ญี่ปุ่นเตรียมส่งยานไร้คนขับ MMX เก็บตัวอย่างดินบนดวงจันทร์ของดาวอังคาร

หวังยุติข้อถกเถียงที่ยาวนาน

ทั้งนี้ องค์การสำรวจอวกาศญี่ปุ่น (JAXA) คาดว่า ภารกิจนี้จะเปิดเผยกระบวนการก่อตัวของดาวอังคารและดวงจันทร์บริวาร เป็นองค์ความรู้สำคัญในการทำความเข้าใจการกำเนิดของระบบสุริยะ 

สำหรับการก่อตัวของดวงจันทร์ของดาวอังคารมีทฤษฎีที่ขัดแย้งกันอยู่ ก็คือ “สมมติฐานการชนครั้งใหญ่" (giant impact hypothesis) พวกมันรวมตัวกันจากเศษซากที่กระเด็นออกมาเมื่อวัตถุขนาดใหญ่ชนกับดาวอังคาร หรืออีกสมมติฐาน ก็คือ "สมมติฐานการดึงดูด" (capture hypothesis) ที่คาดว่าเดิมทีพวกมันเป็นดาวเคราะห์น้อยจากระบบสุริยะชั้นนอกที่ถูกแรงดึงดูดของดาวอังคารดึงดูดไว้

ซึ่งการวิเคราะห์ตัวอย่างที่เตรียมเก็บนี้ อาจจะมีโอกาสยุติข้อถกเถียงที่ยาวนานเกี่ยวกับต้นกำเนิดของดวงจันทร์ของดาวอังคารได้

นอกจากนี้ การพิสูจน์ว่าทฤษฎีใดถูกต้องจะช่วยเปิดเผยข้อมูลว่าสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการอยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตเกิดขึ้นบนดาวเคราะห์หินได้อย่างไร ซึ่งดาวเคราะห์ที่ว่า องค์การสำรวจอวกาศญี่ปุ่น (JAXA) อ้างอิงถึงดาวเคราะห์หิน 4 ดวงที่อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุด ได้แก่ ดาวพุธ ดาวศุกร์ โลก และดาวอังคาร

ปาทริก มีเชล (Patrick Michel) นักดาราศาสตร์ฟิสิกส์ชาวฝรั่งเศส ซึ่งทำงานในโครงการหุ่นยนต์ IDEFIX กล่าวว่า MMX จะช่วยอธิบายกลไกการส่งผ่านน้ำ สารระเหยง่าย และสารอินทรีย์ จากระบบสุริยะชั้นนอกมายังพื้นที่ดาวเคราะห์หินชั้นใน ซึ่งกระบวนการเหล่านี้อาจมีบทบาทสำคัญในการทำให้ดาวเคราะห์เหล่านั้นมีสภาพแวดล้อมที่สิ่งมีชีวิตสามารถอยู่อาศัยได้

หากดวงจันทร์บริวารโฟบอสและดีมอสเป็นเศษซากที่เหลือจากระบบการนำส่งยุคแรกเริ่มเหล่านี้จริง วัตถุทั้งสองอาจกักเก็บเบาะแสสำคัญเกี่ยวกับจุดกำเนิดของสิ่งมีชีวิต หรือกล่าวให้ถูกต้องกว่านั้น คือเบาะแสเกี่ยวกับการลำเลียงวัตถุที่เป็นปัจจัยสำคัญต่อการเกิดขึ้นของสิ่งมีชีวิตบนดาวเคราะห์หินด้วย 

ทั้งนี้ โครงการ MMX เกิดขึ้นจากความร่วมมือระหว่าง JAXA กับศูนย์ศึกษาอวกาศแห่งชาติฝรั่งเศส (CNES), ศูนย์การบินและอวกาศเยอรมนี (DLR), องค์การนาซา (NASA) และองค์การอวกาศยุโรป (ESA) รวมถึงสถาบันอุดมศึกษาและบริษัทเทคโนโลยีชั้นนำอีกหลายแห่ง

ซึ่งนอกจากจะสำรวจโฟบอส (Phobos) แล้ว จะทำการสังเกตการณ์ดาวบริวารดีมอส (Deimos) ซึ่งเป็นดวงจันทร์อีกดวงหนึ่งของดาวอังคารโดยไม่มีการลงจอด ก่อนที่แคปซูลนำส่งตัวอย่างจะเดินทางกลับสู่โลกและลงจอดในประเทศออสเตรเลียในช่วงประมาณปี 2031

ในอดีต ญี่ปุ่นเคยประสบความสำเร็จในการเก็บตัวอย่างวัตถุจากอวกาศกลับสู่โลกแล้ว โดยยานฮายาบูสะ-2 (Hayabusa-2) ได้นำหินและฝุ่นละอองน้ำหนัก 5.4 กรัม จากดาวเคราะห์น้อยที่ห่างจากโลกหลายร้อยล้านกิโลเมตรกลับมาได้ในปี 2020

MMX ไม่ใช่ภารกิจเดียวที่พยายามนำวัตถุจากดาวอังคารกลับสู่โลก

หุ่นยนต์สำรวจเพอร์เซเวียแรนส์ (Perseverance) ขององค์การนาซา ซึ่งปฏิบัติภารกิจแล่นสำรวจบนดาวอังคารมาตั้งแต่ปี 2021 ได้เก็บรวบรวมตัวอย่างพร้อมสำหรับการนำส่งกลับโลกไว้แล้วเช่นกัน

ขณะเดียวกัน จีนได้ประกาศว่า ยานอวกาศเทียนเวิน-3 (Tianwen-3) ที่มีกำหนดการปล่อยตัวในช่วงปี 2028 ก็มีเป้าหมายที่จะตัวอย่างวัตถุจากดาวอังคารกลับมายังโลกในปี 2031 ซึ่งมีโอกาสที่จะเสร็จสิ้นภารกิจได้เร็วกว่าการนำส่งตัวอย่างของภารกิจ MMX อีกด้วย