วันนี้วันอะไร 20 สิงหาคม ตรงกับ "วันยุงโลก” รู้จักที่มา พร้อมโรคร้ายจากยุงที่ต้องระวัง

วันยุงโลก” มีที่มาอย่างไร?

ย้อนกลับไปในปี ค.ศ. 1897 เซอร์โรนัลด์ รอสส์ แพทย์ชาวอังกฤษที่ปฏิบัติงานอยู่ในอินเดีย กำลังศึกษาสาเหตุและการแพร่กระจายของโรคมาลาเรีย ซึ่งในเวลานั้นยังเป็นโรคที่คร่าชีวิตผู้คนจำนวนมาก

วันที่ 20 สิงหาคม ค.ศ. 1897 รอสส์พบปรสิตมาลาเรียในยุงที่กินเลือดผู้ป่วยมาลาเรีย ซึ่งเป็นหลักฐานสำคัญที่ช่วยนำไปสู่ความเข้าใจบทบาทของยุงในการแพร่เชื้อมาลาเรีย

ผลงานด้านมาลาเรียทำให้รอสส์ได้รับ รางวัลโนเบลสาขาสรีรวิทยาหรือการแพทย์ในปี ค.ศ. 1902 และการค้นพบของเขายังมีส่วนสำคัญต่อการพัฒนาแนวทางควบคุมโรคมาลาเรียในเวลาต่อมา และวันที่ 20 สิงหาคมจึงได้รับการรำลึกในชื่อ World Mosquito Day มาจนถึงปัจจุบัน

ยุงตัวเล็ก แต่เป็นพาหะนำโรคสำคัญหลายชนิด

สิ่งที่ทำให้ยุงเป็นปัญหาด้านสาธารณสุขไม่ใช่เพียงอาการคันหลังถูกกัด แต่ยุงบางชนิดสามารถเป็น พาหะนำเชื้อโรคจากคนหนึ่งไปสู่อีกคนหนึ่ง ได้

องค์การอนามัยโลก (WHO) จัดโรคที่มีแมลงและสัตว์ขาข้อเป็นพาหะ หรือ Vector-borne diseases เป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญ โดยโรคเหล่านี้รวมกันคิดเป็นมากกว่า 17% ของโรคติดเชื้อทั้งหมดทั่วโลก

สำหรับประเทศไทย โรคจากยุงที่ควรรู้จักมีหลายโรค ได้แก่

1. โรคไข้เลือดออก

ไข้เลือดออก (Dengue) เป็นหนึ่งในโรคจากยุงที่คนไทยคุ้นเคยมากที่สุด มี ยุงลาย เป็นพาหะสำคัญ

อาการที่พบได้ เช่น ไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตามตัว คลื่นไส้ อาเจียน หรือมีผื่น ในผู้ป่วยบางรายอาจพัฒนาไปสู่อาการรุนแรงและเกิดภาวะช็อกได้

2. โรคมาลาเรีย

มาลาเรีย (Malaria) เกิดจากปรสิตในสกุล Plasmodium และแพร่สู่คนผ่านการกัดของ ยุงก้นปล่องเพศเมีย (Anopheles) ที่มีเชื้อ

อาการอาจประกอบด้วย ไข้ หนาวสั่น ปวดศีรษะ และอ่อนเพลีย หากไม่ได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม มาลาเรียบางชนิดสามารถพัฒนาไปสู่อาการรุนแรงและเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

3. โรคชิคุนกุนยา

โรคชิคุนกุนยา (Chikungunya) หรือที่คนไทยบางครั้งเรียกว่า “ไข้ปวดข้อยุงลาย” เกิดจากเชื้อไวรัสชิคุนกุนยา โดยมียุงลายเป็นพาหะเช่นเดียวกับโรคไข้เลือดออก

4. โรคติดเชื้อไวรัสซิกา

ไวรัสซิกา (Zika virus) สามารถแพร่ผ่านยุงลาย ผู้ติดเชื้อจำนวนมากอาจไม่มีอาการ หรือมีอาการไม่รุนแรง เช่น ไข้ ผื่น ปวดข้อ และตาแดง

อย่างไรก็ตาม โรคนี้มีความสำคัญเป็นพิเศษสำหรับหญิงตั้งครรภ์ เนื่องจากการติดเชื้อระหว่างตั้งครรภ์สามารถส่งผลต่อทารกในครรภ์ได้

5. โรคเท้าช้าง

โรคเท้าช้าง (Lymphatic Filariasis) เกิดจากพยาธิฟิลาเรียและสามารถแพร่ผ่านยุงหลายชนิด เมื่อเกิดการติดเชื้อเรื้อรังอาจส่งผลกระทบต่อระบบน้ำเหลืองและทำให้เกิดอาการบวมผิดปกติของอวัยวะบางส่วน

แม้ประเทศไทยจะมีความก้าวหน้าอย่างมากในการกำจัดโรคเท้าช้างในฐานะปัญหาสาธารณสุข แต่โรคนี้ยังคงเป็นปัญหาในบางพื้นที่ของโลก