วิกฤตพลังงานทั่วโลก ซาอุฯ ปิดท่อส่งน้ำมัน-ฮอร์มุซตึงเครียด จับตาน้ำมันดิบพุ่งไม่หยุด

ฮอร์มุซ-ทะเลแดงถูกกดดันพร้อมกัน

ปัญหาที่ทำให้สถานการณ์ครั้งนี้แตกต่างจากการหยุดท่อทั่วไป คือเส้นทางทางเลือกอื่นกำลังเผชิญปัญหาในเวลาเดียวกัน

การเดินเรือผ่าน ช่องแคบฮอร์มุซ ลดลงอย่างรุนแรงจากสถานการณ์สงคราม โดยข้อมูล Kpler ที่ Reuters รายงานล่าสุดระบุว่า จำนวนเรือสินค้าเดินทางผ่านฮอร์มุซเมื่อวันจันทร์เหลือเพียง 4 ลำ จาก 10 ลำในวันก่อนหน้า

ขณะเดียวกัน ฝั่งทะเลแดงก็เผชิญแรงกดดันจากการรุกคืบของกลุ่มฮูตีในเยเมน ซึ่งเข้ายึดพื้นที่ยุทธศาสตร์บริเวณ ช่องแคบบับเอลมันเดบ (Bab al-Mandeb) จุดเชื่อมสำคัญระหว่างทะเลแดงกับอ่าวเอเดน

ภาพที่เกิดขึ้นจึงกลายเป็นความเสี่ยงพร้อมกันทั้งสองด้านของคาบสมุทรอาหรับ — ฮอร์มุซทางตะวันออก และทะเลแดง-บับเอลมันเดบทางตะวันตก

เมื่อ East-West Pipeline ซึ่งถูกใช้เป็นเส้นทางหลบฮอร์มุซกลับหยุดทำงานด้วย ความยืดหยุ่นของระบบส่งออกน้ำมันซาอุดีอาระเบียจึงลดลงอย่างมาก

น้ำมัน Brent ยืนเหนือ 100 ดอลลาร์

ความกังวลด้านอุปทานสะท้อนเข้าสู่ตลาดน้ำมันอย่างรวดเร็ว

วันที่ 14 กันยายน ราคาน้ำมันดิบ Brent เคยกระโดดเกือบ 5% ระหว่างการซื้อขาย ก่อนลดช่วงบวกและปิดตลาดสูงขึ้นประมาณ 1% หลังเกิดการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานพลังงานของซาอุดีอาระเบียและเรือในตะวันออกกลาง 

ล่าสุดวันที่ 16 กันยายน Brent ซื้อขายอยู่บริเวณ 104-105 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล และระหว่างวันเคยขึ้นไปแตะ 108.43 ดอลลาร์ ขณะที่ WTI อยู่เหนือ 105 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล 

ดังนั้น ประเด็นที่ตลาดกำลังประเมินจึงไม่ใช่แค่ว่า “ราคาน้ำมันจะขึ้นอีกเท่าไร” แต่คือ น้ำมันจริงจะเข้าสู่ตลาดโลกได้เพียงพอหรือไม่

จาก “Price Risk” สู่ “Supply Risk”

นี่คือจุดเปลี่ยนสำคัญของวิกฤตรอบนี้

ที่ผ่านมา ตลาดพลังงานมักตอบสนองต่อสงครามตะวันออกกลางด้วยการบวก Geopolitical Risk Premium เข้าไปในราคาน้ำมัน แม้อุปทานจริงยังไหลเข้าสู่ตลาดได้

แต่หาก East-West Pipeline หยุดยาว ขณะที่ฮอร์มุซและเส้นทางทะเลแดงยังมีข้อจำกัด ความเสี่ยงจะเปลี่ยนจาก Price Risk หรือความเสี่ยงด้านราคา ไปสู่ Supply Risk หรือความเสี่ยงที่น้ำมันเข้าสู่ตลาดลดลงจริง

Reuters รายงานว่า การผลิตน้ำมันของซาอุดีอาระเบียลดลงจากประมาณ 10.9 ล้านบาร์เรลต่อวันในเดือนกุมภาพันธ์ เหลือ 6.2 ล้านบาร์เรลต่อวันในเดือนสิงหาคม ซึ่งต่ำสุดในรอบกว่า 3 ทศวรรษ ขณะที่ IEA ประเมินว่าอุปทานน้ำมันโลกอาจลดลงรวม 5.7 ล้านบาร์เรลต่อวัน หรือประมาณ 6% ในปีนี้ 

น้ำมันแพงกระทบเงินเฟ้อ-ขนส่ง และส่งแรงกดดันถึงไทย

หากวิกฤตยืดเยื้อ ผลกระทบจะไม่หยุดอยู่ที่ตลาดน้ำมัน เพราะราคาพลังงานเป็นต้นทุนต้นน้ำของระบบเศรษฐกิจ

น้ำมันที่สูงกว่า 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลเป็นเวลานานมีโอกาสส่งผ่านไปยัง ต้นทุนขนส่ง ราคาน้ำมันสำเร็จรูป การผลิตสินค้า ค่าครองชีพ และเงินเฟ้อ รวมถึงเพิ่มความยากในการดำเนินนโยบายการเงินของธนาคารกลางหลายประเทศ

สำหรับไทย ซึ่งยังต้องพึ่งพาการนำเข้าพลังงานในระดับสูง ราคาน้ำมันโลกที่เพิ่มขึ้นย่อมสร้างแรงกดดันต่อต้นทุนการนำเข้า ราคาขายปลีกน้ำมัน ค่าขนส่ง และต้นทุนของภาคธุรกิจตามมา

สิ่งที่ต้องจับตาจากนี้จึงมี 3 ตัวแปรพร้อมกัน คือ East-West Pipeline จะกลับมาเดินเครื่องได้เมื่อไร การเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซจะฟื้นตัวหรือไม่ และสถานการณ์บริเวณทะเลแดง-บับเอลมันเดบจะรุนแรงขึ้นเพียงใด

เพราะหากทั้งสามเส้นทางยังมีปัญหาพร้อมกัน วิกฤตพลังงานตะวันออกกลางรอบนี้อาจเปลี่ยนจาก “น้ำมันแพง” ไปสู่ “น้ำมันตึงตัวหรือขาดแคลนในบางตลาด” และนั่นจะสร้างผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลกมากกว่าการขึ้นของราคาน้ำมันเพียงอย่างเดียว