ดร.สันติธาร เสถียรไทย ถอดรหัส 3 พายุใหญ่ถล่มเศรษฐกิจโลก ไทยจะรอดอย่างไรกลางมรสุมระลอกใหม่

พายุลูกที่ 2: วิกฤตราคาพลังงานทรงตัวสูงในระยะยาว

ความกังวลเรื่องราคาพลังงานไม่ได้เป็นเพียงปัจจัยชั่วคราวอีกต่อไป ผลกระทบจากสงครามและความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ยืดเยื้อ ส่งผลให้ ราคาพลังงานยืนระยะอยู่ในระดับสูงอย่างต่อเนื่อง กลายเป็นโจทย์ระยะยาวที่กดดันต้นทุนการดำเนินชีวิตและการผลิตทั่วโลก

พายุลูกที่ 3: ดอกเบี้ยขาขึ้นและอัตราผลตอบแทนพันธบัตรพุ่งสูง

จากปัญหาเงินเฟ้อและราคาพลังงานที่ทรงตัวสูง ทำให้ทิศทาง ดอกเบี้ยโลกกลายเป็นขาขึ้นอย่างชัดเจน อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาล (Bond Yield) ทั้งในอเมริกา ยุโรป และญี่ปุ่น ปรับตัวสูงขึ้นจนแตะระดับประวัติการณ์ 

สิ่งนี้สร้างแรงกดดันให้ประเทศกำลังพัฒนาต้องปรับขึ้นดอกเบี้ยตาม เพื่อรับมือกับเงินเฟ้อและการไหลออกของเงินทุน ในขณะที่ภาระหนี้สาธารณะของรัฐบาลแต่ละประเทศปรับตัวสูงขึ้น ตามไปด้วย

ความแตกแยกของโลก

ในมุมของ ดร.สันติธาร ความน่ากังวลของ 3 พายุใหญ่นี้ คือการเกิดขึ้นภายใต้ 2 บริบทใหม่ ที่ซ้ำเติมสถานการณ์ให้รับมือได้ยากขึ้น

หน้าตักของกระทรวงการคลังทั่วโลกน้อยลง  รัฐบาลแต่ละประเทศเหลือกระสุนทางการคลังน้อยลงมากเมื่อเทียบกับในอดีต ทำให้ความสามารถในการรับแรงกระแทกจากวิกฤตลดลงอย่างเห็นได้ชัด  

ความแตกแยกทางภูมิรัฐศาสตร์ การร่วมมือแบบพหุภาคี (Multilateralism) เพื่อเจรจาผ่อนหนักเป็นเบาเริ่มหายไป โลกแตกแยกและขัดแย้งกันมากขึ้น ทำให้การร่วมมือแก้ปัญหาระดับโลกทำได้ยากขึ้นกว่าเดิมอย่างมาก    

"Winter is Coming" กับทางรอดของไทย

ย้อนกลับไปเมื่อ 3 ปีก่อน คริสตาลินา กอร์เกียวา กรรมการผู้จัดการ IMF เคยเตือนไว้ถึงภาวะ "Higher for Longer" (ดอกเบี้ยสูงยาวนาน) และ "Winter is Coming" ซึ่งเหตุการณ์ก็เกิดขึ้นจริงตามนั้น 

สำหรับประเทศไทย โจทย์สำคัญไม่ใช่การฝืนคลื่นลม แต่คือการอ่านสัญญาณอนาคตให้ออก

"เปรียบประเทศไทยเป็นเหมือนปลาตัวเล็กๆ ในมหาสมุทร เราไม่สามารถคิดเองเออเองว่าเก่ง แล้วอยากว่ายน้ำท่านี้เพื่อให้คลื่นตามเรา เพราะคลื่นไม่ตามเราแน่นอน แต่สิ่งที่เราทำได้คือ อ่านคลื่นให้ออก จับเทรนด์ให้ถูก แล้วใช้ประโยชน์จากคลื่นนั้นให้เหมาะกับศักยภาพของเรา" ดร.สันติธาร กล่าว

"Small AI Model" เครื่องมือใหม่ในบริบทใหม่

ผู้นำ IMF ได้เน้นย้ำไว้อย่างน่าสนใจว่า อย่ากลัวว่า AI จะมาแย่งงานคน แต่จงกลัวว่าเราจะช้าเกินไปในการใช้ประโยชน์จาก AI เพื่อมาช่วยสร้างงาน

สำหรับประเทศไทย แนวทางที่เหมาะสมและสอดคล้องกับข้อเสนอของธนาคารโลก (World Bank) คือ ไทยไม่จำเป็นต้องทุ่มงบประมาณมหาศาลเพื่อสร้าง AI โมเดลขนาดใหญ่ (Large Language Model) ของตัวเอง แต่ควรดำเนินกลยุทธ์ผ่าน Small AI Model ที่เข้าถึงง่าย และส่งเสริมการนำไปใช้งาน (Adoption) ในวงกว้าง

• สร้างผู้ประกอบการใหม่ ช่วยให้คนหนึ่งคนสามารถเป็นทั้งลูกจ้างและผู้ประกอบการได้พร้อมกัน เพิ่มโอกาสในการสร้างรายได้
• ยกระดับสาธารณสุข เพิ่มการเข้าถึงบริการทางการแพทย์และอนามัยอย่างทั่วถึง
• ปฏิรูปการศึกษา อัปเกรดเครื่องมือให้ครูสอนได้หลายภาษาและมีประสิทธิภาพมากขึ้น
• เพิ่มการเข้าถึงการเงิน เปิดโอกาสให้ประชาชนเข้าถึงแหล่งเงินทุนได้ง่ายขึ้น

สรุปแล้ว ดร.สันติธาร มองว่า การจะก้าวผ่านฤดูหนาวทางเศรษฐกิจและบริบทใหม่ของโลกไปได้ ประเทศไทยไม่สามารถใช้เครื่องมือเดิม ๆ ได้อีกต่อไป การจับสัญญาณอนาคตให้ไว ปรับตัวให้สอดรับกับเทรนด์โลก และเร่งประยุกต์ใช้เทคโนโลยี AI ระดับย่อยเพื่อเพิ่ม productivity ของคนในประเทศ คือหัวใจสำคัญที่จะช่วยให้เศรษฐกิจไทยรอดพ้นจากพายุลูกใหญ่ในครั้งนี้