รู้จัก “บ้านอิ่มใจ” พลิกชีวิตคนไร้บ้าน พื้นที่ปลอดภัย - จุดเริ่มต้นชีวิตใหม่คืนสู่สังคม

จากคนที่เคยต้องใช้พื้นที่สาธารณะเป็นที่พักพิง สู่การมีบ้านหลังชั่วคราวที่ปลอดภัยและมีโอกาสเริ่มต้นชีวิตใหม่ “บ้านอิ่มใจ” ศูนย์ช่วยเหลือคนไร้บ้านแบบครบวงจรของกรุงเทพมหานคร ณ การประปาแม้นศรี (เดิม) เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กลายเป็นอีกหนึ่งกลไกสำคัญในการแก้ไขปัญหาคนไร้บ้านในเมืองหลวง ด้วยการปรับปรุงอาคารเก่า 3 ชั้น ให้เป็นศูนย์พักพิงขนาด 200 เตียง พร้อมจัดระบบดูแลตั้งแต่ที่อยู่อาศัย อาหาร สุขอนามัย สวัสดิการด้านสุขภาพ ไปจนถึงการฝึกอาชีพและส่งเสริมการออม เพื่อให้คนที่ประสบปัญหาชีวิตมีโอกาสกลับมายืนหยัดและพึ่งพาตนเองได้อย่างมีศักดิ์ศรี
สรุปข่าว
จากคนที่เคยต้องใช้พื้นที่สาธารณะเป็นที่พักพิง สู่การมีบ้านหลังชั่วคราวที่ปลอดภัยและมีโอกาสเริ่มต้นชีวิตใหม่ “บ้านอิ่มใจ” ศูนย์ช่วยเหลือคนไร้บ้านแบบครบวงจรของกรุงเทพมหานคร ณ การประปาแม้นศรี (เดิม) เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กลายเป็นอีกหนึ่งกลไกสำคัญในการแก้ไขปัญหาคนไร้บ้านในเมืองหลวง ด้วยการปรับปรุงอาคารเก่า 3 ชั้น ให้เป็นศูนย์พักพิงขนาด 200 เตียง พร้อมจัดระบบดูแลตั้งแต่ที่อยู่อาศัย อาหาร สุขอนามัย สวัสดิการด้านสุขภาพ ไปจนถึงการฝึกอาชีพและส่งเสริมการออม เพื่อให้คนที่ประสบปัญหาชีวิตมีโอกาสกลับมายืนหยัดและพึ่งพาตนเองได้อย่างมีศักดิ์ศรี
บ้านอิ่มใจ พื้นที่ปลอดภัยและจุดเริ่มต้นชีวิตใหม่ของคนไร้บ้าน
บริเวณการประปาแม้นศรี (เดิม) ในเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย ใจกลางกรุงเทพมหานคร อาคารเก่า 3 ชั้นที่เคยผ่านการใช้งานมาแล้ว ถูกกรุงเทพมหานครและภาคีเครือข่ายร่วมกันปรับปรุงให้กลายเป็น “บ้านอิ่มใจ” ศูนย์พักพิงชั่วคราวสำหรับคนไร้บ้านและผู้ที่ประสบปัญหาทางสังคม โดยมีเป้าหมายให้เป็นมากกว่าสถานที่พักค้างคืน แต่เป็นพื้นที่สำหรับตั้งหลักและฟื้นฟูชีวิตอย่างเป็นระบบ
ปัจจุบันบ้านอิ่มใจเป็นศูนย์รวมคนไร้บ้านที่มีผู้เข้ามาใช้ชีวิตและรับบริการร่วมกันกว่า 200 คน ภายในมีการจัดพื้นที่พักอาศัยและสิ่งอำนวยความสะดวกขั้นพื้นฐาน เพื่อให้ผู้เข้าพักสามารถใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างปลอดภัยและถูกสุขอนามัย
บรรยากาศในแต่ละวันเต็มไปด้วยความอบอุ่นและการแบ่งปัน มีผู้ใจบุญแวะเวียนมามอบอาหารและสิ่งของจำเป็นอย่างต่อเนื่อง ชายไร้บ้านคนหนึ่งเล่าถึงชีวิตภายในศูนย์ว่า “อยู่ที่นี่สบายมาก มีข้าวกิน มีห้องน้ำสะดวกสบาย ผู้คนช่วยเหลือพึ่งพาซึ่งกันและกัน ดีกว่าตอนที่อยู่ข้างนอก”
เมื่อถึงช่วงเย็น ผู้เข้าพักต่างทยอยจัดพื้นที่นอนเล็ก ๆ ของตนเอง ท่ามกลางข้าวของเครื่องใช้ส่วนตัว เพื่อเตรียมพักผ่อนในสถานที่ที่มีความปลอดภัยจากอันตรายยามค่ำคืน
อย่างไรก็ตาม การอยู่ร่วมกันของคนจำนวนมากจำเป็นต้องมีกฎระเบียบที่ชัดเจน ทั้งการกำหนดเวลาเปิด-ปิดประตูและเวลาเข้านอนในช่วงกลางคืนประมาณ 21.00-22.00 น. เป็นต้นไป รวมถึงการรักษาความสะอาดและทิ้งขยะให้เป็นที่ เพื่อสร้างวินัยและให้ทุกคนสามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างสงบสุข
สำหรับคนไร้บ้านแล้ว สิ่งที่ต้องการอาจไม่ใช่สิ่งที่ซับซ้อน แต่คือการมีที่พักที่ปลอดภัย มีอาหารกิน มีห้องน้ำสะอาด และมีโอกาสกลับมาดำเนินชีวิตได้อย่างมั่นคง บ้านอิ่มใจจึงเป็นทั้งพื้นที่พักพิงและจุดเริ่มต้นของความหวังสำหรับผู้ที่ชีวิตเคยสะดุด
วิกฤตโควิด-19 ซ้ำเติมปัญหาคนไร้บ้านในกรุงเทพฯ
ปัญหาคนไร้บ้านในเมืองหลวงมีความเชื่อมโยงกับปัจจัยทางเศรษฐกิจและสังคม โดยเฉพาะวิกฤตเศรษฐกิจจากการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ที่ส่งผลกระทบต่อกลุ่มเปราะบางอย่างหนัก คนจนเมืองจำนวนมากประกอบอาชีพเป็นแรงงานรายวัน เมื่อกิจกรรมทางเศรษฐกิจหยุดชะงักจึงสูญเสียรายได้ บางส่วนต้องสูญเสียที่อยู่อาศัยและกลายเป็นคนไร้บ้าน
นอกจากปัญหาด้านเศรษฐกิจแล้ว ปัจจัยทางสังคมและครอบครัวยังเป็นอีกส่วนหนึ่งที่ผลักให้คนจำนวนไม่น้อยต้องออกมาใช้ชีวิตในพื้นที่สาธารณะ
ข้อมูลในปี 2565 พบว่ากรุงเทพมหานครมีคนไร้บ้านประมาณ 1,761 คน โดยกระจายอยู่ตามพื้นที่สาธารณะและจุดเสี่ยงต่าง ๆ สาเหตุมีตั้งแต่การตกงาน การขาดรายได้ ไปจนถึงการไม่มีเอกสารระบุตัวตน เช่น บัตรประชาชน ซึ่งกลายเป็นอุปสรรคสำคัญในการเข้าถึงสิทธิและสวัสดิการของรัฐ
ที่ผ่านมา กรุงเทพมหานครเคยเปิดดำเนินการ “บ้านอุ่นใจ” ศูนย์พักพิงชั่วคราวเพื่อเป็นที่พึ่งให้แก่คนไร้บ้าน แต่ด้วยข้อจำกัดด้านงบประมาณและการดำเนินงานที่ไม่ต่อเนื่อง ทำให้ต้องยุติการให้บริการลง ส่งผลให้การช่วยเหลือคนไร้บ้านยังมีข้อจำกัดในการดูแลระยะยาว
ขณะเดียวกัน การช่วยเหลือแบบเฉพาะหน้า เช่น การบริจาคอาหารรายมื้อ แม้เกิดจากความตั้งใจดี แต่หากไม่มีระบบบริหารจัดการที่เหมาะสมก็อาจไม่สามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างยั่งยืน อีกทั้งยังอาจเกิดปัญหาการแย่งสิ่งของ การนำอาหารไปขายต่อ และขยะสะสมในบางพื้นที่
โจทย์สำคัญจึงไม่ใช่เพียงการจัดหาอาหารหรือที่พักให้คนไร้บ้านในแต่ละวัน แต่ต้องสร้างระบบที่ช่วยให้คนกลุ่มนี้เข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐาน ได้รับการดูแลอย่างต่อเนื่อง และมีโอกาสกลับไปประกอบอาชีพเพื่อเลี้ยงดูตนเองได้
กทม. ปรับระบบช่วยเหลือแบบครบวงจร เชื่อมโยงทุกภาคส่วน
กรุงเทพมหานครจึงพัฒนาระบบช่วยเหลือคนไร้บ้านแบบครบวงจร หรือ Holistic Support System ภายใต้แนวคิด “บ้านอิ่มใจ” โดยมุ่งให้เป็นศูนย์กลางการดูแลแบบ One-Stop Service ที่รวบรวมความช่วยเหลือจากหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคมไว้ในจุดเดียว เพื่อให้การช่วยเหลือเป็นระบบและตอบโจทย์ปัญหาของแต่ละบุคคลมากขึ้น
บริการภายในศูนย์ครอบคลุมตั้งแต่ที่พักชั่วคราวราคาย่อมเยา อาหาร สุขอนามัย การจัดทำบัตรประชาชน การเข้าถึงสิทธิรักษาพยาบาล การคัดกรองสุขภาพเชิงลึก และการส่งต่อเพื่อรับการรักษา ตลอดจนการพัฒนาทักษะอาชีพและการหางานทำ
อีกส่วนสำคัญคือการเชื่อมโยงข้อมูลผู้เข้ารับบริการไว้ในฐานข้อมูลกลาง พร้อมระบบติดตามผล Care Manager เพื่อให้เจ้าหน้าที่สามารถติดตามความช่วยเหลือและประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้อย่างต่อเนื่อง โดยมีเป้าหมายไม่ให้คนไร้บ้านถูกทิ้งไว้ข้างหลัง
4 แนวทางสำคัญ ก่อนพัฒนาสู่ศูนย์พักพิงบ้านอิ่มใจ
ก่อนที่บ้านอิ่มใจจะพัฒนาเป็นศูนย์พักพิงครบวงจร กรุงเทพมหานครได้ดำเนินงานร่วมกับหน่วยงานและภาคีเครือข่ายหลายด้าน เพื่อวางรากฐานการช่วยเหลือคนไร้บ้านอย่างเป็นระบบ
1. จัดตั้งคณะทำงานด้านคนไร้บ้านและผู้ทำการขอทาน
กรุงเทพมหานครจัดตั้งคณะทำงานร่วมกับสำนักงานเขตทั้ง 50 เขต สำนักเทศกิจ สำนักการแพทย์ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งภาครัฐและภาคประชาสังคม อาทิ กรมสุขภาพจิต มูลนิธิพัฒนาที่อยู่อาศัย มูลนิธิอิสรชน และมูลนิธิกระจกเงา
การทำงานร่วมกันครอบคลุมการสำรวจ คัดกรอง ให้คำปรึกษา และจัดทำข้อมูลพื้นฐานของคนไร้บ้านที่อาศัยอยู่ในพื้นที่สาธารณะ เพื่อให้สามารถวางแผนช่วยเหลือได้ตรงกับสภาพปัญหาและความต้องการของแต่ละคน
2. ผลักดันการแก้ไขกฎหมายและนโยบายที่เกี่ยวข้อง
กทม. สนับสนุนการปรับปรุงกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการดูแลคนไร้บ้านและการจัดระเบียบพื้นที่สาธารณะ เช่น พระราชบัญญัติการคุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง พ.ศ. 2557 และพระราชบัญญัติรักษาความสะอาดและความเป็นระเบียบเรียบร้อยของบ้านเมือง พ.ศ. 2535 เพื่อให้การปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่มีประสิทธิภาพและยืดหยุ่นต่อสภาพปัญหาในปัจจุบันมากขึ้น
3. เปิดจุดบริการสวัสดิการสังคม Drop-in Center
ในช่วงระหว่างการก่อสร้างบ้านอิ่มใจ กรุงเทพมหานครได้เปิดจุดบริการสวัสดิการสังคมชั่วคราว 3 แห่ง เพื่อให้คนไร้บ้านยังสามารถเข้าถึงความช่วยเหลือขั้นพื้นฐานได้อย่างต่อเนื่อง ได้แก่
สดชื่นสถาน ใต้สะพานสมเด็จพระปิ่นเกล้า ให้คำปรึกษาด้านสิทธิและสวัสดิการ พร้อมบริการซัก อบ อาบ และห้องสุขา
ตรอกสาเก ให้คำปรึกษาและจัดจุดรับ-แจกอาหารในเวลา 18.00 น.
บ้านอิ่มใจ (ประปาแม้นศรี) ให้บริการพื้นฐาน ทั้งอาหาร การดูแลสุขภาพ การตัดผม และการช่วยเหลือด้านการหางาน
4. ตรวจสุขภาพเชิงลึกอย่างต่อเนื่อง
ในปี 2567-2568 กรุงเทพมหานครร่วมกับภาคประชาสังคมจัดกิจกรรมตรวจสุขภาพเชิงลึกให้คนไร้บ้านกว่า 700 ราย ครอบคลุมกระบวนการตรวจสุขภาพ 10 ขั้นตอน ตั้งแต่การคัดกรองสุขภาพ การเจาะเลือด การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG) การเอกซเรย์ทรวงอก ไปจนถึงการฉีดวัคซีน พร้อมบันทึกข้อมูลเข้าสู่ระบบ Care Manager โดยดำเนินการภายใต้การยินยอมตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล
บ้านอิ่มใจ ศูนย์พักพิง 200 เตียง ดูแลตั้งแต่สุขภาพถึงการมีงานทำ
การพัฒนาบ้านอิ่มใจให้เป็นศูนย์พักพิงครบวงจรในช่วงต้นปี 2569 ถือเป็นอีกก้าวสำคัญของการแก้ไขปัญหาคนไร้บ้านในกรุงเทพมหานคร โดยปรับปรุงอาคารเก่า 3 ชั้นบริเวณการประปาแม้นศรี (เดิม) ให้รองรับผู้เข้าพักได้ 200 เตียง พร้อมจัดระบบบริการที่ครอบคลุมหลายมิติ
ด้านความปลอดภัย มีการคัดกรองผู้เข้าพักเพื่อสร้างความมั่นใจและรักษาความสงบเรียบร้อยภายในศูนย์ ด้านสวัสดิการให้บริการตรวจสุขภาพ รักษาพยาบาล ช่วยเหลือเรื่องการทำบัตรประชาชน และประสานส่งต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ส่วนด้านสุขอนามัยมีบริการซัก อบ อาบ จุดแจกอาหาร และการประสานส่งต่อผู้เข้าพักกลับสู่ครอบครัวหรือชุมชนตามความเหมาะสม ขณะที่ด้านอาชีพมุ่งเน้นการพัฒนาทักษะและส่งเสริมการจ้างงาน เพื่อให้คนไร้บ้านมีโอกาสสร้างรายได้และกลับคืนสู่สังคมได้อย่างมั่นคง
นอกจากนี้ บ้านอิ่มใจยังดำเนินงานภายใต้แนวคิดการดูแลแบบ “6 อ” ได้แก่ อาศัย อาหาร อนามัย อาภรณ์ อาชีพ และการออมเงิน ซึ่งครอบคลุมทั้งการดูแลความเป็นอยู่ในชีวิตประจำวันและการสร้างพื้นฐานสำหรับการดำรงชีวิตในระยะยาว
ผลดำเนินงาน คนไร้บ้านในกรุงเทพฯ ลดลง 490 คน
ผลการดำเนินงานตามข้อมูลที่กรุงเทพมหานครรายงานสะท้อนให้เห็นถึงความคืบหน้าของการจัดระบบช่วยเหลือคนไร้บ้าน โดยจำนวนคนไร้บ้านในกรุงเทพมหานครลดลงจากประมาณ 1,761 คน ในปี 2565 เหลือ 1,271 คน หรือลดลง 490 คน
ขณะเดียวกัน มีประชาชนที่เข้าถึงสิทธิและสวัสดิการจำนวน 1,160 คน มีผู้ที่สามารถกลับเข้าสู่สังคมได้ 119 คน และมีผู้ใช้บริการจุด Drop-in รวมกว่า 464,094 ครั้ง ส่วนด้านการส่งเสริมอาชีพมีผู้ได้รับโอกาสในการทำงานจำนวน 157 คน
ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนการขยายความช่วยเหลือจากการดูแลเฉพาะหน้าไปสู่การจัดระบบสวัสดิการ การฟื้นฟูสุขภาพ การเข้าถึงสิทธิของรัฐ และการสร้างโอกาสด้านอาชีพ ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญในการแก้ไขปัญหาคนไร้บ้านอย่างเป็นรูปธรรม
มากกว่าที่พักพิง คือโอกาสในการกลับมายืนหยัดด้วยตนเอง
ปัญหาคนไร้บ้านไม่ได้เกิดจากสาเหตุเดียว และไม่สามารถแก้ไขได้ด้วยการจัดหาที่นอนหรือแจกอาหารเพียงอย่างเดียว เพราะเบื้องหลังของแต่ละชีวิตมีทั้งปัญหาการตกงาน รายได้ไม่เพียงพอ การขาดเอกสารระบุตัวตน ปัญหาครอบครัว และข้อจำกัดในการเข้าถึงสวัสดิการของรัฐ
การพัฒนาบ้านอิ่มใจจึงเป็นความพยายามสร้างระบบช่วยเหลือที่ครอบคลุมตั้งแต่การให้ที่พักพิง การดูแลสุขภาพ การฟื้นฟูคุณภาพชีวิต ไปจนถึงการสร้างทักษะและโอกาสในการทำงาน โดยอาศัยความร่วมมือจากหลายภาคส่วน
ท้ายที่สุดแล้ว เป้าหมายของบ้านอิ่มใจไม่ใช่เพียงการทำให้คนไร้บ้านมีสถานที่พักผ่อนในแต่ละคืน แต่คือการทำให้พวกเขามีโอกาสตั้งหลักอีกครั้ง มีรายได้ มีอาชีพ เข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐาน และสามารถกลับไปใช้ชีวิตในสังคมได้อย่างมีศักดิ์ศรี เพราะการมีบ้านที่ปลอดภัยอาจเป็นจุดเริ่มต้นเล็ก ๆ ที่ช่วยให้ใครคนหนึ่งกลับมามองเห็นอนาคตของตัวเองได้อีกครั้ง
- นักวิชาการเตือน กทม.เสี่ยงน้ำท่วมหนักปี 2593 จี้เร่งทำแผนแม่บทรับมือ
- เปิดงบ กทม. 9.2 หมื่นล้าน รับมือเมืองร้อน-น้ำท่วมพอหรือไม่
- กทม. พลิกโฉม “ศูนย์ประเวศฯ” สู่บ้านใหม่สัตว์จรชวนคนกรุงฝังไมโครชิป-ฉีดวัคซีนฟรี
- กทม.เดินหน้ารับมือวิกฤตความร้อนเมืองเต็มรูปแบบ รับมือ “ภาวะซูเปอร์เอลนีโญ”
- กรุงเทพฯ พลิกโฉมไฟจราจร แก้ปัญหารถติดด้วย AI CCTV นำร่องแล้ว 74 แยกทั่วกรุงฯ
ที่มาข้อมูล : TNP,กรุงเทพมหานคร
ที่มารูปภาพ : Thai News Pix
นักข่าวสายโซเชียล รายงานข่าวประเด็นสังคมและความเคลื่อนไหว เน้นการนำเสนอการสรุปข้อมูลที่รวดเร็ว ชัดเจน และเข้าใจง่าย
