“แพทย์รายชั่วโมง” ไม่เท่ากับ “ลูกจ้าง”

มหาวิทยาลัยมหิดลยังอธิบายรายละเอียดของสถานะแพทย์ค่าตอบแทนรายชั่วโมงว่า เป็นรูปแบบที่แพทย์ผู้ได้รับอนุญาตประกอบโรคศิลปะใช้สถานที่ เครื่องมือ และอุปกรณ์ของโรงพยาบาลในการตรวจรักษาผู้ป่วย โดยมีข้อตกลงเกี่ยวกับการจัดเก็บและแบ่งรายได้จากค่ารักษา

รายได้ดังกล่าวถูกอธิบายว่าเป็นเงินได้พึงประเมินตาม มาตรา 40 (6) แห่งประมวลรัษฎากร ของผู้ประกอบวิชาชีพ

สาระสำคัญอยู่ที่มหาวิทยาลัยมหิดลระบุว่า ในกรณีดังกล่าว นพ.สรณ ไม่ได้เป็นทั้งพนักงานและลูกจ้างของรัฐ ของคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี

นี่จึงเป็นรายละเอียดที่ต้องนำมาพิจารณาให้ครบ ก่อนนำคำว่า “รับค่าตอบแทน” ไปเท่ากับ “เป็นลูกจ้าง” โดยอัตโนมัติ เพราะนิติสัมพันธ์ของทั้งสองสถานะมีรายละเอียดแตกต่างกัน

เปิดไทม์ไลน์ “หมอสรณ” ก่อนนั่งประธาน กสทช.

เมื่อรวบรวมข้อมูลจากคำชี้แจงของ นพ.สรณ และเอกสารมหาวิทยาลัยมหิดล สามารถเรียงเหตุการณ์สำคัญได้ดังนี้

7 มกราคม 2565
เป็นวันสุดท้ายที่ข้อมูลของมหาวิทยาลัยมหิดลระบุว่า นพ.สรณ มีสถานะเป็นพนักงานมหาวิทยาลัย

8 มกราคม 2565
เปลี่ยนเป็นสถานะแพทย์ค่าตอบแทนรายชั่วโมง โดยมหาวิทยาลัยมหิดลระบุว่าไม่ได้เป็นบุคลากร พนักงาน หรือลูกจ้างของคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี

8 มกราคม–12 เมษายน 2565
นพ.สรณ เคยชี้แจงว่า การตรวจรักษาผู้ป่วยในช่วงนี้เป็นการทำหน้าที่แพทย์นอกเวลา รับค่าตอบแทนเฉพาะเมื่อปฏิบัติงาน ไม่ได้รับเงินเดือนประจำในฐานะพนักงานของรัฐ

13 เมษายน 2565
ได้รับพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเป็นประธาน กสทช.

หลังเข้ารับตำแหน่ง นพ.สรณ ชี้แจงว่า หากยังมีการทำหน้าที่ทางการแพทย์ เป็นการช่วยเหลือผู้ป่วยในลักษณะจิตอาสาและไม่ได้รับค่าตอบแทนจากโรงพยาบาล

17 พฤษภาคม 2567
มหาวิทยาลัยมหิดลมีหนังสือซึ่งมีข้อความเกี่ยวกับช่วงเวลาการเป็นพนักงานมหาวิทยาลัย ก่อนจะมีการชี้แจงในเวลาต่อมาว่าเกิดความคลาดเคลื่อนจากการพิมพ์ของเจ้าหน้าที่

8 สิงหาคม 2569
อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดลส่งหนังสือชี้แจงข้อเท็จจริงเกี่ยวกับสถานะของ นพ.สรณ โดยยืนยันรายละเอียดของการเป็นแพทย์ค่าตอบแทนรายชั่วโมงตั้งแต่วันที่ 8 มกราคม 2565

จากคำชี้แจงของ “หมอสรณ” สู่เอกสารที่ตรวจสอบได้

หากย้อนกลับไปยังคำชี้แจงของ นพ.สรณ ก่อนหน้านี้ เจ้าตัวยืนยันมาตลอดว่า ได้ดำเนินการลาออกจากสถานะพนักงานก่อนเข้ารับตำแหน่งประธาน กสทช. และพร้อมให้ตรวจสอบทั้งวันยื่นลาออก วันที่พ้นสถานะพนักงาน ตลอดจนวันที่ได้รับแต่งตั้ง

เมื่อมหาวิทยาลัยมหิดลออกเอกสารชี้แจงล่าสุด รายละเอียดสำคัญหลายส่วนจึงสามารถนำมาเปรียบเทียบกับคำชี้แจงเดิมได้

โดยเฉพาะวันที่ 8 มกราคม 2565 ซึ่งทั้งสองส่วนชี้ไปในทิศทางเดียวกันว่า เป็นจุดเปลี่ยนจากสถานะพนักงานไปสู่แพทย์ค่าตอบแทนรายชั่วโมง

ดังนั้น การพิจารณากรณีนี้อย่างเป็นธรรมจำเป็นต้องแยกให้ออกระหว่าง ข้อกล่าวหา ข้อเท็จจริงจากเอกสาร และข้อกฎหมายที่ยังต้องผ่านการตีความ

ปมนี้ไม่ใช่ข้อกล่าวหาเรื่องผลประโยชน์จากธุรกิจโทรคมนาคม

อีกด้านหนึ่งที่ควรทำความเข้าใจให้ตรงกัน คือ ประเด็นที่ถูกหยิบยกขึ้นมาตรวจสอบในกรณี นพ.สรณ ตามข้อมูลที่ปรากฏ ไม่ได้ตั้งอยู่บนข้อกล่าวหาเรื่องการถือหุ้นในกิจการโทรคมนาคม การรับผลประโยชน์จากผู้ประกอบการที่อยู่ภายใต้การกำกับของ กสทช. หรือการใช้อำนาจประธาน กสทช. เพื่อแสวงหาผลประโยชน์ส่วนตัว

หัวใจของข้อถกเถียงอยู่ที่ สถานะทางกฎหมายของการเป็นแพทย์ค่าตอบแทนรายชั่วโมงในช่วงก่อนเข้ารับตำแหน่ง

ความแตกต่างนี้มีความสำคัญ เพราะ “คุณสมบัติทางกฎหมาย” กับ “ผลประโยชน์ทับซ้อนจากการใช้อำนาจ” เป็นคนละประเด็น และไม่ควรถูกนำมารวมกันจนสร้างความเข้าใจเกินไปจากข้อเท็จจริงที่มีอยู่

นักวิชาการชี้ ต้องแยก “ตรวจสอบ” ออกจาก “ตัดสิน”

รศ.ดร.สุชาติ ไตรภพสกุล นักวิชาการและอาจารย์ประจำคณะการสร้างเจ้าของธุรกิจและการบริหารกิจการ มหาวิทยาลัยกรุงเทพ ให้ความเห็นว่า กรณีนี้ควรแยกการตรวจสอบตามกฎหมายออกจากการตัดสินบุคคลในทางสังคม

เนื่องจากยังมีความเห็นทางกฎหมายที่แตกต่างกัน จึงควรเปิดโอกาสให้ข้อเท็จจริงและกระบวนการตามกฎหมายดำเนินไปจนได้ข้อยุติ

ในมุมดังกล่าว การเป็นผู้ดำรงตำแหน่งสาธารณะย่อมต้องยอมรับการตรวจสอบอย่างเข้มข้น แต่การตรวจสอบควรตั้งอยู่บนข้อมูลที่ครบถ้วน และไม่ควรเปลี่ยนข้อสงสัยให้กลายเป็นข้อสรุปความผิดก่อนกระบวนการที่เกี่ยวข้องจะเสร็จสิ้น

หลักคิดนี้เป็นประโยชน์ไม่เฉพาะกับ นพ.สรณ แต่รวมถึงมาตรฐานการตรวจสอบบุคคลที่เข้ามาทำงานในองค์กรของรัฐทั้งหมด

อีกด้านที่ต้องตรวจสอบ คือ “กระบวนการตรวจสอบ”

เมื่อเอกสารมหาวิทยาลัยมหิดลล่าสุดให้รายละเอียดเพิ่มเติม ประเด็นจึงขยายไปสู่กระบวนการของคณะกรรมการสรรหา กสทช. ด้วย

ตามข้อมูลที่นำเสนอ มีข้อถกเถียงว่าคณะกรรมการสรรหาทราบหรือไม่ว่ามหาวิทยาลัยมหิดลกำลังตรวจสอบข้อเท็จจริงและหารือกับกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ก่อนที่จะมีการพิจารณาเรื่องคุณสมบัติ

นอกจากนี้ ยังมีความเห็นทางกฎหมายต่างกันเกี่ยวกับอำนาจของคณะกรรมการสรรหาชุดเดิมในการกลับมาตรวจสอบคุณสมบัติหลังขั้นตอนการสรรหา การให้ความเห็นชอบของวุฒิสภา และการแต่งตั้งเสร็จสิ้นแล้ว รวมถึงข้อถกเถียงเรื่ององค์ประกอบของคณะกรรมการสรรหาบางส่วน

ประเด็นเหล่านี้ยังจำเป็นต้องอาศัยกระบวนการทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องเป็นผู้ให้ข้อยุติ ไม่ควรสรุปล่วงหน้าว่าฝ่ายใดถูกหรือผิด

เมื่อหลักฐานใหม่เข้ามา ความเป็นธรรมต้องเดินคู่การตรวจสอบ

กรณีของ “หมอสรณ” จึงมีมิติที่มากกว่าการถามเพียงว่าจะอยู่หรือพ้นจากตำแหน่งประธาน กสทช.

สิ่งที่เกิดขึ้นกำลังทำให้เห็นความสำคัญของการตรวจสอบบนฐานข้อมูลจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยตรง เพราะเมื่อเอกสารฉบับหนึ่งสามารถมีความคลาดเคลื่อน และต่อมาหน่วยงานเจ้าของข้อมูลออกมาชี้แจงแก้ไข การวินิจฉัยเรื่องที่มีผลต่อสถานะของบุคคลย่อมควรพิจารณาข้อมูลล่าสุดอย่างครบถ้วน

สำหรับ นพ.สรณ สิ่งที่เจ้าตัวยืนยันมาตลอดคือ พร้อมให้ตรวจสอบ

วันนี้มีทั้งวันเวลา เอกสาร และคำชี้แจงจากมหาวิทยาลัยมหิดลที่สามารถนำเข้าสู่กระบวนการพิสูจน์ได้ การให้หลักฐานทำหน้าที่จึงอาจเป็นหนทางที่ตรงที่สุดในการคลี่คลายข้อถกเถียง

เพราะมาตรฐานที่ดีของการตรวจสอบบุคคลสาธารณะ ไม่ได้อยู่ที่การตรวจสอบให้น้อยลง แต่คือ ตรวจสอบให้ครบ ตรวจสอบด้วยข้อเท็จจริง และให้ความเป็นธรรมกับทุกฝ่าย

หากข้อกฎหมายชี้ว่าผิด ก็ต้องดำเนินการตามกฎหมาย แต่ตราบใดที่กระบวนการยังไม่ถึงข้อยุติ ข้อเท็จจริงใหม่โดยเฉพาะหนังสือจากมหาวิทยาลัยมหิดลย่อมเป็นข้อมูลสำคัญที่ไม่ควรถูกมองข้าม

และสำหรับ “หมอสรณ” จากวันที่กล่าวว่า “ผมถูกกล่าวหา” มาถึงวันที่มหาวิทยาลัยต้นทางออกเอกสารชี้แจงสถานะ สิ่งที่ต้องทำต่อจากนี้อาจไม่ใช่การตัดสินผ่านกระแส แต่คือการเปิดพื้นที่ให้ เอกสาร ข้อเท็จจริง และกฎหมาย ทำหน้าที่อย่างเต็มที่