การศึกษาไทยบนโจทย์ “เด็กหลุดระบบ” เมื่อเส้นทางเรียนต้องไปต่อได้มากกว่าหนึ่งแบบ

ดันอาชีวะเป็นอีกเส้นทาง ลดความเสี่ยงเด็กต้องเลือกระหว่าง “เรียน” กับ “ทำงาน”

หนึ่งในประเด็นที่รัฐบาลให้ความสำคัญคือ การยกระดับอาชีวศึกษาให้มีโอกาสเท่าเทียมกับสายสามัญ โดยเฉพาะสำหรับเยาวชนที่มีข้อจำกัดทางเศรษฐกิจและจำเป็นต้องหารายได้ระหว่างเรียน

แนวทางที่เสนอคือทำให้ผู้เรียนสามารถเรียนควบคู่กับการทำงาน มีรายได้ระหว่างพัฒนาทักษะ และยังรักษาเส้นทางเข้าสู่มหาวิทยาลัยไว้ได้ ซึ่งจะช่วยเพิ่มทางเลือกให้กับเด็กที่อาจไม่สามารถเดินตามระบบการศึกษาสายสามัญเต็มเวลาได้

ในมิติสังคม การทำให้สายอาชีพและสายสามัญเชื่อมต่อกันได้มากขึ้น ยังช่วยลดข้อจำกัดของระบบที่อาจทำให้เด็กบางกลุ่มต้องตัดสินใจออกจากการศึกษาเมื่อครอบครัวมีปัญหาด้านรายได้ โดยเป้าหมายคือสร้างระบบที่การทำงานและการเรียนสามารถเกิดขึ้นพร้อมกันได้

จากห้องเรียนสู่ตลาดงาน วิทยาศาสตร์ต้องเชื่อมกับเศรษฐกิจ

อีกด้านของนโยบายคือการเชื่อมการศึกษาเข้ากับ วิทยาศาสตร์ การวิจัยและนวัตกรรม เพื่อพัฒนากำลังคนให้ตรงกับอุตสาหกรรมและงานในอนาคต โดย ศ.ดร.ยศชนัน เสนอให้ใช้วิทยาศาสตร์เป็นฐานต่อยอดไปยังสาขาที่ประเทศไทยมีโอกาสพัฒนา เช่น วิทยาศาสตร์การแพทย์ เทคโนโลยีสีเขียว และปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI

เป้าหมายไม่ได้หยุดอยู่ที่การเพิ่มจำนวนผู้เรียนด้านวิทยาศาสตร์ แต่ต้องเชื่อมองค์ความรู้ไปสู่กิจกรรมทางเศรษฐกิจ การเกิดธุรกิจสตาร์ตอัป และการจ้างงาน เพื่อให้การลงทุนด้านการศึกษาและงานวิจัยสามารถสร้างโอกาสทางอาชีพกลับมาสู่คนรุ่นใหม่ได้จริง

นอกจากนี้ ยังเปิดกว้างต่อศาสตร์เฉพาะทางที่กำลังเติบโต เช่น Brain-Computer Interface หรือเทคโนโลยีส่วนต่อประสานระหว่างสมองกับคอมพิวเตอร์ เพื่อให้เยาวชนสามารถเลือกพัฒนาความเชี่ยวชาญในสาขาที่สอดคล้องกับทิศทางเทคโนโลยีโลก

ภาษาและ Global Mindset อีกทักษะของแรงงานไทยในอนาคต

เมื่อโอกาสการทำงานไม่ได้จำกัดอยู่ภายในประเทศ การพัฒนาคนจึงต้องควบคู่กับ Global Mindset หรือกรอบความคิดระดับโลก รวมถึงทักษะด้านภาษา เพื่อเพิ่มความสามารถของเยาวชนไทยในการเรียน ทำงาน และแข่งขันในตลาดแรงงานต่างประเทศ

ภาพรวมของแนวทางดังกล่าวจึงวางการแก้ปัญหาเด็กหลุดระบบไว้ตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง ตั้งแต่การจัดการศึกษาที่เหมาะกับความแตกต่างของผู้เรียน การเพิ่มเส้นทางอาชีวศึกษาให้สามารถเรียนและทำงานพร้อมกัน การเปิดทางต่อมหาวิทยาลัย ไปจนถึงการเชื่อมการศึกษากับวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และตลาดงาน

โจทย์ต่อจากนี้อยู่ที่การนำแนวทางเหล่านี้ไปสู่การดำเนินงานในพื้นที่ ทั้งระบบเทียบโอน การเชื่อมหลักสูตรอาชีวะกับมหาวิทยาลัย การสร้างความร่วมมือกับสถานประกอบการ และการใช้ข้อมูลติดตามเด็กที่มีความเสี่ยงหลุดจากระบบ เพื่อให้การศึกษากลายเป็นเส้นทางที่ยืดหยุ่นและรองรับความแตกต่างของเด็กไทยได้มากขึ้น