ตรวจมะเร็งลำไส้ใหญ่ ฟรีทุก 2 ปี! ด้วย FIT Test สำหรับอายุ 50-70 ปี

ทพ.อรรถพร กล่าวว่า ข้อมูลการรับบริการสะท้อนว่าประชาชนเข้าถึงการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรงอย่างต่อเนื่อง โดยปีงบประมาณ 2566 มีผู้เข้ารับบริการ 1,450,656 ราย ปีงบประมาณ 2567 จำนวน 1,331,915 ราย และปีงบประมาณ 2568 มีผู้เข้ารับบริการตรวจคัดกรอง FIT Test รวม 1,387,573 ราย

สำหรับปีงบประมาณ 2568 พบผู้มีผลตรวจคัดกรองผิดปกติจำนวน 102,450 ราย หรือร้อยละ 7.38 ของผู้เข้ารับบริการตรวจคัดกรองทั้งหมด 

โดยในจำนวนนี้เป็นผู้ใช้สิทธิบัตรทอง 1,104,325 ราย พบผลผิดปกติ 81,066 ราย และผู้ที่มีผล FIT Test ผิดปกติได้รับการตรวจยืนยันด้วยการส่องกล้อง Colonoscopy จำนวน 37,314 ราย คิดเป็นร้อยละ 46.03 เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องจากร้อยละ 30.27 ในปี 2566 และร้อยละ 38.51 ในปี 2567 ใกล้เคียงเป้าหมายที่กำหนดไว้ไม่น้อยกว่าร้อยละ 50

ขณะที่ปีงบประมาณ 2569 ข้อมูล ณ วันที่ 2 พฤษภาคม 2569 มีประชาชนเข้ารับการตรวจคัดกรองแล้ว 857,266 ราย พบผลผิดปกติ 81,296 ราย โดยในกลุ่มผู้ใช้สิทธิบัตรทองมีผู้รับบริการ 767,371 ราย พบผลผิดปกติ 71,511 ราย และมีผู้ได้รับการส่องกล้อง Colonoscopy แล้ว 22,710 ราย หรือคิดเป็นร้อยละ 31.8 ของผู้ที่มีผล FIT Test ผิดปกติ

ทพ.อรรถพร กล่าวว่า ตัวเลขดังกล่าวมีความสำคัญต่อการสนับสนุนบริการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคในภาพรวม เนื่องจากการตรวจ FIT Test เป็นเพียงด่านแรกของการคัดกรอง ผู้ที่มีผลตรวจผิดปกติจำเป็นต้องได้รับการตรวจยืนยันด้วยการส่องกล้อง Colonoscopy เพื่อให้แพทย์วินิจฉัยและวางแผนการรักษาได้อย่างเหมาะสม 

สปสช. จึงใช้ข้อมูลจากระบบเบิกจ่ายและฐานข้อมูลบริการเป็นเครื่องมือสนับสนุนหน่วยบริการ เขตสุขภาพ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ในการติดตามผู้มีผลผิดปกติให้เข้าสู่กระบวนการตรวจยืนยันและรักษาอย่างต่อเนื่อง

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลดังกล่าวยังสะท้อนความท้าทายของระบบบริการ โดยเฉพาะความสามารถในการรองรับการตรวจยืนยันด้วยการส่องกล้อง Colonoscopy ในบางพื้นที่ ซึ่งเกี่ยวข้องกับข้อจำกัดด้านบุคลากร เครื่องมือ ห้องตรวจ และระบบส่งต่อผู้ป่วยในพื้นที่ โดยในส่วนของ สปสช. จะสนับสนุนผ่านบทบาทการบริหารกองทุน การกำหนดสิทธิประโยชน์ กลไกการจ่ายชดเชยบริการ และการใช้ข้อมูลเพื่อสะท้อนช่องว่างของการเข้าถึงบริการให้หน่วยงานเจ้าของระบบบริการนำไปใช้ประกอบการบริหารจัดการ

ทั้งนี้ สปสช. ร่วมกับสถาบันมะเร็งแห่งชาติ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข หน่วยบริการ และเครือข่าย Service Plan เขตสุขภาพทั่วประเทศ สนับสนุนการเชื่อมต่อระหว่างบริการคัดกรองกับการตรวจวินิจฉัยและรักษา 

โดย สปสช. ทำหน้าที่ในส่วนของการสนับสนุนสิทธิประโยชน์ กลไกงบประมาณ และข้อมูลติดตาม ขณะที่หน่วยงานด้านบริการและหน่วยบริการในพื้นที่เป็นผู้จัดระบบบริการตามศักยภาพและบริบทของแต่ละเขตสุขภาพ

สำหรับปีงบประมาณ 2569 สปสช. จะสนับสนุนการเข้าถึงบริการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรงอย่างต่อเนื่อง ควบคู่กับการสื่อสารสร้างความเข้าใจแก่ประชาชนว่า “ผล FIT Test เป็นบวก ไม่ได้หมายความว่าเป็นมะเร็งทันที แต่จำเป็นต้องได้รับการตรวจยืนยันเพิ่มเติม” เพื่อลดความกังวลและเพิ่มโอกาสให้ประชาชนเข้าสู่ระบบบริการ พร้อมใช้ฐานข้อมูลบริการสนับสนุนการติดตามรายบุคคล เพื่อให้หน่วยบริการสามารถติดตามผู้ที่มีผลตรวจผิดปกติให้เข้าสู่กระบวนการวินิจฉัยและรักษาได้ต่อเนื่องมากขึ้น

“บริการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง เป็นหนึ่งในสิทธิประโยชน์ด้านสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคที่ สปสช. สนับสนุนให้คนไทยทุกสิทธิการรักษา โดยเฉพาะประชาชนอายุ 50-70 ปี ซึ่งเป็นกลุ่มเป้าหมายของการคัดกรอง โรคนี้มักไม่แสดงอาการในระยะแรก แต่สามารถค้นพบความเสี่ยงได้จากการตรวจ FIT Test 

จึงขอเชิญชวนประชาชนกลุ่มเป้าหมายเข้ารับบริการตามสิทธิ โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ณ หน่วยบริการในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ และขอย้ำว่า โรคนี้ยิ่งพบเร็ว โอกาสรักษาหายและกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติก็ยิ่งมีมากขึ้น” รองเลขาธิการ สปสช. กล่าว

อาการมะเร็งสำไส้ใหญ่

อาการที่สังเกตและพบได้ในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก ได้แก่ ขับถ่ายผิดปกติ (ถ่ายบ่อยหรือน้อยกว่าปกติ) ท้องผูก ปวดเบ่งในช่องทวารหนัก ถ่ายไม่สุด ถ่ายอุจจาระเป็นมูกเลือด หรือเป็นเลือดแดงสด (อาจมีเลือดปนมากับอุจจาระคล้ายกับโรคริดสีดวงหนักก็ได้) อุจจาระลำบากหรือลำอุจจาระมีขนาดเล็กลง คลำพบก้อนในท้อง ซีด เบื่ออาหารและน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ เป็นต้น ในผู้ป่วยบางรายที่เป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ อาจจะไม่พบอาการผิดปกติใด ๆ เลยก็เป็นได้

ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่แท้จริงของการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่ แต่เชื่อว่าการรับประทานอาหารที่มีใยอาหารมาก ไขมันน้อย ร่วมกับการออกกำลังกายสม่ำเสอ และการป้องกันภาวะท้องผูกจะลดโอกาสการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่ได้