แกะปริศนา “สึนามิบก” เนปาล-ทิเบต ไร้ฝน แต่น้ำมาจากไหน?

น้ำเพิ่ม 9 เมตรในเวลาเพียง 30 นาที

ข้อมูลจากศูนย์ระหว่างประเทศเพื่อการพัฒนาภูเขาแบบบูรณาการ หรือ ICIMOD ซึ่งตั้งอยู่ในกรุงกาฐมาณฑุ ประเทศเนปาล ระบุว่า ระดับน้ำในแม่น้ำตรีศูลีเพิ่มสูงขึ้นประมาณ 9 เมตรภายในเวลาเพียง 30 นาที

หากเทียบระดับความสูงดังกล่าว จะใกล้เคียงกับอาคารประมาณ 3 ชั้น และเกิดขึ้นภายในเวลาเพียงครึ่งชั่วโมง ทำให้ประชาชนในพื้นที่ปลายน้ำมีเวลาเตรียมรับมืออย่างจำกัด

ช่วงแรกยังมีข้อสงสัยว่า เหตุการณ์อาจเกี่ยวข้องกับแผ่นดินไหว หลังมีการตรวจพบสัญญาณการสั่นสะเทือน อย่างไรก็ตาม ตามข้อมูลที่รายงาน สำนักงานสำรวจธรณีวิทยาสหรัฐฯ หรือ USGS ประเมินว่าสัญญาณดังกล่าวอาจมาจากการพังทลายของมวลน้ำแข็งและภูเขา มากกว่าจะเป็นแผ่นดินไหวที่ทำหน้าที่เป็นต้นเหตุ

พื้นที่เกิดเหตุเป็นเส้นทางนักท่องเที่ยวและผู้แสวงบุญ

ความเสียหายของเหตุการณ์ครั้งนี้ครอบคลุมพื้นที่สองฝั่งชายแดน โดยรายงานระบุว่ามีนักท่องเที่ยวต่างชาติและผู้เดินทางจากหลายประเทศอยู่ในพื้นที่ เนื่องจากบริเวณเทือกเขาหิมาลัยเป็นทั้งเส้นทางท่องเที่ยวและเส้นทางสำหรับผู้เดินทางไปประกอบพิธีจาริกแสวงบุญ

พื้นที่ดังกล่าวเชื่อมโยงกับเส้นทางเดินทางสู่สถานที่ศักดิ์สิทธิ์บนที่ราบสูงทิเบต ซึ่งมีความสำคัญต่อผู้นับถือศาสนาฮินดู พุทธ และเชน ทำให้ในบางช่วงมีผู้เดินทางจากหลายประเทศอยู่ตามแนวเส้นทางจำนวนมาก

ส่วนตัวเลขผู้เสียชีวิตและผู้สูญหายตามข้อมูลต้นฉบับยังมีการเปลี่ยนแปลง จึงจำเป็นต้องติดตามการยืนยันอย่างเป็นทางการจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่อไป

โลกร้อนเกี่ยวข้องหรือไม่?

อีกประเด็นที่นักวิทยาศาสตร์กำลังศึกษา คือ ความสัมพันธ์ระหว่างภัยครั้งนี้กับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยในขณะนี้ยังไม่สามารถสรุปได้โดยตรงว่า ภาวะโลกร้อนเป็นสาเหตุของการพังทลายครั้งนี้ทั้งหมด

อย่างไรก็ตาม อุณหภูมิที่สูงขึ้นในภูมิภาคหิมาลัยเป็นหนึ่งในปัจจัยที่นักวิทยาศาสตร์ติดตาม เนื่องจากสามารถเร่งการละลายของหิมะและธารน้ำแข็ง รวมถึงกระทบต่อเสถียรภาพของพื้นที่ภูเขา

ข้อมูลจากภาพถ่ายดาวเทียมตามรายงานยังพบการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่หิมะในช่วงประมาณ 24 ชั่วโมงก่อนเกิดภัยพิบัติ ซึ่งทำให้ผู้เชี่ยวชาญต้องศึกษาต่อว่า อุณหภูมิที่สูงผิดปกติและการละลายของหิมะมีส่วนต่อเหตุการณ์มากน้อยเพียงใด

“เพอร์มาฟรอสต์” ตัวแปรสำคัญบนภูเขาสูง

อีกปัจจัยคือ “เพอร์มาฟรอสต์” หรือชั้นดินเยือกแข็งคงตัว ซึ่งทำหน้าที่คล้ายวัสดุยึดเกาะหิน ดิน และส่วนต่าง ๆ ของภูเขาบนพื้นที่ลาดชัน

เมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น ชั้นดินเยือกแข็งอาจเสื่อมสภาพ ทำให้ความสามารถในการยึดเกาะลดลง และเพิ่มความเสี่ยงต่อการเคลื่อนตัวของหิน ดิน รวมถึงมวลน้ำแข็ง

ประเด็นดังกล่าวมีความสำคัญต่อภูมิภาคหิมาลัยซึ่งครอบคลุมหลายประเทศ ทั้งเนปาล จีน ภูฏาน อินเดีย และปากีสถาน เพราะการเปลี่ยนแปลงของธารน้ำแข็ง หิมะ และชั้นดินเยือกแข็งบนพื้นที่สูง สามารถส่งผลต่อชุมชนและโครงสร้างพื้นฐานที่อยู่ห่างออกไปตามแนวลุ่มน้ำ

ภัยพิบัติบริเวณชายแดนเนปาล-ทิเบตครั้งนี้จึงเป็นกรณีที่หน่วยงานด้านธารน้ำแข็ง ธรณีวิทยา และสภาพภูมิอากาศต้องติดตามอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะระบบเฝ้าระวังพื้นที่ต้นน้ำและการแจ้งเตือนชุมชนปลายน้ำ เพื่อเพิ่มเวลาในการอพยพหากเกิดเหตุในลักษณะเดียวกันอีกในอนาคต