ทำไม "เซ็นทรัล รีเทล" ซื้อ MaxValu ปั้นเป็น Tops

หากมองในมุมธุรกิจ เหตุผลแรกที่ทำให้ดีลนี้มีความสำคัญ คือ CRC สามารถขยายสาขาได้รวดเร็วกว่าการเริ่มต้นใหม่ การเปิดซูเปอร์มาร์เก็ตแต่ละแห่งต้องใช้เวลาหาทำเล เจรจาสัญญา ออกแบบร้าน ขออนุญาต และสร้างฐานลูกค้า แต่การซื้อ MaxValu ทำให้ Tops ได้ทั้งร้านที่เปิดดำเนินงานอยู่แล้วและฐานลูกค้ามากกว่า 900,000 รายในทันที

ประโยชน์จึงไม่ได้อยู่ที่จำนวนสาขาเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่การลดเวลาในการเข้าสู่ตลาด และลดความไม่แน่นอนเรื่องทำเล โดยเฉพาะพื้นที่ชุมชนเมืองและย่านที่อยู่อาศัย ซึ่งเป็นตลาดสำคัญของธุรกิจซูเปอร์มาร์เก็ต

เหตุผลที่สอง คือการเพิ่มอำนาจต่อรองด้านต้นทุน เมื่อจำนวนสาขาและปริมาณการสั่งซื้อเพิ่มขึ้น เซ็นทรัล ฟู้ด รีเทลมีโอกาสบริหารการจัดซื้อ การกระจายสินค้า คลังสินค้า และโลจิสติกส์ได้มีประสิทธิภาพขึ้น รวมทั้งสามารถนำสินค้าตราเฉพาะของ Tops เข้าไปจำหน่ายในสาขาที่ซื้อมา ซึ่งสินค้ากลุ่มนี้มักช่วยสร้างความแตกต่างและเปิดโอกาสในการบริหารอัตรากำไรได้มากกว่าสินค้าทั่วไป

เหตุผลที่สาม และอาจเป็นทรัพย์สินเชิงยุทธศาสตร์มากที่สุด คือดีลนี้ไม่ได้มีเพียงร้านค้า แต่ยังรวมถึงกรรมสิทธิ์ในที่ดินที่มีศักยภาพและศูนย์ผลิตอาหารพร้อมรับประทาน

ศูนย์ผลิตดังกล่าวสามารถต่อยอดสินค้ากลุ่มอาหารพร้อมรับประทาน อาหารปรุงสด และอาหารซื้อกลับบ้าน ซึ่งสอดคล้องกับพฤติกรรมผู้บริโภคเมืองที่ต้องการความสะดวก ประหยัดเวลา และซื้ออาหารในปริมาณเหมาะกับครัวเรือนขนาดเล็ก

มุมการตลาด CRC สามารถใช้ข้อมูลลูกค้าที่เพิ่มขึ้น เชื่อมกับระบบสมาชิกและแพลตฟอร์มของกลุ่ม เพื่อทำโปรโมชันแบบเฉพาะบุคคล นำเสนอสินค้าตามพื้นที่ และกระตุ้นให้ลูกค้าซื้อสินค้าข้ามช่องทาง ทั้งหน้าร้าน เว็บไซต์ และบริการจัดส่งถึงบ้าน

อย่างไรก็ตาม ดีลนี้ไม่ได้มีแต่ด้านบวก เพราะผลประกอบการของอิออน ประเทศไทย ย้อนหลัง พบว่าขาดทุน 3 ปีติดต่อกัน 

ปี 2024 รายได้ 4,441 ล้านบาท ขาดทุน 185 ล้านบาท

ปี 2025 รายได้ 4,384 ล้านบาท ขาดทุน 206 ล้านบาท

ปี 2026 รายได้ 4,053 ล้านบาท ขาดทุน 266 ล้านบาท 

โจทย์สำคัญจึงอยู่ที่ความเร็วในการพลิกฟื้นกิจการ ทั้งค่าใช้จ่ายในการปรับปรุงร้าน การเปลี่ยนป้ายและระบบไอที การจัดการสินค้าคงคลัง รวมถึงการรักษาลูกค้าเดิมของ MaxValu ไม่ให้หายไปในช่วงเปลี่ยนแบรนด์

อีกความท้าทายคือเอกลักษณ์ของ MaxValu ซึ่งมีภาพจำด้านสินค้าญี่ปุ่น อาหารพร้อมรับประทาน และร้านใกล้ชุมชน หาก CRC เปลี่ยนทุกสาขาเป็น Tops โดยใช้รูปแบบเดียวกันทั้งหมด อาจสูญเสียจุดแข็งเดิม การรีแบรนด์จึงต้องผสมระหว่างขนาดของเครือข่าย Tops กับความเข้าใจพฤติกรรมลูกค้าในแต่ละทำเล

ในภาพใหญ่ ดีลนี้ยังสะท้อนการรวมตัวของตลาดค้าปลีกอาหารไทย ซึ่งผู้เล่นจำเป็นต้องมีทั้งขนาด ฐานข้อมูลลูกค้า ระบบโลจิสติกส์ และช่องทางออนไลน์ เพื่อแข่งขันกับร้านสะดวกซื้อ ไฮเปอร์มาร์เก็ต ซูเปอร์มาร์เก็ต และแพลตฟอร์มส่งสินค้าไปพร้อมกัน

สำหรับอิออน การขายกิจการครั้งนี้คือการถอนตัวจากธุรกิจซูเปอร์มาร์เก็ต MaxValu ในประเทศไทย แต่ไม่สามารถสรุปว่า ธุรกิจบัตรเครดิตหรือสินเชื่ออิออนในไทยถูกขายไปด้วย เพราะเป็นคนละนิติบุคคลและคนละธุรกิจ