ส่งออกไทยโตแรง แต่ศึกภาษีสหรัฐฯ ยังไม่จบ เร่งปิดดีลรักษาตลาดอันดับ 1

ส่งออกโตแรง แต่ไม่ได้โตทุกอุตสาหกรรม

การฟื้นตัวของการส่งออกไม่ได้เกิดขึ้นเท่ากันในทุกภาค ขณะที่สินค้าเทคโนโลยีและอิเล็กทรอนิกส์ขยายตัวแรง สินค้าเกษตร อุตสาหกรรมเกษตร รวมถึงสินค้าบางกลุ่ม เช่น รถยนต์และส่วนประกอบ ยังเผชิญแรงกดดัน

ดังนั้น ตัวเลขส่งออกที่เพิ่มขึ้นเป็นสัญญาณบวกต่อภาคการผลิตและการจ้างงาน แต่ยังไม่ควรตีความว่าเศรษฐกิจไทยได้รับประโยชน์เต็มจำนวน

โจทย์สำคัญจากนี้คือ ไทยจะรักษาการเติบโตในตลาดสหรัฐฯ ได้มากเพียงใด ท่ามกลางกฎการค้าใหม่ที่ให้ความสำคัญกับ แหล่งกำเนิดสินค้า การสวมสิทธิ และสัดส่วนมูลค่าที่เกิดขึ้นจริงในประเทศ

ภาษี 19% ยังไม่ใช่ความเสี่ยงเดียว

ไทยและสหรัฐฯ ประกาศกรอบ Agreement on Reciprocal Trade หรือ ART ตั้งแต่เดือนตุลาคม 2568 โดยกรอบดังกล่าวระบุอัตราภาษีต่างตอบแทนสำหรับสินค้าจากไทยที่ 19% พร้อมเปิดทางให้สินค้าบางรายการได้รับอัตรา 0% ตามเงื่อนไขที่กำหนด 

แต่ความเสี่ยงไม่ได้มีเพียงอัตราภาษี 19%

อีกประเด็นคือการตรวจสอบ Transshipment หรือการสวมสิทธิแหล่งกำเนิดสินค้า เพื่อป้องกันสินค้าจากประเทศที่สามเข้ามาผ่านกระบวนการผลิตเพียงเล็กน้อยในไทย ก่อนส่งต่อไปยังสหรัฐฯ ผู้ประกอบการจึงต้องสามารถพิสูจน์ที่มาของวัตถุดิบ สัดส่วนการผลิต และแหล่งกำเนิดสินค้าได้ชัดเจน

มาตรา 301 เพิ่มแรงกดดันสินค้าไทย

เดือนมีนาคม 2569 USTR เปิดการไต่สวนภายใต้มาตรา 301 ต่อไทยและอีก 15 เขตเศรษฐกิจ ในประเด็น Structural Excess Capacity and Production หรือกำลังการผลิตส่วนเกินเชิงโครงสร้าง เพื่อพิจารณาว่านโยบายหรือแนวทางของประเทศเหล่านี้สร้างภาระหรือข้อจำกัดต่อการค้าของสหรัฐฯ หรือไม่ 

อีกกรณีหนึ่งคือการสอบสวนเรื่องการนำเข้าสินค้าที่ผลิตด้วยแรงงานบังคับ ซึ่ง USTR มีคำวินิจฉัยในเดือนมิถุนายน และต่อมาในเดือนกรกฎาคมกำหนดมาตรการภาษีเพิ่มเติม โดยประเทศที่มีมาตรการหรือข้อผูกพันตามเกณฑ์ถูกกำหนดที่ 10% ส่วนประเทศอื่นอยู่ที่ 12.5% โดยมีข้อยกเว้นสำหรับสินค้าบางประเภท 

ไทยอยู่ในกลุ่มที่ถูกกำหนดอัตรา 12.5% สำหรับมาตรการดังกล่าว ซึ่งทำให้ความเสี่ยงด้านการค้าของไทยไม่ได้มีเพียงภาษีต่างตอบแทน แต่มีมาตรการ Section 301 ที่ต้องพิจารณาควบคู่กันด้วย

คู่แข่งอาเซียนปิดดีลก่อน ไทยยังอยู่ขั้นตรวจรายละเอียด

ข้อมูล USTR แสดงให้เห็นว่า ประเทศคู่แข่งของไทยบางแห่งเดินหน้าไปถึงข้อตกลง ART ฉบับสมบูรณ์แล้ว

ในอาเซียน มาเลเซีย กัมพูชา และอินโดนีเซีย มีข้อตกลง ART กับสหรัฐฯ แล้ว ขณะที่ไทยและเวียดนามยังอยู่ในสถานะกรอบข้อตกลงและการเจรจารายละเอียด 

ความแตกต่างมีความสำคัญต่อภาคธุรกิจ เพราะเมื่อรายละเอียดทางกฎหมาย ตารางภาษี ข้อยกเว้น และกฎแหล่งกำเนิดสินค้าชัดเจน ผู้ส่งออกและนักลงทุนจะสามารถประเมินต้นทุนและวางแผนห่วงโซ่อุปทานได้ง่ายขึ้น

สำหรับไทย ความล่าช้าไม่ได้หมายความว่าจะสูญเสียตลาดทันที แต่ความไม่แน่นอนอาจมีผลต่อการตัดสินใจลงทุน โดยเฉพาะอุตสาหกรรมที่สามารถเลือกฐานการผลิตระหว่างประเทศอาเซียนได้ เช่น อิเล็กทรอนิกส์ เครื่องใช้ไฟฟ้า ยานยนต์ ชิ้นส่วน และสินค้าแปรรูป

ไทยเร่งปิดดีลสหรัฐฯ เหลือรายละเอียดทางเทคนิค

สัญญาณล่าสุดจากรัฐบาลสะท้อนว่า การเจรจาไทย–สหรัฐฯ เดินมาถึงช่วงท้ายแล้ว

ศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ระบุว่า หลักการสำคัญของการเจรจาได้ข้อสรุปแล้ว เหลือการตรวจรายละเอียดทางเทคนิคและถ้อยคำในข้อตกลง โดยฝ่ายไทยต้องการดำเนินการให้แล้วเสร็จโดยเร็ว 

ขั้นตอนนี้มีความสำคัญ เพราะรายละเอียดแต่ละส่วนจะเป็นตัวกำหนดสิทธิ หน้าที่ ข้อยกเว้น ตลอดจนเงื่อนไขที่ผู้ประกอบการต้องปฏิบัติตามจริง

รัฐบาลไทยยังต้องการปิดข้อตกลงก่อนความเสี่ยงจากการพิจารณามาตรา 301 เรื่องกำลังการผลิตส่วนเกินมีความชัดเจนมากขึ้น เพื่อสร้างกรอบความร่วมมือและลดความไม่แน่นอนให้กับภาคธุรกิจ 

ผู้ส่งออกต้องเตรียมรับกฎการค้าใหม่

สำหรับผู้ประกอบการ สิ่งที่ควรทำระหว่างรอข้อตกลงขั้นสุดท้ายคือ ตรวจสอบสัดส่วนวัตถุดิบ เก็บหลักฐานแหล่งกำเนิดสินค้า และประเมินต้นทุนภายใต้หลายสถานการณ์

โดยเฉพาะธุรกิจที่นำเข้าชิ้นส่วนจากต่างประเทศแล้วนำมาประกอบเพื่อส่งออกไปสหรัฐฯ จำเป็นต้องให้ความสำคัญกับการตรวจสอบย้อนกลับมากขึ้น เพราะกฎการค้าใหม่ไม่ได้ดูเพียงว่าสินค้าถูกส่งออกจากประเทศใด แต่ให้ความสำคัญมากขึ้นว่า มูลค่าของสินค้านั้นเกิดขึ้นที่ไหน

ตัวเลขส่งออกเดือนสิงหาคมสะท้อนว่า ไทยยังมีโอกาสจากกระแสลงทุนด้าน AI อิเล็กทรอนิกส์ และโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล แต่การรักษาแรงส่งนี้ไว้จะขึ้นอยู่กับอีกโจทย์สำคัญ คือ ไทยจะปิดดีลกับสหรัฐฯ ได้เร็วเพียงใด และเงื่อนไขสุดท้ายจะช่วยรักษาความสามารถในการแข่งขันของสินค้าไทยได้มากแค่ไหน