เราอาจเป็นคนรุ่นสุดท้าย ที่ได้เห็น “หิ่งห้อย” จริงหรือไม่? เมื่อพื้นที่ชุ่มน้ำหาย-เมืองขยาย จนความหลากหลายทางชีวภาพลดลง

ข้อมูลจากกลุ่มผู้เชี่ยวชาญด้านหิ่งห้อยขององค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN) เผยแพร่ผลการประเมินสถานภาพหิ่งห้อยในทวีปอเมริกาเหนือครั้งแรก พบหิ่งห้อย 167 ชนิด จาก 20 สกุล และประเมินว่ามีหิ่งห้อยในสหรัฐอเมริกาและแคนาดามากกว่า 225 ชนิด โดยในกลุ่มที่ได้รับการประเมิน มี 18 ชนิด หรือประมาณ 14% ที่อยู่ในสถานะเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ ตั้งแต่ระดับมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ไปจนถึงใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง
ขณะที่สถานการณ์การสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพของแมลงทั่วโลกกำลังเป็นอีกหนึ่งประเด็นที่น่าห่วง รายงานขององค์การระหว่างรัฐบาลด้านนโยบายวิทยาศาสตร์ว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพและบริการจากระบบนิเวศ (IPBES) ประเมินว่า แมลงประมาณ 10% ของชนิดพันธุ์ทั้งหมดกำลังเผชิญความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ ส่วนงานวิจัยที่เผยแพร่ในปี 2021 ประเมินว่าอัตราการสูญพันธุ์ของแมลงทั่วโลกอยู่ที่ประมาณ 1-2% ต่อปี
สรุปข่าว
ข้อมูลจากกลุ่มผู้เชี่ยวชาญด้านหิ่งห้อยขององค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN) เผยแพร่ผลการประเมินสถานภาพหิ่งห้อยในทวีปอเมริกาเหนือครั้งแรก พบหิ่งห้อย 167 ชนิด จาก 20 สกุล และประเมินว่ามีหิ่งห้อยในสหรัฐอเมริกาและแคนาดามากกว่า 225 ชนิด โดยในกลุ่มที่ได้รับการประเมิน มี 18 ชนิด หรือประมาณ 14% ที่อยู่ในสถานะเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ ตั้งแต่ระดับมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ไปจนถึงใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง
ขณะที่สถานการณ์การสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพของแมลงทั่วโลกกำลังเป็นอีกหนึ่งประเด็นที่น่าห่วง รายงานขององค์การระหว่างรัฐบาลด้านนโยบายวิทยาศาสตร์ว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพและบริการจากระบบนิเวศ (IPBES) ประเมินว่า แมลงประมาณ 10% ของชนิดพันธุ์ทั้งหมดกำลังเผชิญความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ ส่วนงานวิจัยที่เผยแพร่ในปี 2021 ประเมินว่าอัตราการสูญพันธุ์ของแมลงทั่วโลกอยู่ที่ประมาณ 1-2% ต่อปี
หิ่งห้อยเป็นแมลงปีกแข็งในวงศ์ Lampyridae ปัจจุบันมีการค้นพบและจำแนกชนิดแล้วมากกว่า 2,400 ชนิดทั่วโลก โดยส่วนใหญ่ใช้ชีวิตในระยะตัวอ่อนเป็นเวลานานกว่า 2 ปี อาศัยอยู่ใต้ดินหรือในเศษซากใบไม้ ก่อนเติบโตเป็นตัวเต็มวัยและออกมาผสมพันธุ์ในช่วงเวลาสั้น ๆ แม้หิ่งห้อยจะเป็นที่รู้จักจากความสามารถในการเปล่งแสงทางชีวภาพ แต่ไม่ใช่ทุกชนิดที่จะสามารถกะพริบแสงได้ในระยะตัวเต็มวัย
ปัจจุบันการพบเห็นหิ่งห้อยในธรรมชาติ โดยเฉพาะในเมืองเป็นเรื่องยากเมื่อเทียบกับอดีต ส่วนหนึ่งเป็นผลจากการขยายตัวของเมืองที่ทำให้ถิ่นที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติของหิ่งห้อยค่อย ๆ หายไป เมื่อพื้นที่สีเขียวถูกแทนที่ด้วยอาคาร ถนน และสิ่งปลูกสร้าง พื้นที่สำหรับวางไข่ หลบซ่อน และหาอาหารของหิ่งห้อยก็ลดลงตามไปด้วย
นอกจากนี้ การถมพื้นที่ชุ่มน้ำ การปรับปรุงคลองและแหล่งน้ำตามธรรมชาติ รวมถึงการระบายน้ำออกจากพื้นที่เพื่อพัฒนาเป็นสิ่งปลูกสร้าง ยังส่งผลกระทบต่อวงจรชีวิตของหิ่งห้อย โดยเฉพาะในระยะตัวอ่อนที่ต้องอาศัยความชื้นในดินและสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมในการเจริญเติบโต หิ่งห้อยบางชนิดยังต้องพึ่งพาพื้นที่ชื้นแฉะหรือแหล่งน้ำที่มีความสมบูรณ์ของระบบนิเวศเพื่อดำรงชีวิต
อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญคือ มลพิษทางแสง ไฟถนน ไฟอาคาร ป้ายโฆษณา และแสงสว่างจากกิจกรรมของมนุษย์ในเวลากลางคืน ซึ่งรบกวนพฤติกรรมตามธรรมชาติของหิ่งห้อย เพราะหิ่งห้อยจำนวนมากใช้แสงกะพริบเป็นสัญญาณในการสื่อสารและดึงดูดคู่ผสมพันธุ์ เมื่อมีแสงจากสิ่งแวดล้อมรบกวน สัญญาณแสงของหิ่งห้อยอาจถูกบดบัง ทำให้การหาคู่และการสืบพันธุ์ทำได้ยากขึ้น
ขณะเดียวกัน การใช้สารกำจัดแมลงและสารเคมีในพื้นที่เกษตรกรรมหรือสวนสาธารณะในเมือง อาจส่งผลกระทบต่อหิ่งห้อยโดยตรง ทั้งในระยะตัวอ่อนและตัวเต็มวัย อีกทั้งหิ่งห้อยบางชนิดยังต้องอาศัยสัตว์ขนาดเล็ก เช่น หอยทากและทาก เป็นอาหารในช่วงตัวอ่อน เมื่อระบบนิเวศถูกทำลายและแหล่งอาหารลดลง โอกาสในการอยู่รอดของหิ่งห้อยก็ลดลงตามไปด้วย
แม้จะยังไม่มีแนวโน้มว่าหิ่งห้อยจะสูญพันธุ์ไปทั้งหมดในอนาคตอันใกล้ แต่การหายไปของหิ่งห้อยชนิดที่พบได้น้อยหรือมีความต้องการสภาพแวดล้อมเฉพาะตัว อาจส่งผลกระทบต่อความสมดุลของระบบนิเวศ เพราะสิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดต่างมีบทบาททางธรรมชาติที่แตกต่างกัน เมื่อบางชนิดสูญหายไป ระบบนิเวศก็อาจมีความสามารถในการรับมือกับความเปลี่ยนแปลงด้านสิ่งแวดล้อมลดลง
ที่มาข้อมูล : extension.uga.edu
ที่มารูปภาพ : Envato
