“บัญชีม้าเยาวชน” ระบาด แบงก์ชาติเร่งสกัด

ทั้งนี้ การเปิดบัญชีหรือยินยอมให้ผู้อื่นนำบัญชีเงินฝากหรือบัญชี e-Money ของตนไปใช้เป็นบัญชีม้า อาจมีความผิดตาม พ.ร.ก. มาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. 2566 (พ.ร.บ.ไซเบอร์) และที่แก้ไขเพิ่มเติม โดยมีบทลงโทษ เช่น

มาตรา 9 ผู้ที่เปิดบัญชีหรือยินยอมให้ผู้อื่นใช้บัญชีของตนเพื่อใช้ในการกระทำความผิด อาจได้รับโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 300,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

มาตรา 10 ผู้ที่จัดหา โฆษณา หรือชักชวนให้มีการซื้อ ขาย เช่า หรือยืมบัญชีเพื่อใช้กระทำความผิด อาจได้รับโทษจำคุก 2–5 ปี หรือปรับ 200,000–500,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

มาตรา 11 ผู้ที่จัดหา โฆษณา หรือชักชวนให้มีการซื้อขายเลขหมายโทรศัพท์ที่ไม่สามารถระบุตัวผู้ใช้งานได้ เพื่อนำไปใช้กระทำความผิด อาจได้รับโทษจำคุก 2–5 ปี หรือปรับ 200,000–500,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

นอกจากนี้ การเข้าไปเกี่ยวข้องกับบัญชีม้าอาจกระทบต่อเยาวชนและผู้ปกครองในเชิงสังคม เนื่องจากต้องเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมสำหรับเด็กและเยาวชน รวมถึงผู้ปกครองต้องมีส่วนร่วมในกระบวนการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง

ดังนั้นเพื่อสกัดบัญชีม้าเยาวชน ธปท. จึงร่วมกับสมาคมธนาคารไทยและผู้ประกอบธุรกิจ e-Money ยกระดับมาตรการกำหนดวงเงินการโอนและการชำระเงินต่อวันผ่านช่องทางดิจิทัลให้เหมาะสมกับการใช้งานของลูกค้า (Customer Profiling) 

ทั้งนี้ Customer Profiling  เดิมแบ่งการกำหนดวงเงินโอนและการชำระต่อวัน(Mobile/Internet Banking)  เป็น 3 กลุ่ม ได้แก่   

กลุ่ม S (วงเงินไม่เกิน 50,000 บาท/วัน): สำหรับกลุ่มทั่วไปที่ใช้งานน้อย หรือกลุ่มเปราะบาง เช่น เด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี  รวมถึงเยาวชน (อายุไม่เกิน 18 ปีก็อยู่ในกลุ่มนี้)  และผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป 

กลุ่ม M (วงเงินไม่เกิน 200,000 บาท/วัน): สำหรับลูกค้าที่มีพฤติกรรมใช้จ่ายปานกลาง

กลุ่ม L (วงเงินเกิน 200,000 บาท/วัน): สำหรับลูกค้าที่มีความจำเป็นต้องทำธุรกรรมวงเงินสูงตามข้อมูลทางการเงิน

สำหร้ับมาตรการเดิมนี้ วงเงินการโอนและการชำระเงินต่อวันผ่านสำหรับกลุ่มเปราะบางอาจยังไม่เหมาะสมกับพฤติกรรมการใช้งานของเยาวชน  โดยวงเงิน  Customer Profiling อายุ 12 – 14 ปี กำหนดไม่เกิน 30,000 บาทต่อวัน และอายุ 15 –17 ปี  ไม่เกิน 50,000 บาทต่อวัน ซึ่งโดยทั่วไปเยาวชนมีมูลค่าการโอนเงินและการชำระเงินต่ำกว่าที่กำหนด  และไม่เป็นมาตรฐานเดียวกัน 

จากปัญหาดังกล่าว ธปท. จึงกำหนดวงเงิน  Customer Profiling ใหม่สำหรับเยาวชน (ลูกค้าที่มีอายุต่ำกว่า 18 ปี) เพิ่มเติม โดยกำหนดวงเงินการทำธุรกรรมแตกต่างกันตามช่วงอายุ เพื่อให้สอดคล้องกับพฤติกรรมการใช้งานจริง และช่วยลดความเสี่ยงที่บัญชีของเยาวชนจะถูกนำไปใช้เป็นบัญชีม้าหรือก่ออาชญากรรมทางการเงิน 

โดยอายุ 10-12 ปี ซึ่งไม่สามารถเปิดบัญชีเงินฝากกับสถาบันการเงิน จะมีแต่บัญชี e-money จึงกำหนดวงเงินโอนและชำระไม่เกิน 3,000 บาท ต่อวัน  ส่วนอายุ 12-18 ปี มีทั้งบัญชีเงินฝากกับสถาบันการเงิน (ช่องทางดิจิทัล)  และ e-Money  แบ่งเป็นอายุ 12-15 ปี ไม่เกิน 5,000 บาทต่อวัน  และอายุ 15 ปี ถึงไม่เกิน 18 ปี ไม่เกิน 10,000 บาทต่อวัน

ธปท.ย้ำว่า การกำหนดวงเงินครั้งนี้อ้างอิงจากข้อมูลการใช้งานจริงของลูกค้ากลุ่มเยาวชน โดยกว่าร้อยละ 97 ของบัญชีจะไม่ได้รับผลกระทบจากการปรับวงเงิน ขณะที่ผู้ที่มีความจำเป็นต้องใช้วงเงินสูงกว่าที่กำหนด สามารถติดต่อผู้ให้บริการเพื่อขอปรับเพิ่มวงเงินได้  

ทั้งนี้ ธปท. คาดหวังว่าการยกระดับมาตรการในครั้งนี้จะช่วยลดความเสี่ยงที่เยาวชนจะตกเป็นเหยื่อหรือถูกหลอกให้นำบัญชีไปใช้เป็นบัญชีม้าได้ และขอให้ผู้ปกครองสร้างความเข้าใจแก่บุตรหลานว่า การเปิดบัญชีให้ผู้อื่นหรือให้ผู้อื่นมาใช้บัญชี มีความเสี่ยงที่บัญชีจะถูกนำไปใช้ในการกระทำความผิดซึ่งมีผลทางกฎหมาย  

และธปท. ระบุว่าจะติดตามและประเมินสถานการณ์ รวมถึงพฤติกรรมของกลุ่มมิจฉาชีพที่อาจปรับเปลี่ยนรูปแบบการก่อเหตุอย่างใกล้ชิด เพื่อปรับมาตรการให้เหมาะสมและทันต่อสถานการณ์อย่างต่อเนื่อง

สำหรับมาตรการนี้ใช้กับธนาคารพาณิชย์ สถาบันการเงินเฉพาะกิจ และผู้ประกอบธุรกิจบริการ e-Money ภายใต้การกำกับดูแลของ ธปท. โดยครอบคลุมบัญชีเงินฝากและบัญชี e-Money 

โดยสถาบันการเงินและผู้ประกอบธุรกิจให้บริการ e-Money ที่มีความพร้อม สามารถเริ่มดำเนินมาตรการได้ทันที โดยจะดำเนินการให้แล้วเสร็จภายใน 30 กันยายน2569 สำหรับบัญชีเงินฝากธนาคาร  และภายใน 31 ตุลาคม 2569 สำหรับบัญชี e-Money

ทั้งนี้ มาตรการนี้มีผลบังคับใช้กับทั้งบัญชีเดิมและบัญชีที่เปิดใหม่  แต่จะไม่ครอบคลุมบัญชีร่วม (joint account)  เนื่องจากมุ่งเน้นการกำหนดวงเงินสำหรับธุรกรรมผ่านช่องทางดิจิทัลของลูกค้าเยาวชน โดยบัญชีร่วมไม่สามารถใช้งานผ่าน Mobile Banking Application ได้ 

และมาตรการจะบังคับใช้เป็นการถาวร โดยถือเป็นส่วนหนึ่งของแนวปฏิบัติขั้นต่ำในการบริหารจัดการภัยทุจริตดิจิทัล ซึ่ง ธปท. จะทบทวนความเหมาะสมของมาตรการเป็นระยะ ๆ 

อย่างไรก็ดี  เพื่อลดผลกระทบต่อผู้สุจริต  สำหรับวงเงินการโอนและการชำระเงินต่อวันของเยาวชนที่กำหนดใหม่  จะไม่รวมธุรกรรมเสี่ยงต่ำ เช่น โอนไปบัญชีตนเองในธนาคารเดียวกัน ชำระสินเชื่อของตนเอง ชำระค่าสาธารณูปโภค

และเพื่อดูแลความสะดวกลูกค้า  ธนาคารพาณิชย์และผู้ประกอบธุรกิจ e-Money ต้องแจ้งลูกค้าล่วงหน้าก่อนการปรับวงเงิน ผ่านช่องทางติดต่อตามปกติให้ลูกค้ารับทราบชัดเจน เช่น แอปพลิเคชัน  รวมทั้งจัดให้มีช่องทางติดต่อที่สะดวกสำหรับเยาวชนสามารถติดต่อผู้ให้บริการที่มีบัญชีอยู่ เพื่อขอเพิ่มวงเงินได้ ผ่านช่องทางต่าง ๆ  เช่น Mobile Application เว็บไซต์ หรือ call center ทั้งนี้ การพิจารณาเพิ่มวงเงินขึ้นอยู่กับเงื่อนไขของผู้ให้บริการแต่ละราย