โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง หรือ NCDs กำลังสร้างภาระต่อประเทศไทยทั้งด้านสุขภาพและเศรษฐกิจ โดยข้อมูลที่นำเสนอในการประชุมวิชาการสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 24 เมื่อวันที่ 7 สิงหาคม 2569 ชี้ว่า ความสูญเสียทางเศรษฐกิจที่เกี่ยวข้องกับ NCDs อยู่ที่ประมาณ 1.6 ล้านล้านบาทต่อปี หรือคิดเป็น 9.7% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP)

ตัวเลขดังกล่าวทำให้ประเด็น NCDs ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะจำนวนผู้ป่วยในโรงพยาบาล แต่เชื่อมโยงไปถึงการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร ค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ และศักยภาพของประชากรวัยทำงาน ขณะที่ข้อมูลสุขภาพของเด็กและเยาวชนอายุ 10-19 ปี ยังพบปัจจัยเสี่ยงหลายด้านที่อาจเพิ่มภาระโรคในอนาคต

1.6 ล้านล้านบาทต่อปี ต้นทุนจาก NCDs

ดร.นพ.โสภณ เอี่ยมศิริถาวร รองปลัดกระทรวงสาธารณสุข ระบุว่า ประเทศไทยกำลังเผชิญปัญหาจากกลุ่มโรค NCDs ได้แก่ โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง มะเร็ง เบาหวาน และโรคปอดเรื้อรัง โดยมีปัจจัยเสี่ยงสำคัญจากการสูบบุหรี่ การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ การรับประทานอาหารหวาน มัน เค็ม และการมีกิจกรรมทางกายไม่เพียงพอ

เมื่อประเมินเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจ ความสูญเสียจาก NCDs อยู่ที่ประมาณ 1.6 ล้านล้านบาทต่อปี หรือ 9.7% ของ GDP ซึ่งเป็นตัวเลขที่ครอบคลุมผลกระทบจากการเจ็บป่วยและการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร

ปัจจัยด้านผลิตภัณฑ์ที่ถูกหยิบยกขึ้นมาหารือแบ่งเป็น 4 กลุ่มหลักภายใต้กรอบ “หวาน เค็ม เมา ควัน” ได้แก่ อาหารและเครื่องดื่มน้ำตาลสูง อาหารโซเดียมสูง เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และผลิตภัณฑ์ยาสูบ ซึ่งเกี่ยวข้องกับแนวคิด Commercial Determinants of Health หรือปัจจัยเชิงพาณิชย์ที่มีผลต่อสุขภาพ

เปิดตัวเลขเด็กไทย 10-19 ปี ความเสี่ยงเริ่มตั้งแต่วัยเรียน

หนึ่งในชุดข้อมูลที่ต้องจับตาคือสถานการณ์สุขภาพของเด็กและเยาวชนไทยอายุ 10-19 ปี ซึ่ง ศ.นพ.ประกิต วาทีสาธกกิจ ภาคีสมาคมเครือข่ายโรคไม่ติดต่อแห่งประเทศไทย เปิดเผยข้อมูลจากการสำรวจภาวะสุขภาพ พบว่า

• 36.1% มีระดับไขมัน LDL หรือไขมันชนิดไม่ดีสูง

• 18.4% มีการสูบบุหรี่

• 15.3% มีภาวะโรคอ้วน

• 10% มีภาวะความดันโลหิตสูง

ตัวเลขสูงสุดอยู่ที่ระดับ LDL สูง 36.1% หรือมากกว่า 1 ใน 3 ของกลุ่มที่สำรวจ ขณะที่ภาวะอ้วนพบ 15.3% และความดันโลหิตสูง 10% ซึ่งเป็นปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงต่อโรคไม่ติดต่อเรื้อรังเมื่ออายุมากขึ้น

ข้อมูลชุดนี้ทำให้การป้องกัน NCDs ถูกขยายจากประชากรวัยทำงานและผู้สูงอายุ มาสู่เด็กและเยาวชน โดยเฉพาะการลดพฤติกรรมเสี่ยงก่อนที่จะสะสมต่อเนื่องเป็นเวลาหลายปี

กระทรวงสาธารณสุขเดินหน้ากฎหมายกว่า 40 ฉบับ

ในด้านนโยบาย กระทรวงสาธารณสุขระบุว่า ที่ผ่านมาได้ออกกฎหมายมากกว่า 40 ฉบับ เพื่อคุ้มครองผู้บริโภคและลดการเข้าถึงผลิตภัณฑ์ที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพ พร้อมกำหนดจุดยืนไม่สนับสนุนบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้าทุกรูปแบบ รวมถึงจำกัดการโฆษณาและกิจกรรมส่งเสริมการขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และผลิตภัณฑ์สุขภาพผิดกฎหมาย

อีกแนวทางคือการเพิ่มโอกาสเข้าถึงอาหารที่ดีต่อสุขภาพ ลดอาหารหวาน มัน เค็ม และอาหารแปรรูป รวมถึงเตรียมดำเนินมาตรการที่เกี่ยวข้องกับกฎหมายอากาศสะอาด ภาษีเพื่อสุขภาพ การสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ และการส่งเสริมให้ประชาชนดูแลสุขภาพของตนเองมากขึ้น

แพทยสภาเสนอ 3 มาตรการ เน้นป้องกันก่อนป่วย

ศ.พญ.สมศรี เผ่าสวัสดิ์ นายกแพทยสภา เสนอให้ภาครัฐเพิ่มน้ำหนักการดำเนินงานด้าน “การป้องกัน” ควบคู่กับระบบรักษาพยาบาล โดยมีข้อเสนอเร่งด่วน 3 ด้าน

ด้านแรก คือ การบังคับใช้กฎหมายควบคุมบุหรี่ไฟฟ้า โดยคงมาตรการห้ามนำเข้าและจำหน่าย รวมถึงควบคุมการขายผ่านช่องทางออนไลน์ที่เด็กสามารถเข้าถึงได้

ด้านที่สอง คือ มาตรการภาษีสำหรับเครื่องดื่มรสหวาน อาหารโซเดียมสูง เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และผลิตภัณฑ์นิโคติน เพื่อใช้กลไกราคาเป็นส่วนหนึ่งในการปรับพฤติกรรมการบริโภค

ด้านที่สาม คือ ข้อเสนอให้นิโคตินอยู่ในบัญชีสารเสพติดของประเทศ ซึ่งแพทยสภาระบุว่าอยู่ระหว่างดำเนินการ