ทำอะไรซ้ำๆ สัญญาณเตือนภาวะสมองขาดเลือด

“ทำไมเขากดรีโมตย้ำ ๆ อยู่นั่น กดจนเสียงดังไปแปดบ้าน ล้างหน้าก็ล้างอยู่นั่น เหมือนคุยไม่รู้เรื่อง เขาเพี้ยนไหม” ภรรยาของหนุ่มวัย 38 ปีบอกมา

ตอนแรกคิดว่าเป็นโรคย้ำคิดย้ำทำ ไปพบจิตแพทย์ ปรากฏว่าไม่ใช่ ให้มาเจอหมอสมอง แปลกจริง ๆ ด้วย

เขาเกาหัวซ้ำ ๆ ยุกยิก เหมือนอยู่ไม่สุข “แบบนี้หมอ แบบนี้หมอ แบบนี้หมอ”

พูดซ้ำจริง ๆ ด้วย

พอตรวจร่างกายถึงอ๋อ มีอาการแสดงของสมองส่วนหน้า ที่เป็นส่วนยับยั้งพฤติกรรม มันทำงานผิดปกติ เหมือนสมองเหยียบเบรกไม่ได้ส่งทำ CT scan พบเลย สมองส่วนหน้าขาดเลือดทั้ง 2 กลีบ (bilateral frontal lobes) ชัดเจน ตรวจเส้นเลือดเจอตีบชนิดหนึ่ง เป็นโรค Moyamoya disease

โรคนี้เป็นโรคหลอดเลือดสมองที่มีการตีบแคบลงเรื่อย ๆ โดยเฉพาะหลอดเลือดแดงใหญ่ที่ไปเลี้ยงสมอง ทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอ ร่างกายจึงพยายามสร้างหลอดเลือดเล็ก ๆ ขึ้นมาชดเชย เมื่อดูภาพหลอดเลือดจะเห็นเหมือนกลุ่มควันลอยฟุ้ง จึงเป็นที่มาของชื่อ Moyamoya ในภาษาญี่ปุ่น

ข้อควรจำ stroke ไม่ได้มาด้วยอาการแขนขาอ่อนแรง ปากเบี้ยว หรือพูดไม่ชัด เหมือนที่เจอ บ่อยๆ 

พฤติกรรมที่เปลี่ยนไป แปชกๆ แบบนี้ ก็เป็น stroke ได้ 

อาการพูดซ้ำ ทำซ้ำ หรือหยุดพฤติกรรมเดิมไม่ได้แบบนี้ เรียกว่า Perseveration

สมองส่วนหน้า หรือ frontal lobe มีหน้าที่สำคัญในการควบคุมพฤติกรรม การตัดสินใจ การวางแผน และการยับยั้งสิ่งที่ไม่ควรทำ

บางครั้งเราอยากทำอะไรบางอย่าง แต่สมองส่วนนี้จะคอยบอกว่า “พอแล้ว หยุดได้แล้ว stop please”

สมองส่วนนี้เสียหาย เบรกก็ชำรุด ทำงานผิดปกติ คนไข้ทำอะไรซ้ำ ๆ โดยหยุดไม่ได้ พฤติกรรมแบบนี้จึงอาจดูคล้ายโรคย้ำคิดย้ำทำ แต่กลไกไม่เหมือนกันโรคย้ำคิดย้ำทำ หรือ OCD มักมีความคิดที่รบกวนจิตใจ และมีพฤติกรรมซ้ำ ๆ เพื่อลดความกังวล ขณะที่คนไข้ที่มีความผิดปกติของสมองส่วนหน้า อาจทำซ้ำเพราะสมองไม่สามารถยับยั้งหรือเปลี่ยนพฤติกรรมได้

โรคของสมองไม่ได้แสดงออกด้วยอาการทางกาย ทำให้ วินิจฉัยพลาด  โดย เฉพาะ จู่ ๆ นิสัยที่เปลี่ยนไป พูดซ้ำ ทำซ้ำ ขาดความยับยั้งชั่งใจ หรือดูเหมือนเป็นคนละคน ระวัง stroke สมองส่วนหน้า ไว้ก็ดีครับ 

ขอบคุณข้อมูล : ผศ.นพ.สุรัตน์ ตันประเวช