ความหวังใหม่ผู้ป่วย "มะเร็งปอด" นักวิจัยดัดแปลง "CAR T Cell" นำวิถี ล่าทำลายเซลล์ร้ายได้แม่นยำ ไร้ผลข้างเคียง

03 ส.ค. 2026

14:34 น

ความหวังใหม่ผู้ป่วย "มะเร็งปอด" นักวิจัยดัดแปลง "CAR T Cell" นำวิถี ล่าทำลายเซลล์ร้ายได้แม่นยำ ไร้ผลข้างเคียง

ดร.อนันต์ จงแก้ววัฒนา นักไวรัสวิทยา ไบโอเทค สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ได้โพสต์เฟซบุ๊ก "Anan Jongkaewwattana" ระบุว่า

จากการค้นพบแอนติบอดีจำเพาะ สู่การพัฒนาเทคโนโลยี CAR T cell เพื่อการรักษามะเร็งปอด

การรักษามะเร็งด้วยภูมิคุ้มกันบำบัด หรือ Immunotherapy โดยเฉพาะการใช้ยาในกลุ่ม PD-1 blockade ได้สร้างความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในการรักษามะเร็งปอดชนิด Non-small cell lung cancer (NSCLC) โดยหลักการทำงานทั่วไปของยาชนิดนี้คือการปลดล็อกและกระตุ้นให้เม็ดเลือดขาวชนิด T cell กลับมาทำงานและเข้าทำลายเซลล์มะเร็งได้อย่างมีประสิทธิภาพ

แต่ว่า งานวิจัยเมื่อไม่นานมานี้ได้พบว่า ภายในสภาพแวดล้อมของก้อนมะเร็ง หรือ Tumor microenvironment นั้น ไม่ได้มีเพียง T cell เท่านั้นที่ทำหน้าที่ต่อสู้กับโรคร้าย แต่ยังมีเม็ดเลือดขาวชนิด B cell และ Plasma cell ที่แทรกซึมอยู่ในก้อนมะเร็ง (Tumor-infiltrating B cells หรือ TIL-Bs) ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการสร้างการตอบสนองทางภูมิคุ้มกันและมีความเชื่อมโยงกับผลการรักษาที่ดีขึ้นของผู้ป่วย

จากความสนใจในบทบาทของเซลล์เหล่านี้ ทีมนักวิจัยได้ทำการศึกษาตัวอย่างก้อนมะเร็งของผู้ป่วย NSCLC ที่ได้รับการรักษาด้วยยาในกลุ่ม PD-1 blockade ก่อนการผ่าตัด และพบว่าภายในก้อนมะเร็งมีการสร้างโครงสร้างพิเศษที่เรียกว่า Tertiary Lymphoid Structures (TLS) ซึ่งทำหน้าที่คล้ายต่อมน้ำเหลืองจำลองที่เต็มไปด้วย Plasma cell

นักวิจัยจึงได้ทำการถอดรหัสพันธุกรรมของตัวรับบนผิวเซลล์จากเซลล์เหล่านี้ด้วยเทคโนโลยี Single-cell RNA sequencing เพื่อนำข้อมูลที่ได้มาสร้างเป็น Monoclonal antibodies (mAbs) ในห้องปฏิบัติการ การดำเนินการดังกล่าวช่วยให้นักวิจัยสามารถตรวจสอบได้ว่า แอนติบอดีที่ระบบภูมิคุ้มกันของผู้ป่วยสร้างขึ้นมาเพื่อตอบสนองต่อการรักษานั้น พุ่งเป้าไปที่ส่วนประกอบใดของเซลล์มะเร็ง

ผลการทดสอบแอนติบอดีหลายชนิดที่คัดแยกมาได้นำไปสู่การค้นพบแอนติบอดีตัวเด่นที่มีชื่อว่า PC-1 ซึ่งมีความสามารถในการจับกับเซลล์มะเร็งได้อย่างจำเพาะเจาะจง เมื่อทำการวิเคราะห์ลึกลงไป นักวิจัยพบว่าเป้าหมายที่ PC-1 เข้าไปจับนั้นคือโปรตีนที่ผ่านกระบวนการดัดแปลงโครงสร้างทางเคมีที่เรียกว่า Citrullination โดยเฉพาะโปรตีนที่ชื่อว่า Citrullinated vimentin

สรุปข่าว

นักวิจัยพบแอนติบอดี PC-1 ในก้อนมะเร็งปอดที่จับเฉพาะเซลล์ร้ายโดยไม่ทำลายเซลล์ปกติ จึงนำมาพัฒนาเป็น PC-1 CAR T cell เพื่อล็อกเป้าทำลายมะเร็งได้อย่างแม่นยำ ปลอดภัย และเปิดประตูสู่การพัฒนานวัตกรรมรักษามะเร็งชนิดก้อนในอนาคต

ในสภาวะปกติ โปรตีนเหล่านี้จะอยู่ภายในเซลล์ แต่เมื่อเซลล์มะเร็งเกิดความเครียดหรือมีการอักเสบเรื้อรัง โปรตีนที่ถูกดัดแปลงเหล่านี้จะถูกผลักออกมาปรากฏอยู่บนผิวเซลล์มะเร็ง รวมถึงบนผิวของเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิด Myeloid cell ที่คอยสนับสนุนการเจริญเติบโตของมะเร็งด้วย ในขณะที่เซลล์ปกติทั่วไปจะไม่มีโปรตีนลักษณะนี้อยู่บนผิวเซลล์ ทำให้โปรตีนกลุ่มนี้กลายเป็นเป้าหมายในอุดมคติสำหรับการรักษามะเร็งโดยไม่กระทบต่อเนื้อเยื่อที่ปกติ

เพื่อต่อยอดการค้นพบนี้สู่การรักษาจริง นักวิจัยได้นำส่วนที่ทำหน้าที่จดจำเป้าหมายของแอนติบอดี PC-1 มาใช้ในการออกแบบและพัฒนา CAR T cell ซึ่งเป็นเทคโนโลยีการนำเม็ดเลือดขาวของผู้ป่วยมาดัดแปลงพันธุกรรมให้มีเรดาร์นำวิถีในการทำลายเซลล์มะเร็ง เมื่อนำ PC-1 CAR T cell ไปทดสอบในสัตว์ทดลองที่เป็นแบบจำลองของโรคมะเร็ง พบว่า CAR T cell ชนิดนี้สามารถเข้าทำลายทั้งเซลล์มะเร็งและเซลล์ที่คอยสนับสนุนมะเร็งได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยสามารถควบคุมการเจริญเติบโตของก้อนมะเร็งและเพิ่มอัตราการรอดชีวิตในสัตว์ทดลองได้ ที่สำคัญที่สุดคือไม่พบความเป็นพิษต่ออวัยวะปกติอื่นๆ ในร่างกาย (Off-tumor toxicity) ซึ่งเป็นหนึ่งในความท้าทายหลักของการพัฒนา CAR T cell สำหรับมะเร็งชนิดก้อน (Solid tumors)

งานวิจัยชิ้นนี้แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของ B cell และ Plasma cell ในกระบวนการต่อต้านมะเร็งของร่างกาย และได้นำเสนอแนวทางใหม่ในการค้นหาเป้าหมายสำหรับการรักษามะเร็ง โดยการเรียนรู้จากแอนติบอดีที่ระบบภูมิคุ้มกันของผู้ป่วยสร้างขึ้นมาเองตามธรรมชาติ การนำความรู้ดังกล่าวมาผสานกับเทคโนโลยีขั้นสูงอย่าง CAR T cell ถือเป็นก้าวสำคัญที่แสดงให้เห็นถึงศักยภาพในการพัฒนาวิธีการรักษามะเร็งที่มีความแม่นยำสูง มีประสิทธิภาพ และมีความปลอดภัยมากยิ่งขึ้นในอนาคต

ข้อมูลจาก เพจ "Anan Jongkaewwattana" https://www.facebook.com/anan.jongkaewwattana