ายรถยนต์มีระยะเวลาปรับตัว วางแผนการผลิต การลงทุน และบริหารจัดการสต๊อกสินค้าได้อย่างเหมาะสม

ซึ่งการตัดสินใจเช่นนี้ มีขึ้นหลังจากบันไดขั้นแรกที่ดำเนินการผ่านไปแล้ว คือ มาตรการส่งเสริม EV 3.0 และ EV 3.5 ซึ่งประสบความสำเร็จในการดึงดูดให้ประชาชนยอมรับการใช้งานรถยนต์ไฟฟ้า 

ควบคู่ไปกับการชักจูงค่ายรถยนต์รายใหญ่จากต่างประเทศ โดยเฉพาะจากประเทศจีน เข้ามาตั้งโรงงานผลิตในประเทศไทยแล้วประมาณ 8 โรงงาน

ทั้งนี้ กลไกภาษีใหม่จะเข้ามาทำหน้าที่สร้างแต้มต่อให้กับผู้ประกอบการที่ตั้งโรงงาน และใช้ชิ้นส่วนในประเทศให้สามารถแข่งขันได้ ขณะเดียวกันก็เป็นแรงส่งสำคัญที่บีบให้ผู้ประกอบการที่เคยนำเข้ารถยนต์ทั้งคัน ต้องตัดสินใจเข้ามาลงทุนตั้งโรงงานผลิตเองในประเทศไทยในระยะยาว

ดังนั้นเพื่อเดินหน้าประเทศไทยไปสู่การเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้า (EV) กรมสรรพสามิต จึงร่วมกับสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) กำหนดเกณฑ์สัดส่วนชิ้นส่วนที่ผลิตในประเทศ หรือ Local Content ในรูปแบบใหม่ 

โดยจะเปลี่ยนจากเกณฑ์เดิมของกรมศุลกากร ที่อ้างอิงตามมาตรฐานองค์การการค้าโลก (WTO) ซึ่งเคยยินยอมให้นำกำไร ค่าน้ำ และค่าไฟ  มารวมคำนวณเป็นสัดส่วนชิ้นส่วนในประเทศได้ กว่าร้อยละ 10–15 ของ Local Content

โดยเกณฑ์ใหม่ที่จะเปลี่ยนมาใช้ คือ เกณฑ์ Made in Thailand (MiT) ที่จะพิจารณาเฉพาะชิ้นส่วนฮาร์ดแวร์จริงที่ผลิตในประเทศไทย 

และชี้วัดได้ชัดเจน เช่น เบาะ ประตู กระจก หรือยางรถยนต์ โดยไม่นำต้นทุนทางการเงิน ค่าน้ำ ค่าไฟ หรือกำไรมารวมคำนวณ ซึ่งตั้งเป้าสัดส่วนชิ้นส่วนในประเทศไว้ที่ประมาณ ร้อยละ 40 

สำหรับเกณฑ์ MiT คือ บันไดขั้นที่ 3 ของยุทธศาสตร์ขับเคลื่อนอุตสาหกรรม EV คาดว่าจะเริ่มบังคับใช้ในอีก 3 ปีข้างหน้า หรือปี 2030 และมองว่าเรื่องนี้จะไม่กระทบกับแผนการดึงดูดการลงทุนของไทย

อย่างไรก็ตามการปรับเปลี่ยนกฎเกณฑ์ใหม่ดังกล่าวที่กล่าวไป จะนำไปสู่การกำหนดโครงสร้างอัตราภาษีสรรพสามิตใหม่ 3 ระดับ ได้แก่

1.อัตราต่ำสุด ร้อยละ 10 สำหรับผู้ประกอบการที่มีโรงงานผลิตในไทย และใช้ชิ้นส่วนในประเทศครบตามเกณฑ์ MiT ที่ระบุไว้ที่ร้อยละ 40 ของการผลิตทั้งหมด และในอนาคตไทยอาจจะเพิ่มสัดส่วนตรงนี้ให้มากขึ้นก็ได้ เพราะเมื่อใช้ชิ้นส่วนในประเทศมาก การจ้างงานในประเทศก็จะเพิ่มขึ้นด้วย

2.อัตรากลาง ช่วงร้อยละ 15–20 สำหรับผู้ประกอบการที่มีโรงงานประกอบในไทยแล้ว แต่ยังใช้ชิ้นส่วนในประเทศไม่ถึงเกณฑ์ที่กำหนด

3.อัตราสูงสุด ร้อยละ 35 สำหรับผู้ประกอบการที่ไม่มีการตั้งโรงงานผลิตในประเทศไทย และนำเข้ารถยนต์ไฟฟ้าทั้งคัน

ด้านนายลวรณ แสงสนิท ปลัดกระทรวงการคลัง ยืนยันว่า เป้าหมายสูงสุดของการปรับโครงสร้างภาษีไม่ได้มุ่งเน้นเรื่องการเพิ่มรายได้การจัดเก็บภาษีของรัฐบาล หากแต่มุ่งหวังผลลัพธ์ในการสร้างให้อุตสาหกรรมรถยนต์ของไทยเป็นศูนย์กลาง (Hub) อย่างแท้จริง 

ซึ่งจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain) และผู้ผลิตชิ้นส่วนระดับ เทียร์ 2 และ เทียร์ 3 ในประเทศเติบโตควบคู่ไปกับค่ายรถยนต์ด้วย

นอกจากนี้ การดึงดูดให้ค่ายรถยนต์เข้ามาตั้งโรงงาน และมีฐานการผลิตจริงในประเทศ ยังช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้บริโภคในระยะยาว ทั้งในแง่ของบริการหลังการขาย และการจัดหาอะไหล่ซ่อมบำรุง ซึ่งจะส่งผลให้ระบบการรับประกันภัย และเบี้ยประกันภัยของรถยนต์ไฟฟ้าปรับเข้าสู่ภาวะปกติได้ในที่สุด

ส่วนเมื่อมาดูความคิดเห็นของภาคเอกชน ก็พบว่า เห็นด้วยกับการการที่รัฐบาลขึ้นภาษีรถยนต์นำเข้าไฟฟ้า โดยนาย

นายสุรพงษ์ ไพสิฐพัฒนพงษ์ ที่ปรึกษาประธานกลุ่มอุตสาหกรรมยานยนต์ และโฆษกกลุ่มอุตสาหกรรมยานยนต์ สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) ระบุว่า 

การปรับขึ้นอัตราภาษีสรรพสามิตรถยนต์ไฟฟ้าสำเร็จรูป (CBU) ทั้ง BEV และ REEV ที่นำเข้าจากต่างประเทศเพื่อจำหน่ายในประเทศไทย เป็นร้อยละ 35 ช่วยปกป้องและสนับสนุนการพัฒนาอุตสาหกรรมยานยนต์ไทย ซึ่งดำเนินธุรกิจในประเทศมานานกว่า 65 ปี จนไทยก้าวขึ้นเป็นประเทศผู้ผลิตรถยนต์อันดับ 11 ของโลก 

อีกทั้งยังช่วยสร้างความเป็นธรรมให้แก่ผู้ลงทุนในประเทศที่มีการจ้างงานและใช้ชิ้นส่วนที่ผลิตภายในประเทศ ให้สามารถแข่งขันกับรถยนต์ไฟฟ้านำเข้าได้มากขึ้น 

รวมถึงสร้างความเชื่อมั่นแก่นักลงทุนทั้งไทยและต่างชาติว่า ประเทศไทยให้ความสำคัญกับการลงทุนระยะยาวที่สร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่เศรษฐกิจ

และมองว่า ในช่วงก่อนมาตรการมีผลบังคับใช้ ผู้ประกอบการจะเร่งนำเข้ารถยนต์ไฟฟ้ามากขึ้น ซึ่งจะต้องจับตายอดจองงาน Motor Expo 2026 หรือ มหกรรมยานยนต์ ครั้งที่ 43 จัดขึ้นระหว่างวันที่ 2-13 ธันวาคม 2026 สิ้นปีนี้ ซึ่งอาจเพิ่มขึ้นจนทำสถิติสูงสุด

อย่างไรก็ตาม ส.อ.ท. ประเมินว่า หลังโครงสร้างภาษีใหม่มีผลบังคับใช้ในปี 2027 อุตสาหกรรมยานยนต์ไทยมีโอกาสเติบโตไม่น้อยกว่าร้อยละ 7 

และตั้งเป้าปริมาณการผลิตรถยนต์ไม่น้อยกว่า 1.55 ล้านคัน แต่ทั้งนี้ ตัวเลขดังกล่าวยังขึ้นอยู่กับปริมาณรถยนต์นำเข้าสำเร็จรูปที่คงเหลืออยู่ในสต็อกก่อนวันที่ 1 มกราคม 2027 ซึ่งอาจมีผลต่อทิศทางตลาดในช่วงเปลี่ยนผ่านด้วย

ส่วนอีกเรื่องที่น่าจับตามอง คือ  โครงการ "รถเก่าแลกรถกระบะใหม่" นายลวรณ แสงสนิท ปลัดกระทรวงการคลัง ระบุว่า  โครงการนี้ได้ยื่นเสนอเข้าสู่การพิจารณาของคณะอนุกรรมการกลั่นกรองที่นายกุลิศ สมบัติศิริ เป็นประธานแล้ว 

จากนั้นจะเสนอเข้าการพิจารณาคณะกรรมการกลั่นกรองการใช้จ่ายเงินกู้ ภายใต้พระราชกำหนดให้อำนาจกระทรวงการคลังกู้เงินฯ หรือ บอร์ดกลั่นกรองฯ พิจารณาต่อไป

สำหรับนโยบายรถเก่าแลกรถใหม่ในครั้งนี้จะมุ่งเน้นกลุ่มรถกระบะ และรถบรรทุกเชิงพาณิชย์ เนื่องจากกลุ่มรถยนต์นั่งส่วนบุคคลหรือรถเก๋ง ประสบความสำเร็จไปแล้วจากมาตรการ EV 3.0 และ EV 3.5 แต่กลุ่มนี้ ยังไม่พร้อมปรับเปลี่ยนเป็น EV เต็มรูปแบบ โดยรถใหม่ที่จะนำมาแลกต้องรองรับน้ำมันไบโอดีเซล B20 และ E20 เพื่อสอดรับกับโครงสร้างราคาพลังงานของรัฐ

โดย กรมสรรพสามิต เตรียมเสนอของบประมาณรวม 12,000 ล้านบาท ภายใต้ พ.ร.ก.กู้เงินฯ โดยแบ่งเป็น งบประมาณ 6,000 ล้านบาท สำหรับโครงการรถเก่าแลกรถกระบะใหม่ โดยจะให้เงินอุดหนุนราว 40,000 บาทต่อคัน ครอบคลุมกว่า 150,000 คัน

และอีก 6,000 ล้านบาท สำหรับโครงการอุดหนุนรถมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้า โดยให้เงินอุดหนุน 10,000-20,000 บาทต่อคัน เป้าหมาย 400,000 คัน โดยต้องเป็นรุ่นที่ผลิตในประเทศไทยเท่านั้น ซึ่งคาดว่าจะเข้าสู่การพิจารณาภายใน 1-2 สัปดาห์นี้

โดยในส่วนของการจัดการ “รถยนต์เก่า” ที่จะนำมาเข้าร่วมโครงการ ปลัดกระทรวงการคลังยืนยันว่า ประเทศไทยมีศักยภาพจากโรงงานรีไซเคิลในประเทศที่พร้อมรองรับการบดทำลาย และแยกชิ้นส่วนที่ปีละประมาณ 10,000 คัน

ซึ่งการก่อหนี้เพื่อเปลี่ยนผ่านพลังงานและการได้รถใหม่มาใช้งานยาวนานถึง 15 ปี ถือเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าในระยะยาว ไม่น่ากังวลเท่าการก่อหนี้ที่ไม่เกิดประโยชน์ พร้อมระบุว่าสำหรับผู้ประกอบการหรือประชาชนที่ต้องการกู้เงินซื้อรถใหม่ รัฐบาลอาจให้ บสย. (บรรษัทประกันสินเชื่ออุตสาหกรรมขนาดย่อม) เข้ามาช่วยค้ำประกันสินเชื่อตามกลไกปกติเพื่อเพิ่มความสามารถในการเข้าถึงแหล่งเงินทุน

ขณะที่ในส่วนของการบริหารจัดการแบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้า ซึ่งเป็นชิ้นส่วนที่เป็นหัวใจหลักของยานยนต์ไฟฟ้านั้น และหวั่นว่า แบตเตอรี่เก่าเหล่านี้จะส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อสิ่งแวดล้อมในอนาคตนั้น 

ทางกรมสรรพสามิต จึงอยู่ระหว่างการพิจารณามาตรการติดตาม โดยจะต้องมีการตรวจสอบสภาพ (Test) และการบันทึกข้อมูลหมายเลขประจำเครื่อง (Serial Number) ของแบตเตอรี่ เพื่อให้สามารถติดตามวงจรชีวิตของแบตเตอรี่ ตั้งแต่กระบวนการนำเข้า การผลิต การใช้งาน ไปจนถึงขั้นตอนสุดท้ายว่าจะถูกนำไปจัดการอย่างไร 

หรือมีการนำไปทำลายอย่างถูกต้องตามหลักวิชาการหรือไม่ ซึ่งมาตรการภาษีจะเป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่ใช้ควบคุมดูแลกระบวนการจัดการแบตเตอรี่นี้ให้มีประสิทธิภาพสูงสุด

ดังนั้น มาตรการทั้งหมดนี้ ถือเป็นการลงทุนเพื่อการเปลี่ยนผ่านพลังงานในระยะยาว 15 ปีของโครงสร้างพื้นฐานยานยนต์ไทย แม้การปรับภาษี CBU เพิ่มเป็นร้อยละ 35 จะส่งผลกระทบต่อราคาขายปลีกรถนำเข้า 

แต่เป็นการสร้าง "แต้มต่อทางภาษี" ที่จำเป็นในการดึงดูดเม็ดเงินลงทุนตั้งโรงงานผลิต การพัฒนาระบบติดตามแบตเตอรี่ ตั้งแต่นำเข้าจนถึงการรีไซเคิล ตลอดจนการสร้างความเชื่อมั่นแก่ผู้บริโภค