ความหวังใหม่ผู้ป่วย "เบาหวาน" นักวิจัยญี่ปุ่นพบ "สวิตซ์ลับ" ตัวการทำลายไต เตรียมต่อยอด "ยาตัดวงจร" ตรงจุด

ดร.อนันต์ จงแก้ววัฒนา นักไวรัสวิทยา ไบโอเทค สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ได้โพสต์เฟซบุ๊ก "Anan Jongkaewwattana" ระบุว่า
หยุดสัญญาณน้ำตาลทำร้ายไต: ก้าวสำคัญสู่ความหวังใหม่ในการรักษาโรคไตเบาหวาน
โรคไตจากเบาหวาน หรือ Diabetic Kidney Disease ถือเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญของภาวะไตวายเรื้อรังที่คุกคามสุขภาพของผู้คนทั่วโลก ถึงแม้ว่าในปัจจุบันจะมีแนวทางการรักษาและการใช้ยาควบคุมระดับน้ำตาล ยาลดความดันโลหิต ตลอดจนยากลุ่มใหม่อย่าง SGLT2 inhibitors หรือ GLP-1 receptor agonists ที่ช่วยชะลอความเสื่อมของไตได้ในระดับหนึ่ง แต่ผู้ป่วยจำนวนมากยังคงพบความเสื่อมของไตอย่างต่อเนื่อง สาเหตุส่วนหนึ่งเป็นเพราะเซลล์ไตที่ต้องสัมผัสกับภาวะน้ำตาลในเลือดสูงเป็นเวลานาน เกิดความเครียดระดับเซลล์และการเปลี่ยนแปลงการทำงานภายในที่การรักษาในปัจจุบันยังไม่สามารถแก้ไขได้อย่างครอบคลุม

ล่าสุด ทีมวิจัยในญี่ปุ่นในวารสาร PNAS โดยระบุว่า โปรตีนเซนเซอร์ตรวจจับน้ำตาลภายในเซลล์ที่มีชื่อว่า ChREBP เป็นตัวการสำคัญที่กระตุ้นให้เกิดความเสียหายในไตของผู้ป่วยเบาหวาน ในภาวะปกติ โปรตีนชนิดนี้ทำหน้าที่เป็นสวิตช์ควบคุมการเผาผลาญพลังงาน แต่เมื่อเซลล์ไตต้องเผชิญกับน้ำตาลปริมาณมากอย่างต่อเนื่อง สวิตช์นี้จะถูกเปิดค้างไว้และทำงานมากเกินไป จนกระตุ้นยีนปลายทางอย่าง TXNIP ซึ่งนำไปสู่การสะสมของสารอนุมูลอิสระ หรือ ROS เกิดภาวะเครียดในระดับเซลล์ และทำให้เซลล์ไตเสื่อมสภาพในที่สุด โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริเวณท่อไตส่วนต้น (proximal tubule) ซึ่งพบการทำงานของกลไกนี้ในระดับสูงเป็นพิเศษ
เพื่อยืนยันบทบาทของโปรตีนดังกล่าว นักวิจัยได้ทดลองกำจัดยีน ChREBP ในหนูทดลองที่เป็นเบาหวาน และพบว่าหนูมีปริมาณโปรตีนอัลบูมินรั่วในปัสสาวะลดลงอย่างชัดเจน ค่าการทำงานของไตดีขึ้น และรอยโรคในเนื้อเยื่อไตลดลงอย่างเห็นได้ชัดเมื่อเทียบกับกลุ่มปกติ

สรุปข่าว
ดร.อนันต์ จงแก้ววัฒนา นักไวรัสวิทยา ไบโอเทค สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ได้โพสต์เฟซบุ๊ก "Anan Jongkaewwattana" ระบุว่า
หยุดสัญญาณน้ำตาลทำร้ายไต: ก้าวสำคัญสู่ความหวังใหม่ในการรักษาโรคไตเบาหวาน
โรคไตจากเบาหวาน หรือ Diabetic Kidney Disease ถือเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญของภาวะไตวายเรื้อรังที่คุกคามสุขภาพของผู้คนทั่วโลก ถึงแม้ว่าในปัจจุบันจะมีแนวทางการรักษาและการใช้ยาควบคุมระดับน้ำตาล ยาลดความดันโลหิต ตลอดจนยากลุ่มใหม่อย่าง SGLT2 inhibitors หรือ GLP-1 receptor agonists ที่ช่วยชะลอความเสื่อมของไตได้ในระดับหนึ่ง แต่ผู้ป่วยจำนวนมากยังคงพบความเสื่อมของไตอย่างต่อเนื่อง สาเหตุส่วนหนึ่งเป็นเพราะเซลล์ไตที่ต้องสัมผัสกับภาวะน้ำตาลในเลือดสูงเป็นเวลานาน เกิดความเครียดระดับเซลล์และการเปลี่ยนแปลงการทำงานภายในที่การรักษาในปัจจุบันยังไม่สามารถแก้ไขได้อย่างครอบคลุม

ล่าสุด ทีมวิจัยในญี่ปุ่นในวารสาร PNAS โดยระบุว่า โปรตีนเซนเซอร์ตรวจจับน้ำตาลภายในเซลล์ที่มีชื่อว่า ChREBP เป็นตัวการสำคัญที่กระตุ้นให้เกิดความเสียหายในไตของผู้ป่วยเบาหวาน ในภาวะปกติ โปรตีนชนิดนี้ทำหน้าที่เป็นสวิตช์ควบคุมการเผาผลาญพลังงาน แต่เมื่อเซลล์ไตต้องเผชิญกับน้ำตาลปริมาณมากอย่างต่อเนื่อง สวิตช์นี้จะถูกเปิดค้างไว้และทำงานมากเกินไป จนกระตุ้นยีนปลายทางอย่าง TXNIP ซึ่งนำไปสู่การสะสมของสารอนุมูลอิสระ หรือ ROS เกิดภาวะเครียดในระดับเซลล์ และทำให้เซลล์ไตเสื่อมสภาพในที่สุด โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริเวณท่อไตส่วนต้น (proximal tubule) ซึ่งพบการทำงานของกลไกนี้ในระดับสูงเป็นพิเศษ
เพื่อยืนยันบทบาทของโปรตีนดังกล่าว นักวิจัยได้ทดลองกำจัดยีน ChREBP ในหนูทดลองที่เป็นเบาหวาน และพบว่าหนูมีปริมาณโปรตีนอัลบูมินรั่วในปัสสาวะลดลงอย่างชัดเจน ค่าการทำงานของไตดีขึ้น และรอยโรคในเนื้อเยื่อไตลดลงอย่างเห็นได้ชัดเมื่อเทียบกับกลุ่มปกติ

ผลลัพธ์นี้ทำให้นักวิจัยเริ่มค้นหาสารเคมีที่สามารถยับยั้งการทำงานของโปรตีนชนิดนี้ได้ จนกระทั่งค้นพบสารโมเลกุลขนาดเล็กชื่อ D-532 ซึ่งสามารถเข้าไปขัดขวางไม่ให้โปรตีนเซนเซอร์ตัวนี้เกาะจับกับสารพันธุกรรมเพื่อส่งสัญญาณทำร้ายเซลล์ไตได้อย่างจำเพาะเจาะจง
การทดสอบประสิทธิภาพของสาร D-532 ในหนูทดลองที่เป็นเบาหวานหลายรูปแบบพบว่า การให้สารดังกล่าวช่วยฟื้นฟูโครงสร้างและการทำงานของไต ลดปริมาณโปรตีนรั่วในปัสสาวะ และลดการสะสมของสารอนุมูลอิสระ ที่น่าสนใจคือ ประสิทธิภาพในการปกป้องไตนี้เกิดขึ้นได้โดยที่ระดับน้ำตาลในเลือดของหนูทดลองส่วนใหญ่ไม่ได้ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งสะท้อนว่าสาร D-532 สามารถออกฤทธิ์ตัดวงจรความเสียหายได้โดยตรงจากภายในเซลล์ไต นอกจากนี้ การทดลองในเซลล์ท่อไตของมนุษย์ยังยืนยันว่าสารนี้ช่วยยับยั้งการกระตุ้นยีนอันตรายและลดการสร้างสารอนุมูลอิสระได้อย่างชัดเจนเช่นกัน

ดร.อนันต์ จงแก้ววัฒนา นักไวรัสวิทยา ไบโอเทค สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)
แต่คงต้องย้ำอีกทีว่า การศึกษานี้ยังคงเป็นงานวิจัยขั้นพรีคลินิกในสัตว์ทดลองและเซลล์เพาะเลี้ยง จึงจำเป็นต้องมีการศึกษาความปลอดภัยในระยะยาวเพิ่มเติม เนื่องจากโปรตีนเซนเซอร์ชนิดนี้ยังมีบทบาทต่อการเผาผลาญในอวัยวะอื่น เช่น ตับและลำไส้ รวมถึงยังต้องวิจัยต่อยอดเพื่อศึกษาผลลัพธ์เมื่อใช้ร่วมกับการรักษามาตรฐานในปัจจุบัน แต่การค้นพบสาร D-532 และกลไกของโปรตีนเซนเซอร์ตรวจจับน้ำตาลในครั้งนี้ ก็นับเป็นก้าวสำคัญที่ช่วยสร้างองค์ความรู้ใหม่ และปูทางสู่ความเป็นไปได้ในการพัฒนายารักษาโรคไตจากเบาหวานที่ตรงจุดและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
ข้อมูลจาก เพจ "Anan Jongkaewwattana" ดร.อนันต์ จงแก้ววัฒนา นักไวรัสวิทยา ไบโอเทค สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)
- เช็กก่อนสาย 7 สัญญาณเตือนเบาหวาน
- ปี 2569 ไทยมีผู้ป่วย เบาหวานรายใหม่ เกือบ 4 แสนราย
- ไขข้อสงสัย? "กินยาเยอะแล้วไตพัง"จริงไหม ฟังหมอก่อนหยุดยาเอง!
- เปลี่ยนไขมันสุนัขเป็น “เซลล์สร้างอินซูลิน” รักษา "เบาหวานในสัตว์เลี้ยง" ให้หายขาดได้ ผลงานนักวิจัยสัตวแพทย์ จุฬาฯ
- เริ่มยาสแตตินเร็วหลังวินิจฉัยเบาหวาน อาจสัมพันธ์กับความเสี่ยงสมองเสื่อมที่ลดลง
ที่มาข้อมูล : ดร.อนันต์ จงแก้ววัฒนา นักไวรัสวิทยา ไบโอเทค สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)
ที่มารูปภาพ : ดร.อนันต์ จงแก้ววัฒนา ,Envato
ชื่นชอบในการติดตามข่าวสาร และเรื่องราว "ฮีลใจ" เพราะเชื่อว่าการมีใจที่แข็งแรง คือจุดเริ่มต้นของทุกอย่าง
