ปิดฉากประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 49 ไทยได้อะไรจากเวทีโลก?

ปิดประชุมอาเซียน 2026 ไทยได้อะไรจากการประชุมครั้งนี้?
การประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 49 ที่กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ ปิดฉากลงเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 หลังผู้นำ 11 ประเทศสมาชิกอาเซียนและประเทศคู่เจรจาใช้เวทีนี้หารือทั้งเศรษฐกิจ การค้า การลงทุน ความมั่นคงทางพลังงาน ตลอดจนปัญหาอาชญากรรมออนไลน์และสถานการณ์ความขัดแย้งระหว่างประเทศ โดยมีเป้าหมายร่วมกันในการรักษาเสถียรภาพของภูมิภาคและสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของโลก
สำหรับประเทศไทย การประชุมครั้งนี้มีความสำคัญทั้งในระดับภูมิภาคและความสัมพันธ์กับประเทศมหาอำนาจทางเศรษฐกิจ นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ใช้โอกาสดังกล่าวหารือกับผู้นำญี่ปุ่นและอินเดีย เพื่อขยายความร่วมมือด้านอุตสาหกรรมแห่งอนาคต การลงทุน พลังงานสะอาด การพัฒนาบุคลากร และการปราบปรามเครือข่ายหลอกลวงออนไลน์ ซึ่งเป็นประเด็นที่เกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจและความปลอดภัยของประชาชนไทยโดยตรง
ผลที่ไทยได้รับจากการประชุมครั้งนี้จึงมีทั้งความคืบหน้าของความร่วมมือระดับอาเซียน การเปิดช่องทางขยายธุรกิจและการลงทุนกับประเทศคู่เจรจา ตลอดจนข้อเสนอที่ไทยต้องนำไปเจรจาและดำเนินการต่อ โดยเฉพาะการยกระดับความตกลงทางเศรษฐกิจกับญี่ปุ่น และการเชื่อมความร่วมมือระหว่างอาเซียนกับอินเดีย ก่อนที่ไทยจะรับหน้าที่ประธานอาเซียนในปี 2571
อาเซียน 11 ประเทศปิดประชุมที่มะนิลา ส่งต่อประธานให้สิงคโปร์
การประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 49 และการประชุมที่เกี่ยวข้อง จัดขึ้นระหว่างวันที่ 15–17 พฤศจิกายน 2569 ภายใต้การเป็นประธานอาเซียนของฟิลิปปินส์ โดยใช้แนวคิด “Navigating Our Future, Together” หรือการร่วมกันกำหนดอนาคตของภูมิภาค ท่ามกลางความท้าทายด้านเศรษฐกิจโลก ความมั่นคง และการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์
การประชุมครั้งนี้มีสมาชิกอาเซียนเข้าร่วมครบ 11 ประเทศ หลังติมอร์-เลสเตเข้าเป็นสมาชิกใหม่ ทำให้การหารือครอบคลุมประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ทั้งหมด และเพิ่มโอกาสในการพัฒนาความร่วมมือด้านเศรษฐกิจ การค้า และการเชื่อมโยงระหว่างประเทศ
เวลา 18.00 น. ตามเวลาท้องถิ่นกรุงมะนิลา วันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 ซึ่งตรงกับเวลา 17.00 น. ของประเทศไทย นายอนุทิน ชาญวีรกูล เข้าร่วมพิธีปิดการประชุม ณ ศูนย์การประชุมนานาชาติฟิลิปปินส์ หรือ PICC
นายแฟร์ดีนันด์ โรมูอัลเดซ มาร์โคส จูเนียร์ ประธานาธิบดีฟิลิปปินส์ ในฐานะประธานอาเซียนปี 2569 กล่าวปิดการประชุม ก่อนส่งมอบค้อนประธานอาเซียนให้แก่นายลอว์เรนซ์ หว่อง นายกรัฐมนตรีสิงคโปร์ เพื่อรับหน้าที่ประธานอาเซียนในปี 2570 ซึ่งตรงกับวาระครบรอบ 60 ปีการก่อตั้งอาเซียน
สิงคโปร์ประกาศแนวทางการทำงานภายใต้หัวข้อ “Deeper Integration, Wider Partnerships” โดยให้ความสำคัญกับการรวมตลาดอาเซียนให้เชื่อมโยงกันมากขึ้น การสร้างความร่วมมือกับประเทศคู่ค้า การพัฒนาพลังงานสะอาด และการเชื่อมโยงเศรษฐกิจดิจิทัล
แนวทางดังกล่าวมีความเกี่ยวข้องกับไทยโดยตรง เพราะตลาดอาเซียนเป็นทั้งแหล่งส่งออก ฐานการผลิต และพื้นที่ลงทุนสำคัญของธุรกิจไทย การลดอุปสรรคทางการค้าและการเพิ่มความเชื่อมโยงในภูมิภาคจะช่วยเพิ่มโอกาสให้ผู้ประกอบการไทยเข้าถึงตลาดประเทศเพื่อนบ้านได้สะดวกขึ้น
สรุปข้อตกลงสำคัญ อาเซียนได้อะไรจากการประชุมครั้งที่ 49?
ผลการประชุมที่มะนิลาไม่ได้จำกัดอยู่ที่การหารือระหว่างผู้นำ แต่ยังมีเอกสารความร่วมมือและข้อริเริ่มหลายด้าน โดยรัฐบาลฟิลิปปินส์ระบุว่า การประชุมครั้งนี้มีเอกสารที่ผู้นำอาเซียนรับรองหรือรับทราบอย่างน้อย 150 ฉบับ ครอบคลุมเศรษฐกิจ การเมือง ความมั่นคง และการพัฒนาสังคม
สำหรับประเด็นสำคัญที่เกี่ยวข้องกับประเทศไทย มีดังนี้
1. อาเซียนลงนามข้อตกลงเศรษฐกิจดิจิทัล เปิดทางธุรกิจไทยเข้าสู่ตลาดภูมิภาค
ความคืบหน้าทางเศรษฐกิจครั้งสำคัญคือการลงนามความตกลงกรอบเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียน หรือ ASEAN Digital Economy Framework Agreement (DEFA) เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2569 ก่อนมีพิธีส่งมอบเอกสารในช่วงเปิดประชุมสุดยอดอาเซียนวันที่ 15 พฤศจิกายน
ความตกลงนี้มุ่งกำหนดกรอบความร่วมมือด้านเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศสมาชิก ทั้งการค้าผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ การเชื่อมโยงข้อมูล การทำธุรกรรมออนไลน์ และการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อธุรกิจดิจิทัล
สำหรับไทย ประโยชน์สำคัญอยู่ที่ผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม หรือ SMEs รวมถึงผู้ค้าออนไลน์และธุรกิจเทคโนโลยี ซึ่งจะมีโอกาสขยายการค้าข้ามพรมแดนได้มากขึ้น เมื่อประเทศสมาชิกนำข้อตกลงไปปฏิบัติและพัฒนาระบบให้เชื่อมโยงกัน
ผู้ประกอบการไทยที่จำหน่ายสินค้าออนไลน์ให้ลูกค้าในประเทศเพื่อนบ้าน อาจได้รับประโยชน์จากขั้นตอนทางการค้าที่สะดวกขึ้น ขณะที่ธุรกิจด้านการชำระเงิน โลจิสติกส์ และบริการดิจิทัลก็มีโอกาสเติบโตตามการขยายตัวของตลาดอาเซียน
2. อาเซียน–แคนาดา คืบหน้าข้อตกลงการค้าเสรี เล็งลงนามปี 2570
อีกหนึ่งความสำเร็จด้านเศรษฐกิจคือการประกาศว่าการเจรจาความตกลงการค้าเสรีอาเซียน–แคนาดา หรือ ACAFTA มีความคืบหน้าในสาระสำคัญแล้ว โดยผู้นำทั้งสองฝ่ายประกาศผลเมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2569
ขั้นตอนต่อไปคือการจัดทำรายละเอียดที่เหลือ เพื่อมุ่งลงนามความตกลงภายในปี 2570 ซึ่งตรงกับวาระครบรอบ 50 ปีความสัมพันธ์ระหว่างอาเซียนกับแคนาดา
ข้อตกลงดังกล่าวจะช่วยเพิ่มช่องทางการค้าระหว่างอาเซียนกับตลาดอเมริกาเหนือ และเปิดโอกาสให้ผู้ส่งออกไทยขยายฐานลูกค้าในแคนาดาได้มากขึ้น โดยเฉพาะเมื่อมีความชัดเจนเกี่ยวกับเงื่อนไขการเปิดตลาดและกฎระเบียบทางการค้า
นอกจากนี้ นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ยังได้หารือกับรัฐมนตรีการค้าระหว่างประเทศของแคนาดา นอกรอบการประชุม โดยทั้งสองฝ่ายมีเป้าหมายผลักดันการเจรจาความตกลงทางการค้าระดับทวิภาคีระหว่างไทยกับแคนาดาให้แล้วเสร็จภายในปี 2570
ทั้งนี้ ความตกลงอาเซียน–แคนาดายังไม่ใช่ข้อตกลงที่เริ่มใช้สิทธิประโยชน์ทางภาษีได้ทันที เพราะยังต้องดำเนินขั้นตอนก่อนการลงนามและบังคับใช้
3. อาเซียนผลักดัน AI ช่วยธุรกิจขนาดเล็กและพัฒนาแรงงานดิจิทัล
ที่ประชุมผู้นำอาเซียนรับรองปฏิญญาด้านการนำปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI มาใช้เพิ่มศักยภาพธุรกิจขนาดกลาง ขนาดย่อม และรายย่อย รวมถึงปฏิญญาว่าด้วยการเคลื่อนย้ายบุคลากรด้านดิจิทัลข้ามพรมแดน
เป้าหมายคือการเพิ่มโอกาสให้ธุรกิจเข้าถึงเทคโนโลยี พัฒนาความสามารถในการแข่งขัน และส่งเสริมการพัฒนาทักษะบุคลากรให้รองรับเศรษฐกิจยุคใหม่
ไทยมีโอกาสนำกรอบความร่วมมือนี้มาต่อยอดกับการพัฒนา SMEs ทั้งการใช้ AI บริหารจัดการต้นทุน การตลาด การผลิต และบริการลูกค้า รวมถึงการยกระดับทักษะแรงงานไทยเพื่อรองรับอุตสาหกรรมดิจิทัลในภูมิภาค
4. อาเซียนเพิ่มความร่วมมือด้านความมั่นคงและการค้าข้ามพรมแดน
ผู้นำอาเซียนยังรับรองปฏิญญาว่าด้วยการบริหารจัดการการค้าสินค้ายุทธศาสตร์ เพื่อสนับสนุนการค้าที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ ควบคู่กับการป้องกันความเสี่ยงด้านความมั่นคง
ประเด็นนี้เกี่ยวข้องกับระบบการค้าและการควบคุมสินค้าระหว่างประเทศ โดยมีความสำคัญต่อไทยในฐานะประเทศที่มีฐานการผลิตอุตสาหกรรมและเชื่อมโยงห่วงโซ่อุปทานกับประเทศสมาชิกอาเซียน
สรุปข่าว
ปิดประชุมอาเซียน 2026 ไทยได้อะไรจากการประชุมครั้งนี้?
การประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 49 ที่กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ ปิดฉากลงเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 หลังผู้นำ 11 ประเทศสมาชิกอาเซียนและประเทศคู่เจรจาใช้เวทีนี้หารือทั้งเศรษฐกิจ การค้า การลงทุน ความมั่นคงทางพลังงาน ตลอดจนปัญหาอาชญากรรมออนไลน์และสถานการณ์ความขัดแย้งระหว่างประเทศ โดยมีเป้าหมายร่วมกันในการรักษาเสถียรภาพของภูมิภาคและสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของโลก
สำหรับประเทศไทย การประชุมครั้งนี้มีความสำคัญทั้งในระดับภูมิภาคและความสัมพันธ์กับประเทศมหาอำนาจทางเศรษฐกิจ นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ใช้โอกาสดังกล่าวหารือกับผู้นำญี่ปุ่นและอินเดีย เพื่อขยายความร่วมมือด้านอุตสาหกรรมแห่งอนาคต การลงทุน พลังงานสะอาด การพัฒนาบุคลากร และการปราบปรามเครือข่ายหลอกลวงออนไลน์ ซึ่งเป็นประเด็นที่เกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจและความปลอดภัยของประชาชนไทยโดยตรง
ผลที่ไทยได้รับจากการประชุมครั้งนี้จึงมีทั้งความคืบหน้าของความร่วมมือระดับอาเซียน การเปิดช่องทางขยายธุรกิจและการลงทุนกับประเทศคู่เจรจา ตลอดจนข้อเสนอที่ไทยต้องนำไปเจรจาและดำเนินการต่อ โดยเฉพาะการยกระดับความตกลงทางเศรษฐกิจกับญี่ปุ่น และการเชื่อมความร่วมมือระหว่างอาเซียนกับอินเดีย ก่อนที่ไทยจะรับหน้าที่ประธานอาเซียนในปี 2571
อาเซียน 11 ประเทศปิดประชุมที่มะนิลา ส่งต่อประธานให้สิงคโปร์
การประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 49 และการประชุมที่เกี่ยวข้อง จัดขึ้นระหว่างวันที่ 15–17 พฤศจิกายน 2569 ภายใต้การเป็นประธานอาเซียนของฟิลิปปินส์ โดยใช้แนวคิด “Navigating Our Future, Together” หรือการร่วมกันกำหนดอนาคตของภูมิภาค ท่ามกลางความท้าทายด้านเศรษฐกิจโลก ความมั่นคง และการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์
การประชุมครั้งนี้มีสมาชิกอาเซียนเข้าร่วมครบ 11 ประเทศ หลังติมอร์-เลสเตเข้าเป็นสมาชิกใหม่ ทำให้การหารือครอบคลุมประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ทั้งหมด และเพิ่มโอกาสในการพัฒนาความร่วมมือด้านเศรษฐกิจ การค้า และการเชื่อมโยงระหว่างประเทศ
เวลา 18.00 น. ตามเวลาท้องถิ่นกรุงมะนิลา วันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 ซึ่งตรงกับเวลา 17.00 น. ของประเทศไทย นายอนุทิน ชาญวีรกูล เข้าร่วมพิธีปิดการประชุม ณ ศูนย์การประชุมนานาชาติฟิลิปปินส์ หรือ PICC
นายแฟร์ดีนันด์ โรมูอัลเดซ มาร์โคส จูเนียร์ ประธานาธิบดีฟิลิปปินส์ ในฐานะประธานอาเซียนปี 2569 กล่าวปิดการประชุม ก่อนส่งมอบค้อนประธานอาเซียนให้แก่นายลอว์เรนซ์ หว่อง นายกรัฐมนตรีสิงคโปร์ เพื่อรับหน้าที่ประธานอาเซียนในปี 2570 ซึ่งตรงกับวาระครบรอบ 60 ปีการก่อตั้งอาเซียน
สิงคโปร์ประกาศแนวทางการทำงานภายใต้หัวข้อ “Deeper Integration, Wider Partnerships” โดยให้ความสำคัญกับการรวมตลาดอาเซียนให้เชื่อมโยงกันมากขึ้น การสร้างความร่วมมือกับประเทศคู่ค้า การพัฒนาพลังงานสะอาด และการเชื่อมโยงเศรษฐกิจดิจิทัล
แนวทางดังกล่าวมีความเกี่ยวข้องกับไทยโดยตรง เพราะตลาดอาเซียนเป็นทั้งแหล่งส่งออก ฐานการผลิต และพื้นที่ลงทุนสำคัญของธุรกิจไทย การลดอุปสรรคทางการค้าและการเพิ่มความเชื่อมโยงในภูมิภาคจะช่วยเพิ่มโอกาสให้ผู้ประกอบการไทยเข้าถึงตลาดประเทศเพื่อนบ้านได้สะดวกขึ้น
สรุปข้อตกลงสำคัญ อาเซียนได้อะไรจากการประชุมครั้งที่ 49?
ผลการประชุมที่มะนิลาไม่ได้จำกัดอยู่ที่การหารือระหว่างผู้นำ แต่ยังมีเอกสารความร่วมมือและข้อริเริ่มหลายด้าน โดยรัฐบาลฟิลิปปินส์ระบุว่า การประชุมครั้งนี้มีเอกสารที่ผู้นำอาเซียนรับรองหรือรับทราบอย่างน้อย 150 ฉบับ ครอบคลุมเศรษฐกิจ การเมือง ความมั่นคง และการพัฒนาสังคม
สำหรับประเด็นสำคัญที่เกี่ยวข้องกับประเทศไทย มีดังนี้
1. อาเซียนลงนามข้อตกลงเศรษฐกิจดิจิทัล เปิดทางธุรกิจไทยเข้าสู่ตลาดภูมิภาค
ความคืบหน้าทางเศรษฐกิจครั้งสำคัญคือการลงนามความตกลงกรอบเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียน หรือ ASEAN Digital Economy Framework Agreement (DEFA) เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2569 ก่อนมีพิธีส่งมอบเอกสารในช่วงเปิดประชุมสุดยอดอาเซียนวันที่ 15 พฤศจิกายน
ความตกลงนี้มุ่งกำหนดกรอบความร่วมมือด้านเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศสมาชิก ทั้งการค้าผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ การเชื่อมโยงข้อมูล การทำธุรกรรมออนไลน์ และการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อธุรกิจดิจิทัล
สำหรับไทย ประโยชน์สำคัญอยู่ที่ผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม หรือ SMEs รวมถึงผู้ค้าออนไลน์และธุรกิจเทคโนโลยี ซึ่งจะมีโอกาสขยายการค้าข้ามพรมแดนได้มากขึ้น เมื่อประเทศสมาชิกนำข้อตกลงไปปฏิบัติและพัฒนาระบบให้เชื่อมโยงกัน
ผู้ประกอบการไทยที่จำหน่ายสินค้าออนไลน์ให้ลูกค้าในประเทศเพื่อนบ้าน อาจได้รับประโยชน์จากขั้นตอนทางการค้าที่สะดวกขึ้น ขณะที่ธุรกิจด้านการชำระเงิน โลจิสติกส์ และบริการดิจิทัลก็มีโอกาสเติบโตตามการขยายตัวของตลาดอาเซียน
2. อาเซียน–แคนาดา คืบหน้าข้อตกลงการค้าเสรี เล็งลงนามปี 2570
อีกหนึ่งความสำเร็จด้านเศรษฐกิจคือการประกาศว่าการเจรจาความตกลงการค้าเสรีอาเซียน–แคนาดา หรือ ACAFTA มีความคืบหน้าในสาระสำคัญแล้ว โดยผู้นำทั้งสองฝ่ายประกาศผลเมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2569
ขั้นตอนต่อไปคือการจัดทำรายละเอียดที่เหลือ เพื่อมุ่งลงนามความตกลงภายในปี 2570 ซึ่งตรงกับวาระครบรอบ 50 ปีความสัมพันธ์ระหว่างอาเซียนกับแคนาดา
ข้อตกลงดังกล่าวจะช่วยเพิ่มช่องทางการค้าระหว่างอาเซียนกับตลาดอเมริกาเหนือ และเปิดโอกาสให้ผู้ส่งออกไทยขยายฐานลูกค้าในแคนาดาได้มากขึ้น โดยเฉพาะเมื่อมีความชัดเจนเกี่ยวกับเงื่อนไขการเปิดตลาดและกฎระเบียบทางการค้า
นอกจากนี้ นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ยังได้หารือกับรัฐมนตรีการค้าระหว่างประเทศของแคนาดา นอกรอบการประชุม โดยทั้งสองฝ่ายมีเป้าหมายผลักดันการเจรจาความตกลงทางการค้าระดับทวิภาคีระหว่างไทยกับแคนาดาให้แล้วเสร็จภายในปี 2570
ทั้งนี้ ความตกลงอาเซียน–แคนาดายังไม่ใช่ข้อตกลงที่เริ่มใช้สิทธิประโยชน์ทางภาษีได้ทันที เพราะยังต้องดำเนินขั้นตอนก่อนการลงนามและบังคับใช้
3. อาเซียนผลักดัน AI ช่วยธุรกิจขนาดเล็กและพัฒนาแรงงานดิจิทัล
ที่ประชุมผู้นำอาเซียนรับรองปฏิญญาด้านการนำปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI มาใช้เพิ่มศักยภาพธุรกิจขนาดกลาง ขนาดย่อม และรายย่อย รวมถึงปฏิญญาว่าด้วยการเคลื่อนย้ายบุคลากรด้านดิจิทัลข้ามพรมแดน
เป้าหมายคือการเพิ่มโอกาสให้ธุรกิจเข้าถึงเทคโนโลยี พัฒนาความสามารถในการแข่งขัน และส่งเสริมการพัฒนาทักษะบุคลากรให้รองรับเศรษฐกิจยุคใหม่
ไทยมีโอกาสนำกรอบความร่วมมือนี้มาต่อยอดกับการพัฒนา SMEs ทั้งการใช้ AI บริหารจัดการต้นทุน การตลาด การผลิต และบริการลูกค้า รวมถึงการยกระดับทักษะแรงงานไทยเพื่อรองรับอุตสาหกรรมดิจิทัลในภูมิภาค
4. อาเซียนเพิ่มความร่วมมือด้านความมั่นคงและการค้าข้ามพรมแดน
ผู้นำอาเซียนยังรับรองปฏิญญาว่าด้วยการบริหารจัดการการค้าสินค้ายุทธศาสตร์ เพื่อสนับสนุนการค้าที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ ควบคู่กับการป้องกันความเสี่ยงด้านความมั่นคง
ประเด็นนี้เกี่ยวข้องกับระบบการค้าและการควบคุมสินค้าระหว่างประเทศ โดยมีความสำคัญต่อไทยในฐานะประเทศที่มีฐานการผลิตอุตสาหกรรมและเชื่อมโยงห่วงโซ่อุปทานกับประเทศสมาชิกอาเซียน
ไทย–ญี่ปุ่น ผลักดัน JTEPA พลังงานสะอาด และอุตสาหกรรมแห่งอนาคต
หนึ่งในภารกิจสำคัญของนายกรัฐมนตรีไทยเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน คือการหารือทวิภาคีกับนางทากาอิจิ ซานาเอะ นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น เมื่อเวลา 16.30 น. ตามเวลาท้องถิ่นกรุงมะนิลา
การหารือครั้งนี้มีความสำคัญต่อเศรษฐกิจไทย เพราะญี่ปุ่นเป็นประเทศที่มีบทบาทต่อฐานการผลิตอุตสาหกรรมของไทยมาอย่างยาวนาน โดยเฉพาะอุตสาหกรรมยานยนต์ ชิ้นส่วนรถยนต์ เครื่องจักร และเทคโนโลยีการผลิต
ทั้งสองฝ่ายหารือการเตรียมเฉลิมฉลองครบรอบ 140 ปีความสัมพันธ์ทางการทูตไทย–ญี่ปุ่นในปี 2570 พร้อมเดินหน้าความร่วมมือด้านเศรษฐกิจ พลังงาน และความมั่นคง โดยกระทรวงการต่างประเทศญี่ปุ่นยืนยันการหารือระดับผู้นำครั้งนี้ด้วย
สาระสำคัญที่ไทยเสนอคือการทบทวนและยกระดับความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจไทย–ญี่ปุ่น หรือ JTEPA เพื่อให้สอดคล้องกับรูปแบบการค้าและการลงทุนในปัจจุบัน
หากการเจรจามีความคืบหน้า อาจช่วยเปิดโอกาสให้ธุรกิจไทยและญี่ปุ่นขยายความร่วมมือด้านการค้า การลงทุน และการพัฒนาอุตสาหกรรมใหม่ได้มากขึ้น
ในด้านพลังงาน ไทยเสนอส่งเสริมความร่วมมือผ่านกรอบ Asia Zero Emission Community (AZEC) และข้อริเริ่ม POWERR Asia โดยให้ความสำคัญกับการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานและการพัฒนาเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ
นายกรัฐมนตรียังกล่าวถึงการปรับภาษีสรรพสามิตรถยนต์ไฟฟ้านำเข้า เพื่อสนับสนุนการผลิตในประเทศ และส่งเสริมอุตสาหกรรมยานยนต์ญี่ปุ่นที่ลงทุนในไทย
อีกหนึ่งประเด็นที่น่าสนใจคือการผลักดันผู้ประกอบการผลิตชิ้นส่วนไทยให้ขยายเข้าสู่อุตสาหกรรมที่มีมูลค่าเพิ่มสูงขึ้น เช่น ชิ้นส่วนดาวเทียมและอุปกรณ์อวกาศ ซึ่งจะช่วยเพิ่มโอกาสในการพัฒนาเทคโนโลยีและการจ้างงานที่ต้องใช้ทักษะเฉพาะทาง
ด้านการท่องเที่ยว นายกรัฐมนตรีไทยยังแสดงความหวังให้ทั้งสองประเทศสานต่อมาตรการยกเว้นการตรวจลงตราระหว่างกัน เพื่อสนับสนุนการเดินทางของนักท่องเที่ยวและนักธุรกิจ
ไทยได้อะไรจากการหารือกับญี่ปุ่น?
ผลที่เกิดขึ้นในขั้นนี้คือการวางกรอบความร่วมมือระดับรัฐบาล เพื่อเปิดทางให้หน่วยงานเศรษฐกิจและภาคเอกชนหารือรายละเอียดต่อ โดยไทยมีโอกาสรักษาฐานการลงทุนเดิมของญี่ปุ่น พร้อมขยายไปสู่อุตสาหกรรมพลังงานสะอาด รถยนต์ไฟฟ้า และเทคโนโลยีขั้นสูง
ส่วนการปรับปรุง JTEPA และโครงการลงทุนใหม่ ยังต้องติดตามการเจรจาและการตัดสินใจของทั้งสองประเทศต่อไป
ไทย–อินเดีย ขยายการค้า พัฒนาคน และร่วมปราบสแกมเมอร์
เวลา 17.00 น. ของวันที่ 17 พฤศจิกายน ตามเวลาท้องถิ่นกรุงมะนิลา นายอนุทิน ชาญวีรกูล หารือทวิภาคีกับนายนเรนทร โมที นายกรัฐมนตรีอินเดีย เพื่อยกระดับความร่วมมือระหว่างสองประเทศ
หัวใจสำคัญของการหารืออยู่ที่การขยายความเป็นหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจ โดยไทยต้องการเพิ่มความร่วมมือด้านการค้า การลงทุน อุตสาหกรรมแห่งอนาคต การพัฒนาบุคลากร และการท่องเที่ยว
นอกจากนี้ นายกรัฐมนตรีไทยยังแสดงการสนับสนุนบทบาทของอินเดียในกรอบ BRICS และเสนอให้เชื่อมโยงความร่วมมือระหว่างอาเซียนกับกลุ่ม BRICS โดยใช้โอกาสที่ไทยจะดำรงตำแหน่งประธานอาเซียนในปี 2571 ผลักดันการทำงานร่วมกันในประเด็นที่เป็นประโยชน์ต่อภูมิภาค
การเชื่อมโยงดังกล่าวจะช่วยเพิ่มช่องทางความร่วมมือทางเศรษฐกิจของไทยกับประเทศตลาดเกิดใหม่ โดยเฉพาะด้านการลงทุน เทคโนโลยี และโอกาสทางธุรกิจใหม่
ด้านความมั่นคง ทั้งสองประเทศให้ความสำคัญกับการปราบปรามอาชญากรรมข้ามชาติ โดยไทยได้ช่วยเหลือส่งกลับชาวต่างชาติ รวมถึงชาวอินเดียที่ได้รับการช่วยเหลือจากศูนย์หลอกลวงออนไลน์ ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2568
การหารือครั้งนี้จึงมุ่งขยายการแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อสนับสนุนการติดตามเครือข่ายอาชญากรรมและคุ้มครองประชาชนจากการหลอกลวงออนไลน์
ด้านการศึกษา ไทยสนใจเพิ่มความร่วมมือเรื่องทุนการศึกษา การแลกเปลี่ยนทางวิชาการ และงานวิจัยร่วม ซึ่งจะช่วยเปิดโอกาสให้บุคลากรไทยพัฒนาความรู้และทักษะในสาขาที่สอดคล้องกับความต้องการของตลาดแรงงาน
อีกหนึ่งประเด็นคือการเตรียมเฉลิมฉลองครบรอบ 80 ปีความสัมพันธ์ทางการทูตไทย–อินเดียในปี 2570 โดยนายกรัฐมนตรีไทยขอบคุณอินเดียที่เสนอให้อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุจากรัฐคุชราตมาประดิษฐานในประเทศไทย ซึ่งอยู่ระหว่างการวางแผนเบื้องต้น
ไทยได้อะไรจากการหารือกับอินเดีย?
การหารือช่วยเพิ่มโอกาสให้ไทยขยายความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจกับอินเดีย ควบคู่กับการพัฒนาทักษะบุคลากร ความร่วมมือด้านการศึกษา และการยกระดับการป้องกันอาชญากรรมออนไลน์
ส่วนความร่วมมืออาเซียน–BRICS เป็นข้อเสนอที่ไทยสามารถนำไปผลักดันต่อในปี 2571 แต่ยังไม่ใช่ข้อตกลงจัดตั้งกรอบความร่วมมือใหม่ที่มีผลบังคับใช้แล้ว
ไทยดันความมั่นคงพลังงาน–อาหาร บนเวทีสุดยอดเอเชียตะวันออก
อีกหนึ่งการประชุมสำคัญเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน คือการประชุมสุดยอดเอเชียตะวันออก หรือ East Asia Summit (EAS) ครั้งที่ 21 ซึ่งเป็นเวทีที่อาเซียนหารือร่วมกับประเทศคู่เจรจาสำคัญเกี่ยวกับสถานการณ์ภูมิภาคและความท้าทายระดับโลก
นายอนุทิน ชาญวีรกูล กล่าวถ้อยแถลงในเวลา 14.30 น. ตามเวลาท้องถิ่นกรุงมะนิลา โดยเสนอให้ประเทศสมาชิกใช้การเจรจาและความร่วมมือเป็นเครื่องมือรับมือปัญหาที่ทุกประเทศกำลังเผชิญร่วมกัน
นายกรัฐมนตรีกล่าวถึงปัจจัยเสี่ยงด้านเศรษฐกิจ ทั้งราคาพลังงานที่ปรับสูงขึ้น เงินเฟ้อที่ยืดเยื้อ ความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ และการเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากเทคโนโลยี AI ซึ่งส่งผลต่อภาคธุรกิจและประชาชนในหลายประเทศ
ข้อเสนอของไทยให้ความสำคัญกับความมั่นคง 4 ด้าน ได้แก่ พลังงาน อาหาร สาธารณสุข และการรับมืออาชญากรรมออนไลน์
โดยเฉพาะความมั่นคงด้านพลังงาน นายกรัฐมนตรีเสนอให้ประเทศต่าง ๆ ร่วมรักษาความปลอดภัยของเส้นทางเดินเรือและจุดผ่านทางทะเลที่มีความสำคัญต่อการขนส่งสินค้า หลังสถานการณ์ความขัดแย้งในตะวันออกกลางและบริเวณช่องแคบฮอร์มุซสร้างความเสี่ยงต่อการขนส่งน้ำมันและสินค้าจำเป็น
ไทยย้ำความสำคัญของเสรีภาพในการเดินเรือและการปฏิบัติตามกฎหมายระหว่างประเทศ รวมถึงอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล หรือ UNCLOS
ประเด็นนี้เกี่ยวข้องกับประเทศไทยโดยตรง เนื่องจากไทยต้องพึ่งพาการนำเข้าพลังงานและใช้การขนส่งทางทะเลเป็นช่องทางสำคัญในการค้าระหว่างประเทศ หากเส้นทางเดินเรือหลักเกิดปัญหา ย่อมส่งผลต่อต้นทุนขนส่งและราคาสินค้า
การผลักดันความมั่นคงทางทะเลจึงมีเป้าหมายช่วยรักษาความต่อเนื่องของระบบขนส่งพลังงานและสินค้า แม้ยังไม่ได้หมายความว่าราคาน้ำมันจะลดลงทันทีหลังจบการประชุม
อาเซียนร่วมมือปราบสแกมเมอร์ ไทยผลักดันแลกเปลี่ยนข่าวกรอง
ประเด็นอาชญากรรมออนไลน์เป็นอีกหัวข้อที่ได้รับความสำคัญในเวทีประชุมสุดยอดเอเชียตะวันออก ครั้งที่ 21
ที่ประชุมมีแถลงการณ์ผู้นำเรื่องการเสริมสร้างความร่วมมือต่อต้านการหลอกลวงออนไลน์และความผิดที่เกี่ยวข้อง เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 เพื่อสนับสนุนการทำงานร่วมกันของประเทศต่าง ๆ ในการรับมือเครือข่ายอาชญากรรมข้ามชาติ
นายกรัฐมนตรีไทยเสนอให้ประเทศสมาชิกเพิ่มการแลกเปลี่ยนข่าวกรอง การประสานงานด้านการบังคับใช้กฎหมาย และการคุ้มครองผู้เสียหาย โดยไทยพร้อมผลักดันความร่วมมือผ่านข้อริเริ่ม Global Partnership against Online Scams
ความร่วมมือดังกล่าวมีความสำคัญต่อการปราบปรามขบวนการหลอกลงทุน เว็บพนันผิดกฎหมาย การค้ามนุษย์ที่เกี่ยวข้องกับศูนย์หลอกลวงออนไลน์ และการหลอกโอนเงินข้ามประเทศ
สำหรับประชาชนไทย หากหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายสามารถแลกเปลี่ยนข้อมูลและประสานการติดตามคดีระหว่างประเทศได้รวดเร็วขึ้น ก็จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการสืบสวนและการช่วยเหลือผู้เสียหาย
ทั้งนี้ การดำเนินงานจะต้องอาศัยความร่วมมืออย่างต่อเนื่องระหว่างตำรวจ หน่วยงานปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี และหน่วยงานด้านความมั่นคงของประเทศสมาชิก
เมียนมา–ทะเลจีนใต้ สองปัญหาความมั่นคงที่อาเซียนต้องเดินหน้าต่อ
นอกเหนือจากเศรษฐกิจและอาชญากรรมออนไลน์ ผู้นำอาเซียนยังให้ความสำคัญกับสถานการณ์ในเมียนมาและข้อพิพาททะเลจีนใต้ ซึ่งส่งผลต่อเสถียรภาพของภูมิภาค
เมียนมา ยืนยันฉันทามติ 5 ข้อ คงเงื่อนไขการเข้าร่วมประชุมระดับสูง
ที่ประชุมทบทวนความคืบหน้าของฉันทามติ 5 ข้อ หรือ Five-Point Consensus ซึ่งเป็นกรอบความร่วมมือของอาเซียนในการคลี่คลายสถานการณ์เมียนมา
ผู้นำอาเซียนเห็นชอบให้คงหลักเกณฑ์การเข้าร่วมประชุมสุดยอดอาเซียนและการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศของเมียนมาในระดับที่ไม่ใช่ผู้แทนทางการเมืองต่อไป จนกว่าจะมีความคืบหน้าที่มีนัยสำคัญในการดำเนินการตามฉันทามติ 5 ข้อ
พร้อมสนับสนุนบทบาทผู้แทนพิเศษของประธานอาเซียนในการประสานงานกับทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง และเพิ่มความร่วมมือกับสหประชาชาติ เพื่อส่งเสริมการเจรจาและกระบวนการสันติภาพ
สำหรับประเทศไทย ซึ่งมีพรมแดนติดกับเมียนมา การคลี่คลายสถานการณ์จะช่วยสนับสนุนความมั่นคงชายแดน การค้าระหว่างประเทศ และการบริหารจัดการผลกระทบด้านมนุษยธรรม
นายกรัฐมนตรีไทยยืนยันสนับสนุนแนวทางการเจรจาโดยตรงและการมีส่วนร่วมของทุกฝ่าย เพื่อส่งเสริมสันติภาพและความปรองดองในเมียนมา
ทะเลจีนใต้ เจรจากติกาคืบหน้าราว 80% แต่ยังไม่ได้ข้อยุติ
ด้านสถานการณ์ทะเลจีนใต้ อาเซียนและจีนยังคงเดินหน้าเจรจาจัดทำแนวปฏิบัติในทะเลจีนใต้ หรือ Code of Conduct (COC)
ข้อมูลจากฝ่ายฟิลิปปินส์ระบุว่า การเจรจามีความคืบหน้าจนสามารถตกลงข้อความในร่างเอกสารได้ประมาณ 80% แต่ยังไม่สามารถจัดทำข้อตกลงฉบับสมบูรณ์ได้ภายใต้การเป็นประธานอาเซียนของฟิลิปปินส์ในปี 2569
ประเด็นที่ยังไม่ได้ข้อยุติจะเป็นภารกิจที่ต้องดำเนินการต่อในปี 2570 ภายใต้การเป็นประธานอาเซียนของสิงคโปร์
สำหรับไทย แม้ไม่ได้เป็นประเทศที่มีข้อพิพาทโดยตรงในทะเลจีนใต้ แต่ความมั่นคงของเส้นทางเดินเรือในภูมิภาคมีความสำคัญต่อการค้าระหว่างประเทศ ห่วงโซ่อุปทาน และการขนส่งสินค้าไปยังตลาดสำคัญของเอเชีย
สิงคโปร์รับไม้ต่อปี 2570 ก่อนถึงคิวไทยเป็นประธานอาเซียนปี 2571
ภายหลังพิธีส่งมอบตำแหน่งประธานอาเซียน สิงคโปร์เตรียมเข้ามารับหน้าที่ในปี 2570 โดยให้ความสำคัญกับการรวมตัวทางเศรษฐกิจให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น และการขยายความร่วมมือกับประเทศคู่เจรจา
สำหรับประเทศไทย ปี 2570 จะเป็นช่วงสำคัญในการผลักดันความร่วมมือที่เริ่มต้นจากการประชุมครั้งนี้ให้มีผลในทางปฏิบัติ ทั้งการปรับปรุงความตกลงทางการค้ากับญี่ปุ่น การส่งเสริมการลงทุนด้านเทคโนโลยีและพลังงานสะอาด และการพัฒนาความร่วมมือกับอินเดีย
เมื่อเข้าสู่ปี 2571 ไทยจะรับหน้าที่ประธานอาเซียน ซึ่งเป็นโอกาสในการนำประเด็นที่ไทยให้ความสำคัญเข้าสู่การหารือระดับภูมิภาค โดยเฉพาะการเชื่อมโยงเศรษฐกิจอาเซียนกับประเทศคู่ค้าใหม่ ความมั่นคงทางพลังงาน และความร่วมมือในการปราบปรามอาชญากรรมออนไลน์
สรุปไทยได้อะไรจากการประชุมอาเซียน ครั้งที่ 49?
หากพิจารณาจากผลการประชุมและการหารือของนายกรัฐมนตรีไทย ประโยชน์สำคัญสามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ระดับ
ระดับแรกคือ ความคืบหน้าที่เกิดขึ้นแล้วในกรอบอาเซียน เช่น การลงนามความตกลงเศรษฐกิจดิจิทัล DEFA การรับรองปฏิญญาด้าน AI และ SMEs และความคืบหน้าการเจรจาการค้าเสรีกับแคนาดา ซึ่งจะเพิ่มโอกาสทางเศรษฐกิจให้ไทยเมื่อมีการนำข้อตกลงไปใช้ตามขั้นตอน
ระดับที่สองคือ การขยายความสัมพันธ์กับประเทศคู่ค้า โดยเฉพาะญี่ปุ่นและอินเดีย ซึ่งไทยมีโอกาสต่อยอดความร่วมมือด้านการลงทุน อุตสาหกรรมยานยนต์ พลังงานสะอาด เทคโนโลยีขั้นสูง และการพัฒนาบุคลากร
ระดับที่สามคือ ความร่วมมือด้านความมั่นคงและความปลอดภัยของประชาชน ทั้งการปราบปรามอาชญากรรมออนไลน์ การรักษาเส้นทางขนส่งพลังงาน การส่งเสริมสันติภาพในเมียนมา และการสนับสนุนเสถียรภาพในทะเลจีนใต้
แม้หลายประเด็นยังอยู่ในขั้นเสนอแนวทางหรือเจรจารายละเอียด แต่การประชุมครั้งนี้ทำให้ไทยมีช่องทางผลักดันความร่วมมือกับประเทศสมาชิกและคู่เจรจาได้ต่อเนื่อง โดยเฉพาะในช่วงก่อนรับตำแหน่งประธานอาเซียนปี 2571
สิ่งที่ต้องติดตามหลังจากนี้คือการนำข้อตกลงและข้อเสนอจากเวทีผู้นำไปดำเนินการให้เกิดผล ทั้งการเปิดตลาดใหม่ การลงทุน การสร้างงาน และมาตรการเพิ่มความปลอดภัยให้ประชาชน ซึ่งจะเป็นตัวชี้วัดว่าโอกาสทางเศรษฐกิจและความร่วมมือที่ไทยได้รับจากการประชุมครั้งนี้จะเกิดประโยชน์ได้มากเพียงใด
ไทม์ไลน์สำคัญการประชุมอาเซียน 2569–2571
1. 14 พฤศจิกายน 2569
ลงนามความตกลงเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียน DEFA
2. 15 พฤศจิกายน 2569
เปิดประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 49 รับรองปฏิญญาสำคัญ ทบทวนแนวทางแก้ปัญหาเมียนมา และประกาศความคืบหน้า FTA อาเซียน–แคนาดา
3. 16 พฤศจิกายน 2569
เดินหน้าการประชุมกับประเทศคู่เจรจา ทั้งจีนและประเทศหุ้นส่วนสำคัญของอาเซียน
4. 17 พฤศจิกายน 2569
ประชุมสุดยอดเอเชียตะวันออก ครั้งที่ 21 นายกรัฐมนตรีไทยหารือญี่ปุ่น–อินเดีย ก่อนปิดประชุมและส่งมอบประธานอาเซียนให้สิงคโปร์
5. ปี 2570
สิงคโปร์เป็นประธานอาเซียน ครบรอบ 60 ปีการก่อตั้งอาเซียน และเดินหน้าความร่วมมือด้านเศรษฐกิจและพลังงาน
6. ปี 2571
ไทยรับหน้าที่ประธานอาเซียน เตรียมผลักดันความร่วมมือด้านเศรษฐกิจ ความมั่นคง และการเชื่อมโยงกับประเทศคู่เจรจา
บรรณาธิการออนไลน์
