‘ข้าราชการท้องถิ่น’ คืออะไร? ส่องโครงสร้างการทำงาน-สวัสดิการ

หน้าที่และความรับผิดชอบของข้าราชการท้องถิ่น

โดยทั่วไปข้าราชการท้องถิ่นที่ปฏิบัติงานอยู่ในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแต่ละประเภท ดังที่ได้อธิบายความหมายไว้ข้างต้นจะมีหน้าที่และความรับผิดชอบในการปฏิบัติราชการตามนโยบาย และแผนงานที่นายกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 

คณะผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือ สภาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นผู้กำหนด ประกอบกับมีหน้าที่และความรับผิดชอบของแต่ละตำแหน่งระบุเอาไว้ว่าในการกำหนดมาตรฐานของตำแหน่งนั้น ว่าจะต้องใช้ความรู้ความสามารถในการบริหารงาน การดำเนินการ การกำกับ แนะนำ ตรวจสอบ และการปฏิบัติงานอย่างไรบ้าง 

โดยจะมีการกำหนดลักษณะงานและความรับผิดชอบที่ต้องปฏิบัติออกเป็นด้านต่างๆ อาทิ ด้านบริหารงาน ด้านบริหารงานทรัพยากรบุคคลด้านบริหารทรัพยากรและงบประมาณ ด้านการวางแผน ด้านการปฏิบัติการ ด้านการประสานงาน ด้านการบริการ ฯลฯ เป็นต้น  

การกำหนดตำแหน่งของข้าราชการท้องถิ่น

ในการกำหนดตำแหน่งของข้าราชการท้องถิ่นของไทย ได้มีการปรับเป็นโครงสร้างระดับชั้นงานแบบแท่ง (Broadband) คล้ายกับข้าราชการพลเรือน ซึ่งสามารถจำแนกได้เป็น 4 ประเภท ดังต่อไปนี้

1) ตำแหน่งประเภทบริหารจัดการท้องถิ่น ได้แก่ ตำแหน่งปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและรองปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือตำแหน่งที่เรียกชื่ออย่างอื่น ตามที่คณะกรรมการกลางข้าราชการหรือพนักงานส่วนท้องถิ่นกำหนด แบ่งออกเป็น 3 ระดับ ประกอบด้วย ระดับต้น ระดับกลาง และระดับสูง

2) ตำแหน่งประเภทอำนวยการท้องถิ่น ได้แก่ ตำแหน่งหัวหน้าหน่วยงานระดับฝ่าย ระดับส่วน ระดับกอง ระดับสำนักในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือตำแหน่งระดับที่เรียกชื่ออย่างอื่น ตามที่คณะกรรมการกลางข้าราชการหรือพนักงานส่วนท้องถิ่นกำหนด แบ่งออกเป็น 3 ระดับ ประกอบด้วย ระดับต้น ระดับกลาง และระดับสูง

3) ตำแหน่งประเภทวิชาการ ได้แก่ ตำแหน่งที่จำเป็นต้องใช้ผู้สำเร็จการศึกษาระดับปริญญา ตามมาตรฐานทั่วไปที่คณะกรรมการกลางข้าราชการหรือพนักงานส่วนท้องถิ่นกำหนด เพื่อปฏิบัติงานในหน้าที่ของตำแหน่งนั้น แบ่งออกเป็น 4 ระดับ ประกอบด้วย ระดับปฏิบัติการ ระดับชำนาญการ ระดับชำนาญการพิเศษ และระดับเชี่ยวชาญ

4) ตำแหน่งประเภททั่วไป ได้แก่ ตำแหน่งที่ไม่ใช่ตำแหน่งประเภทบริหาร ตำแหน่งประเภทอำนวยการ และตำแหน่งประเภทวิชาการ ตามมาตรฐานทั่วไปที่คณะกรรมการกลางข้าราชการหรือพนักงานส่วนท้องถิ่นกำหนด เพื่อปฏิบัติงานในหน้าที่ของตำแหน่งนั้น แบ่งออกเป็น 3 ระดับ ประกอบด้วย ระดับปฏิบัติงาน ระดับชำนาญการ และระดับอาวุโส

สวัสดิการของข้าราชการท้องถิ่น

ข้าราชการท้องถิ่นจะได้รับเงินเดือนจากงบประมาณหมวดเงินเดือน ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือจากเงินงบประมาณหมวดเงินอุดหนุนของรัฐบาลที่ ให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นนำมาจัดเป็นเงินเดือนของข้าราชการท้องถิ่นดั งที่ได้กล่าวแล้วข้างต้น 

ข้าราชการท้องถิ่นยังมีสวัสดิการที่เป็น “ประโยชน์ตอบแทนอื่น” อันได้แก่ เงินตอบแทนอื่นๆ หรือเงินค่าตอบแทนอื่นๆ เงินสวัสดิการ หรือเงินอื่นที่ข้าราชการหรือพนักงานส่วนท้องถิ่นได้รับจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยประโยชน์ตอบแทนอื่นของข้าราชการท้องถิ่นดังกล่าว จะได้รับเช่นเดียวกันกับข้าราชการพลเรือนและเป็นไปตามที่มีกฎหมายกำหนด 

อาทิ ค่ารักษาพยาบาล การศึกษาบุตร ทุนการศึกษา ค่าเช่าบ้าน เงินทำขวัญ เงินรางวัล และเงินบำเหน็จบำนาญข้าราชการส่วนท้องถิ่น ฯลฯ เป็นต้น

อัตราเงินเดือนข้าราชการท้องถิ่น 2569  โครงสร้างใหม่ (บัญชี 6) 

ตำแหน่งประเภทบริหารท้องถิ่น

-ระดับสูง อยู่ที่ 25,770 – 80,450 บาท

-ระดับกลาง อยู่ที่ 22,700 – 68,640 บาท

-ระดับต้น  อยู่ที่ 15,850 – 51,140 บาท

ตำแหน่งประเภทอำนวยการท้องถิ่น

-ระดับสูง อยู่ที่ 25,080 – 78,020 บาท

-ระดับกลาง อยู่ที่  22,140 – 67,560 บาท

-ระดับต้น  อยู่ที่ 15,430 – 50,170 บาท

ตำแหน่งประเภทวิชาการ

-ระดับเชี่ยวชาญ อยู่ที่ 24,400 – 77,380 บาท

-ระดับชำนาญการพิเศษ อยู่ที่ 21,550 – 66,490 บาท

-ระดับชำนาญการ อยู่ที่ 15,050 – 49,580 บาท

-ระดับปฏิบัติการ อยู่ที่ 9,740 – 30,020 บาท

ตำแหน่งประเภททั่วไป

-ระดับอาวุโส อยู่ที่ 18,010 – 54,090 บาท

-ระดับชำนาญงาน อยู่ที่  13,470 – 40,900 บาท

-ระดับปฏิบัติงาน อยู่ที่ 8,750 – 25,020 บาท

ที่มา : อ้างอิง

- ฐานข้อมูลการเมืองการปกครอง สถาบันพระปกเกล้า

- โครงสร้างบัญชีอัตราเงินเดือนพนักงานส่วนท้องถิ่น บัญชี 6