“ส่งออกไทย” โตแรง แต่กระจายไม่ทั่วถึง

จากข้อมูลการส่งออกเดือนมิถุนายน 2569 และครึ่งแรกของปี 2569 ที่ขยายตัวดี ส่วนใหญ่จึงมองการส่งออกของไทยทั้งปี 2569 จะเติบโตจากวัฏจักรอิเล็กทรอนิกส์โลกที่ยังอยู่ในช่วงขาขึ้น แม้การส่งออกในช่วงครึ่งหลังของปีนี้จะมีแนวโน้มชะลอลงจากแรงส่งของการเร่งส่งออกก่อนกำแพงภาษีที่ทยอยลดลงและฐานที่สูงขึ้นในช่วงครึ่งหลังของปีก่อน 

โดยธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.)ประเมินว่าการส่งออกสินค้าปีนี้จะขยายตัวร้อยละ 14 จากเดิมร้อยละ 8.1  ด้านกระทรวงพาณิชย์ปรับเพิ่มเป็นร้อยละ 5-11  (ค่ากลางร้อยละ 8) ขณะที่ศูนย์วิจัยกสิกรไทยปรับเพิ่มคาดการณ์เป็นร้อยละ 14 จากเดิมร้อยละ 8.2  และศูนย์วิจัยเศรษฐกิจและธุรกิจ ธนาคารไทยพาณิชย์ (SCB EIC) คงคาดการณ์ที่ร้อยละ 10

ขณะเดียวกันตัวเลขการนำเข้าสินค้าที่เร่งขึ้น ทำให้ธนาคารแห่งประเทศไทยปรับเพิ่มประมาณการนำเข้าเป็นร้อยละ 20.2 จากเดิมร้อยละ 11.2   ด้านศูนย์วิจัยกสิกรไทยปรับเพิ่มการนำเข้าเป็นร้อยละ 27.0 จากร้อยละ 13.9  และ SCB EIC คาดการณ์ที่ร้อยละ 16.9 

อย่างไรก็ดี แม้ภาพรวมการส่งออกไทยปีนี้จะเติบโตค่อนข้างสูง แต่สร้างผลกระทบเชิงบวกต่อเศรษฐกิจภายในประเทศประมาณหนึ่งเท่านั้น เนื่องจากการเติบโตดังกล่าวเป็นการ “กระจุกตัว”อยู่ในกลุ่มอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์และเทคโนโลยีเป็นหลัก ซึ่งได้รับอานิสงส์จากกระแสความนิยม AI ทั่วโลก และผู้ที่ได้รับประโยชน์ส่วนใหญ่ไม่ใช่บริษัทของคนไทย

โดยข้อมูลจากธนาคารแห่งประเทศไทยพบว่า ในกลุ่มผู้ผลิตสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ในกลุ่มนี้มีสัดส่วนเพียงร้อยละ 1 แต่ครองสัดส่วนมูลค่าการส่งออกสูงถึงร้อยละ 85 ของการส่งออกสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ทั้งหมด ซึ่งในจำนวนนี้บริษัทประมาณ 105 ราย เป็นบริษัทต่างชาติที่เข้ามาตั้งฐานการผลิตในไทยถึง 87 ราย ทำให้ผลประโยชน์จากการเติบโตไม่ได้ตกอยู่กับธุรกิจไทยหรือประชาชนไทยเต็มเม็ดเต็มหน่วย

นอกจากนี้ การส่งออกสินค้าอิเล็กทรอนิกส์และเทคโนโลยี พึ่งพาการนำเข้าวัตถุดิบ (Import content) เพื่อนำมาประกอบชิ้นส่วนในอัตราที่สูงมาก โดยในอดีตสัดส่วนการนำเข้าวัตถุดิบอยู่ที่ร้อยละ 45 แต่ปัจจุบันพุ่งสูงขึ้นถึงร้อยละ 70  ทำให้มผลบวกจากการเติบโตของส่งออกไทยมีแนวโน้มน้อยกว่าในอดีต

ขณะเดียวกันอุตสาหกรรมเหล่านี้ซึ่งมีการลงทุนสูง เช่น Data Center  ซึ่งใช้พลังงานไฟฟ้าและน้ำจำนวนมหาศาล แต่กลับสร้างการจ้างงานโดยตรงไม่มากโดยแต่ละแห่งจ้างงานเพียง 30-40 คน การลงทุนในอุตสาหกรรมยุคใหม่จึงอาจไม่ได้สร้างผลบวกต่อเศรษฐกิจในวงกว้างเท่าที่ควร

นายวิทัย รัตนากร ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย ระบุว่า การลงทุนที่เพิ่มขึ้นเป็นเรื่องที่ดี แต่ก็มีข้อน่ากังวล รวมถึงสินค้าส่งออกก็เหมือนกันที่เติบโตร้อยละ14 แต่มีการกระจุกอยู่ที่สินค้าไฮเทค ทำให้เศรษฐกิจเติบโตแบบ K-shape ที่อีกคนได้ประโยชน์ แต่อีกคนไม่ได้ประโยชน์ 

"แปลว่าที่โตก็ดี แต่ตกถึงไทยน้อยมาก ทั้งเรื่องการจ้างงาน การซื้อสินค้า local content และกำไรที่ตกถึงคนไทย  แต่ถามว่าดีกว่าไม่มีไหม ก็ดีกว่า เพราะหลายประเทศที่ไม่อยู่ในห่วงโซ่ AI ก็จะเป็น disruption ต่อไป" นายวิทัยกล่าว 

อีกประเด็นที่ต้องติดตามคือ แม้ส่งออกเติบโตดี แต่ดุลการค้า (ระบบศุลกากร) เดือนมิถุนายน 2569  ยังขาดดุลสูง 6,500  ล้านดอลลาร์สหรัฐ จากนำเข้าที่เร่งตัวถึงร้อยละ 50.3 YOY โดยมีแรงกดดันหลักจากการนำเข้าทองคำที่เร่งตัวสูง เนื่องจากราคาทองลดลง จึงเร่งการนำเข้าซึ่งขยายตัวสูงถึงร้อยละ 191.7    สะท้อนจากดุลการค้าหักทองคำที่ขาดดุลเพียง 3,924.1 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

อย่างไรก็ดี  SCB EIC  ประเมินว่าในระยะต่อไป ดุลการค้ายังมีความเสี่ยงปรับแย่ลงจากสถานการณ์สงครามตะวันออกกลางที่กลับมารุนแรงขึ้นมาก จนทำให้ราคาน้ำมันดิบปรับขึ้นแตะระดับ 100 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรลอีกครั้ง โดยความเสี่ยงดังกล่าวนี้มีนัยต่อไทยค่อนข้างมาก เนื่องจากไทยเป็นประเทศนำเข้าพลังงานสุทธิในสัดส่วนสูงราวร้อยละ  8-10  ของ GDP

ขณะที่ ศูนย์วิจัยกสิกรไทยคาดการณ์ปีนี้ไทยมีแนวโน้มขาดดุลการค้า (ระบบศุลากร) สูงสุดเป็นประวัติการณ์ จากการนำเข้าที่เร่งตัวมากกว่าส่งออกอย่างมีนัยสำคัญ โดยการนำเข้าของไทยขยายตัวสูงถึงร้อยละ 38.0 YoY ในช่วงครึ่งแรกของปี เร่งตัวมากกว่าการส่งออกที่ขยายตัวอยู่ที่ร้อยละ 17.6 YoY เนื่องจากได้รับอานิสงส์จากกระแส AI และ Data Center ที่กระตุ้นทั้งอุปสงค์โลกและการลงทุนในประเทศ 

อย่างไรก็ดี ในช่วงที่เหลือของปี การนำเข้าสินค้าอิเล็กทรอนิกส์มีแนวโน้มขยายตัวในอัตราที่ชะลอลงตามการส่งออก ขณะที่ต้นทุนการนำเข้าพลังงานที่ยังอยู่ในระดับสูงจากความตึงเครียดในตะวันออกกลางจะยังเป็นปัจจัยกดดันการนำเข้าต่อเนื่อง

ทั้งนี้ การขาดดุลการค้าของไทย อาจสะท้อนถึงปัญหาเชิงโครงสร้างเศรษฐกิจของไทย ทั้งในด้านตลาดส่งออก โครงสร้างสินค้าส่งออก และการลงทุน ดังนั้นโจทย์สำคัญจึงไม่ใช่เพียงการทำให้ตัวเลขดุลการค้ากลับมาผ่านการเจรจาความตกลงการค้าเสรี (FTA) ควบคู่กับการรักษาและยกระดับความสามารถในการแข่งขันของประเทศไทยในระยะยาว