การพูดได้มากกว่าหนึ่งภาษา อาจช่วยให้สมองของคุณแก่ช้าลง

หนึ่งในงานวิจัยที่ได้รับการอ้างอิงอย่างกว้างขวาง ซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร Neurology เมื่อปี 2010 โดย Ellen Bialystok, Fergus Craik และคณะ ศึกษาผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์จำนวน 211 คน พบว่าผู้ที่ใช้สองภาษาหรือมากกว่ามีอาการของโรคช้ากว่าผู้ที่ใช้ภาษาเดียวเฉลี่ยประมาณ 4–5 ปี นักวิจัยเสนอว่าการใช้หลายภาษาอาจช่วยเพิ่ม “ทุนสำรองทางปัญญา” (Cognitive Reserve) ซึ่งเป็นความสามารถของสมองในการรับมือกับความเสื่อมที่เกิดขึ้นตามวัย

ผลลัพธ์ดังกล่าวสอดคล้องกับงานวิจัยในประเทศอินเดียที่ศึกษาผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อมจำนวน 648 คน โดยพบว่าผู้ที่พูดได้หลายภาษามีอายุเริ่มแสดงอาการของโรคช้ากว่ากลุ่มที่พูดภาษาเดียวเฉลี่ย 4.5 ปี แม้จะคำนึงถึงปัจจัยอื่น ๆ เช่น ระดับการศึกษา อาชีพ หรือภูมิหลังทางสังคมแล้วก็ตาม

นอกจากนี้ การวิเคราะห์งานวิจัยหลายชิ้นร่วมกันในปี 2020 ยังสรุปว่า การพูดหลายภาษามีความสัมพันธ์กับการชะลอการแสดงอาการของภาวะสมองเสื่อม อย่างไรก็ตาม นักวิทยาศาสตร์ยังไม่พบหลักฐานชัดเจนว่าการใช้หลายภาษาสามารถป้องกันการเกิดโรคได้โดยตรง แต่มีแนวโน้มช่วยให้สมองรักษาประสิทธิภาพการทำงานได้นานขึ้น

ขณะที่งานวิจัยชุมชนในปี 2024 ซึ่งศึกษาผู้สูงอายุกว่า 1,200 คน พบว่ากลุ่มที่ใช้หลายภาษามีผลการทดสอบด้านความจำและการรับรู้ดีกว่า รวมทั้งมีอัตราการเกิดภาวะบกพร่องทางการรู้คิดและภาวะสมองเสื่อมน้อยกว่ากลุ่มที่ใช้ภาษาเดียว

ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า ไม่จำเป็นต้องพูดภาษาใหม่ได้อย่างคล่องแคล่วระดับเจ้าของภาษาเพื่อให้ได้รับประโยชน์ต่อสมอง การเรียนรู้คำศัพท์ใหม่ การอ่านหนังสือ การฟังสื่อภาษาต่างประเทศ หรือการฝึกสนทนาอย่างสม่ำเสมอ ล้วนเป็นกิจกรรมที่ช่วยกระตุ้นการทำงานของสมองได้ทั้งสิ้น

แม้การพูดหลายภาษาจะไม่ใช่วิธีป้องกันโรคสมองเสื่อมโดยตรง แต่หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ในปัจจุบันชี้ว่า การเรียนรู้และใช้หลายภาษาอาจเป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่ช่วยส่งเสริมสุขภาพสมอง เพิ่มความยืดหยุ่นทางความคิด และช่วยให้สมองคงประสิทธิภาพการทำงานได้ยาวนานขึ้นเมื่ออายุมากขึ้น