IMF เตือนแม้สงครามจบแค่เศรษฐกิจโลกยังไม่ฟื้น

ขณะที่แรงกดดันทางการเมืองเพิ่มสูงขึ้น เมื่อวันที่ 18 ตุลาคมที่ผ่านมา คณะมนตรีความร่วมมือรัฐอ่าวอาหรับ หรือ GCC ซึ่งประกอบด้วย 6 ประเทศ ได้แก่ ซาอุดีอาระเบีย บาห์เรน คูเวต โอมาน กาตาร์ และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ออกแถลงการณ์ประณามการโจมตีของกลุ่มฮูตี พร้อมยืนยันว่า ความมั่นคงของสมาชิกทั้ง 6 ประเทศไม่สามารถแยกออกจากกันได้

GCC ยังเรียกร้องให้บังคับใช้มาตรการคว่ำบาตรด้านอาวุธต่อกลุ่มฮูตีอย่างเข้มงวด และเรียกร้องให้มีการจัดประเภทกลุ่มดังกล่าวเป็นองค์กรก่อการร้าย พร้อมย้ำถึงความสำคัญของเสรีภาพในการเดินเรือ โดยเฉพาะบริเวณทะเลแดงและช่องแคบบับอัลมันเดบ ซึ่งเป็นเส้นทางยุทธศาสตร์ที่เชื่อมต่อไปยังคลองสุเอซ

แต่สิ่งที่น่ากังวลไม่แพ้การเผชิญหน้าทางทหาร คือวิกฤตมนุษยธรรมในเยเมนที่กำลังรุนแรงขึ้นรายงานจากสำนักข่าวอัลจาซีราระบุว่า การสู้รบระลอกใหม่ทำให้ประชาชนมากกว่า 233,000 คนต้องพลัดถิ่น ขณะที่เมืองทาอิซเผชิญปัญหาการเข้าถึงอาหาร เชื้อเพลิง และสิ่งของจำเป็นที่ราคาพุ่งขึ้นถึง 5 เท่า โดยสถานการณ์ที่ยืดเยื้อกำลังเพิ่มแรงกดดันต่อโรงพยาบาลที่มีเชื่อเพลิงได้แค่ 4  4 วัน ทำให้ประชาชนต้องการความช่วยเหลืออย่างมาก

และสัญญาณที่ทำให้ความขัดแย้งขยายวงกว้างเพราะอีกด้านหนึ่ง อียิปต์กำลังพิจารณาบทบาทในการสนับสนุนซาอุดีอาระเบีย หลังประธานาธิบดีอับเดล ฟัตตาห์ เอล-ซีซี แสดงจุดยืนว่าความมั่นคงของซาอุดีอาระเบียและชาติอ่าวอาหรับมีความเชื่อมโยงกับความมั่นคงแห่งชาติของอียิปต์ โดยเฉพาะผลกระทบต่อทะเลแดงและรายได้จากคลองสุเอซ

สถานการณ์ทั้งหมดจึงกำลังกลายเป็นบททดสอบครั้งสำคัญของภูมิภาค ว่าความขัดแย้งจะจำกัดอยู่ในวงของคู่ขัดแย้งเดิม หรือจะขยายไปสู่การเผชิญหน้าระหว่างประเทศมากขึ้นเพราะหากการสู้รบยังเดินหน้าต่อ ผลกระทบจะไม่ได้หยุดอยู่แค่ความมั่นคงของตะวันออกกลาง แต่ยังอาจลามไปถึงเส้นทางเดินเรือ การค้าโลก ความเชื่อมั่นของนักลงทุน และชีวิตของประชาชนที่ต้องติดอยู่ท่ามกลางสงคราม

แม้สงครามตะวันออกกลางจะยุติลงในวันพรุ่งนี้ แต่เศรษฐกิจโลกก็ไม่ได้กลับมาเป็นปกติได้ทันที! นี่คือคำเตือนจากนางคริสตาลินา กอร์เกียวา กรรมการผู้จัดการกองทุนการเงินระหว่างประเทศ หรือ IMF ในเวทีการประชุมประจำปี IMF-World Bank 2026 ที่กรุงเทพฯ ซึ่งชี้ให้เห็นว่า ความเสียหายจากสงครามไม่ได้จบลงพร้อมเสียงปืน เพราะยังมีทั้งโครงสร้างพื้นฐานที่เสียหาย การขนส่งที่หยุดชะงัก และห่วงโซ่อุปทานที่ต้องใช้เวลาอีกนานกว่าจะฟื้นตัว

โดยเฉพาะเส้นทางขนส่งพลังงานผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งมีความสำคัญต่อการส่งออกน้ำมันและก๊าซธรรมชาติของโลก เมื่อเรือสินค้าไม่สามารถเดินทางได้ตามปกติ ผลกระทบจึงไม่ได้จำกัดอยู่แค่ราคาพลังงาน แต่ยังลามไปถึงแนฟทา ซึ่งเป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมี รวมถึงปุ๋ยที่จำเป็นต่อการผลิตอาหาร

ยิ่งการขนส่งล่าช้า ต้นทุนการผลิตก็ยิ่งสูงขึ้น และอาจส่งผ่านไปยังราคาสินค้าในชีวิตประจำวัน จนกลายเป็นแรงกดดันต่อทั้งการเติบโตทางเศรษฐกิจและเงินเฟ้อทั่วโลก โดยประเทศยากจนและประชาชนกลุ่มเปราะบางมีแนวโน้มได้รับผลกระทบหนักที่สุด

ผลกระทบดังกล่าวสะท้อนชัดในประมาณการเศรษฐกิจของ IMF โดยภูมิภาคตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือ หรือ MENA ถูกคาดการณ์ว่าจะหดตัว 1.3% ในปีนี้ จากที่เคยขยายตัว 3.3% ในปีก่อนหน้า ขณะที่กลุ่มประเทศความร่วมมือรัฐอ่าวอาหรับ หรือ GCC มีแนวโน้มหดตัวถึง 4.8% ก่อนฟื้นกลับมาขยายตัว 9.1% ในปีหน้า

อย่างไรก็ตาม ตัวเลขการฟื้นตัวในปี 2027 ไม่ได้หมายความว่าเศรษฐกิจจะกลับมาแข็งแกร่งเหมือนเดิมทั้งหมด เพราะประมาณการนี้ตั้งอยู่บนสมมติฐานว่าการค้าและการขนส่งจะทยอยกลับสู่ภาวะปกติในไตรมาสแรกของปีหน้า และการส่งออกจะเริ่มฟื้นตัวในช่วงกลางปีขณะที่ความเสียหายของโครงสร้างพื้นฐานและผลกระทบที่ตกค้างในภาคธุรกิจ อาจทำให้ผลผลิตทางเศรษฐกิจยังต่ำกว่าระดับที่ควรจะเป็น หากไม่มีสงครามเกิดขึ้น

ด้านนายโมฮัมเหม็ด อัล-จาดาอาน รัฐมนตรีคลังซาอุดีอาระเบีย และประธานคณะกรรมการการเงินและการคลังระหว่างประเทศ หรือ IMFC ระบุว่า วิกฤตครั้งนี้ทำให้เห็นความแตกต่างระหว่างประเทศที่เตรียมพร้อมรับมือกับแรงกระแทกทางเศรษฐกิจ กับประเทศที่มีความเปราะบางอยู่ก่อนแล้ว

โดยประเทศสมาชิก GCC ส่วนใหญ่มีความได้เปรียบจากการปฏิรูปเศรษฐกิจและการสะสมเงินสำรองไว้รองรับความเสี่ยง ขณะที่ประเทศซึ่งมีฐานะการคลังอ่อนแอและมีเงินสำรองจำกัด จำเป็นต้องพึ่งพาความช่วยเหลือจากประชาคมระหว่างประเทศมากขึ้น

IMF จึงกำลังทำงานร่วมกับประเทศที่ได้รับผลกระทบ เพื่อออกแบบโครงการช่วยเหลือให้เหมาะสมกับสถานการณ์ของแต่ละประเทศ โดยเฉพาะอิรักและเลบานอน ซึ่งกำลังเผชิญความเปราะบางทางเศรษฐกิจ