“COP31” เดือด เปิดร่างข้อตกลงโลก ดันเลิกใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลทันที แต่ชาติผู้ผลิตน้ำมันค้านหนัก

การประชุม COP31 ที่ประเทศตุรกีเข้าสู่ช่วงการเจรจาสำคัญ หลังออสเตรเลียในฐานะประธานการเจรจาเผยแพร่ร่างข้อตกลงฉบับแรกจำนวน 18 หน้า เสนอให้ทั่วโลกเปลี่ยนผ่านออกจากเชื้อเพลิงฟอสซิลโดยทันที พร้อมผลักดันมาตรการควบคุมอุณหภูมิโลกไม่ให้เกินเป้าหมาย 1.5 องศาเซลเซียสมากเกินไป แต่ข้อเสนอดังกล่าวกลับสร้างความประหลาดใจและเผชิญแรงต้านจากหลายประเทศ โดยเฉพาะชาติผู้ผลิตน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ ท่ามกลางความกังวลว่าการประชุมอาจไม่สามารถบรรลุข้อตกลงที่เข้มข้นเพียงพอต่อการแก้ไขวิกฤตโลกร้อน
การประชุมรัฐภาคีกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ครั้งที่ 31 หรือ COP31 ที่เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี กำลังเข้าสู่ช่วงสำคัญของการเจรจา หลังเมื่อวันจันทร์ที่ 16 พฤศจิกายน 2026 ออสเตรเลีย ซึ่งทำหน้าที่ประธานการเจรจา ได้เผยแพร่ร่างเอกสารข้อตกลงฉบับแรกเร็วกว่าที่หลายประเทศคาดการณ์ไว้ ทั้งที่ยังเหลือเวลาเจรจาอีกมากกว่า 4 วัน ก่อนการประชุมจะสิ้นสุดตามกำหนดในเย็นวันศุกร์
ร่างเอกสารดังกล่าวมีความยาว 18 หน้า ประกอบด้วยข้อเสนอทั้งหมด 144 ประเด็น ครอบคลุมตั้งแต่การลดการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล การควบคุมอุณหภูมิโลก ไปจนถึงการสนับสนุนเงินทุนแก่ประเทศกำลังพัฒนา โดยหนึ่งในข้อเสนอสำคัญที่สุดคือการเรียกร้องให้ประเทศต่าง ๆ เปลี่ยนผ่านออกจากเชื้อเพลิงฟอสซิลโดยทันที ซึ่งถือเป็นประเด็นอ่อนไหวและมีแนวโน้มเผชิญการคัดค้านอย่างหนักจากประเทศผู้ผลิตน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ
“คริส โบเวน” รัฐมนตรีด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและพลังงานของออสเตรเลีย ซึ่งเป็นประธานการเจรจา ระบุว่า การเผยแพร่ร่างข้อตกลงตั้งแต่ช่วงต้นสัปดาห์เป็นความพยายามเปิดโอกาสให้ประเทศต่าง ๆ แสดงจุดยืนอย่างชัดเจนว่า ประเด็นใดสามารถยอมรับได้ และประเด็นใดที่ยังมีความคิดเห็นแตกต่างกัน
โบเวนอธิบายว่า ร่างเอกสารฉบับนี้ตั้งใจรวบรวมข้อเสนอให้ครอบคลุมมากที่สุด แม้ว่าบางประเด็นจะยังไม่ได้รับความเห็นชอบจากทุกฝ่าย เพราะหากนำเสนอเฉพาะเรื่องที่ประเทศต่าง ๆ เห็นพ้องกันอยู่แล้ว เอกสารข้อตกลงก็อาจเหลือเนื้อหาเพียงเล็กน้อย และไม่สามารถสะท้อนความท้าทายที่แท้จริงของการเจรจาได้
สรุปข่าว
การประชุม COP31 ที่ประเทศตุรกีเข้าสู่ช่วงการเจรจาสำคัญ หลังออสเตรเลียในฐานะประธานการเจรจาเผยแพร่ร่างข้อตกลงฉบับแรกจำนวน 18 หน้า เสนอให้ทั่วโลกเปลี่ยนผ่านออกจากเชื้อเพลิงฟอสซิลโดยทันที พร้อมผลักดันมาตรการควบคุมอุณหภูมิโลกไม่ให้เกินเป้าหมาย 1.5 องศาเซลเซียสมากเกินไป แต่ข้อเสนอดังกล่าวกลับสร้างความประหลาดใจและเผชิญแรงต้านจากหลายประเทศ โดยเฉพาะชาติผู้ผลิตน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ ท่ามกลางความกังวลว่าการประชุมอาจไม่สามารถบรรลุข้อตกลงที่เข้มข้นเพียงพอต่อการแก้ไขวิกฤตโลกร้อน
การประชุมรัฐภาคีกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ครั้งที่ 31 หรือ COP31 ที่เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี กำลังเข้าสู่ช่วงสำคัญของการเจรจา หลังเมื่อวันจันทร์ที่ 16 พฤศจิกายน 2026 ออสเตรเลีย ซึ่งทำหน้าที่ประธานการเจรจา ได้เผยแพร่ร่างเอกสารข้อตกลงฉบับแรกเร็วกว่าที่หลายประเทศคาดการณ์ไว้ ทั้งที่ยังเหลือเวลาเจรจาอีกมากกว่า 4 วัน ก่อนการประชุมจะสิ้นสุดตามกำหนดในเย็นวันศุกร์
ร่างเอกสารดังกล่าวมีความยาว 18 หน้า ประกอบด้วยข้อเสนอทั้งหมด 144 ประเด็น ครอบคลุมตั้งแต่การลดการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล การควบคุมอุณหภูมิโลก ไปจนถึงการสนับสนุนเงินทุนแก่ประเทศกำลังพัฒนา โดยหนึ่งในข้อเสนอสำคัญที่สุดคือการเรียกร้องให้ประเทศต่าง ๆ เปลี่ยนผ่านออกจากเชื้อเพลิงฟอสซิลโดยทันที ซึ่งถือเป็นประเด็นอ่อนไหวและมีแนวโน้มเผชิญการคัดค้านอย่างหนักจากประเทศผู้ผลิตน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ
“คริส โบเวน” รัฐมนตรีด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและพลังงานของออสเตรเลีย ซึ่งเป็นประธานการเจรจา ระบุว่า การเผยแพร่ร่างข้อตกลงตั้งแต่ช่วงต้นสัปดาห์เป็นความพยายามเปิดโอกาสให้ประเทศต่าง ๆ แสดงจุดยืนอย่างชัดเจนว่า ประเด็นใดสามารถยอมรับได้ และประเด็นใดที่ยังมีความคิดเห็นแตกต่างกัน
โบเวนอธิบายว่า ร่างเอกสารฉบับนี้ตั้งใจรวบรวมข้อเสนอให้ครอบคลุมมากที่สุด แม้ว่าบางประเด็นจะยังไม่ได้รับความเห็นชอบจากทุกฝ่าย เพราะหากนำเสนอเฉพาะเรื่องที่ประเทศต่าง ๆ เห็นพ้องกันอยู่แล้ว เอกสารข้อตกลงก็อาจเหลือเนื้อหาเพียงเล็กน้อย และไม่สามารถสะท้อนความท้าทายที่แท้จริงของการเจรจาได้
เขาย้ำว่า กระบวนการเจรจาจำเป็นต้องเริ่มจากเอกสารที่ครอบคลุมประเด็นจำนวนมาก ก่อนมุ่งหาข้อตกลงในเรื่องที่มีความเห็นต่างอย่างรุนแรง แล้วจึงปรับลดและกลั่นกรองเนื้อหาให้เหลือข้อเสนอที่ทุกประเทศสามารถยอมรับร่วมกันได้ในช่วงวันที่เหลือของการประชุม อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญมองว่าการตัดสินใจเปิดเผยร่างข้อตกลงตั้งแต่ช่วงต้นสัปดาห์ถือเป็นการเดิมพันทางการทูตครั้งสำคัญ
“อัลเดน เมเยอร์” นักวิจัยอาวุโสจากสถาบัน E3G ระบุว่า การเผยแพร่ร่างข้อตกลงในเวลานี้มีความเสี่ยง แต่การรอจนถึงช่วงปลายสัปดาห์ก็มีความเสี่ยงเช่นเดียวกัน โดยมองว่าประธานการเจรจาเลือกแนวทางเปิดข้อเสนอทั้งหมดออกมาก่อน แม้จะทราบดีว่าข้อความจำนวนมากจากทั้งหมด 144 ย่อหน้าอาจไม่สามารถคงอยู่ในข้อตกลงฉบับสุดท้ายได้ คำถามสำคัญจึงอยู่ที่ว่าประธานการเจรจาจะสามารถหาจุดสมดุลระหว่างข้อเรียกร้องที่แตกต่างกันของแต่ละประเทศได้อย่างไร
สำหรับข้อเสนอเรื่องการเปลี่ยนผ่านออกจากเชื้อเพลิงฟอสซิลนั้น มีพื้นฐานมาจากคำมั่นสัญญาที่ทุกประเทศเคยให้ไว้ในการประชุม COP28 ที่นครดูไบ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ เมื่อปี 2023 ซึ่งในครั้งนั้นประเทศต่าง ๆ เห็นพ้องกับแนวทางลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล แต่ยังไม่มีการกำหนดกรอบเวลาหรือแผนปฏิบัติการที่ชัดเจน
อย่างไรก็ตาม ข้อเสนอของ COP31 ที่เพิ่มถ้อยคำให้ดำเนินการเปลี่ยนผ่านโดยทันที อาจยิ่งสร้างความขัดแย้งกับประเทศผู้ผลิตน้ำมัน ซึ่งมีจุดยืนแข็งกร้าวมากขึ้นนับตั้งแต่การประชุมที่ดูไบ
นอกจากประเด็นเชื้อเพลิงฟอสซิลแล้ว ร่างข้อตกลงยังเสนอแนวทางจัดการกับปัญหาอุณหภูมิโลกที่อาจเพิ่มสูงเกินขีดจำกัด 1.5 องศาเซลเซียส ตามเป้าหมายของข้อตกลงปารีส หรือที่เรียกว่า Overshoot โดยมุ่งจำกัดระดับการเพิ่มสูงเกินเป้าหมายดังกล่าวให้น้อยที่สุด อีกหนึ่งประเด็นสำคัญคือข้อเสนอให้เพิ่มสัดส่วนการใช้พลังงานไฟฟ้าเป็น 35% ของการใช้พลังงานขั้นสุดท้ายทั่วโลกภายในปี 2035 ซึ่งเป็นหนึ่งในวาระสำคัญที่ตุรกี ประเทศเจ้าภาพ ต้องการผลักดันให้เกิดความคืบหน้าอย่างเป็นรูปธรรม
อย่างไรก็ตาม ถึงแม้จะมีความคืบหน้าในบางประเด็น การเจรจาเรื่องเงินทุนด้านสภาพภูมิอากาศยังคงเป็นหนึ่งในอุปสรรคใหญ่ที่สุดของ COP31 เนื่องจากประเทศพัฒนาแล้วและประเทศกำลังพัฒนายังมีความเห็นแตกต่างกันอย่างมาก โดยเฉพาะประเทศยากจนที่ไม่พอใจต่อแนวโน้มว่าจะไม่มีการจัดสรรเงินทุนใหม่เพิ่มเติมจากการประชุมครั้งนี้
ซิเฟซิเฮเล เอ็มวุนด์ลา จากองค์กร groundWork ซึ่งทำงานด้านความยุติธรรมทางสิ่งแวดล้อมในแอฟริกาใต้ กล่าวว่า แผนดำเนินงานด้านสภาพภูมิอากาศจะไม่สามารถนำไปสู่ผลสำเร็จได้ หากปราศจากเงินทุนสนับสนุนที่เพียงพอ เธอระบุว่า ประเทศในซีกโลกใต้กำลังใช้เงินชำระหนี้สูงกว่าจำนวนเงินทุนด้านสภาพภูมิอากาศที่ได้รับจากประเทศซึ่งมีความรับผิดชอบต่อวิกฤตโลกร้อนถึง 225 เท่า สะท้อนถึงความไม่สมดุลระหว่างภาระทางเศรษฐกิจกับความช่วยเหลือที่ประเทศกำลังพัฒนาได้รับ
ขณะเดียวกัน ความขัดแย้งยังเกิดขึ้นตั้งแต่รูปแบบของเอกสารผลลัพธ์การประชุม โดยร่างข้อตกลงหลัก หรือ Cover Decision ซึ่งใช้รวบรวมมติสำคัญที่ไม่สามารถจัดให้อยู่ในกระบวนการเจรจาหัวข้ออื่นได้ กลับถูกคัดค้านจากบางประเทศ โดยเฉพาะรัสเซีย ซาอุดีอาระเบีย กลุ่มประเทศอาหรับ และพันธมิตรบางส่วน
แม้เอกสารลักษณะนี้จะถูกนำมาใช้ในการประชุม COP เกือบทุกครั้งตลอด 30 ครั้งที่ผ่านมา แต่ประเทศเหล่านี้กลับไม่เห็นด้วยกับการจัดทำเอกสารดังกล่าวในปีนี้ ซึ่งอาจเพิ่มความยุ่งยากให้กับกระบวนการเจรจาที่ต้องได้รับความเห็นชอบจากเกือบ 200 ประเทศ
นอกจากนี้ ร่างข้อตกลงยังมีข้อเสนอเกี่ยวกับการกำจัดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ออกจากบรรยากาศ หรือ Carbon Dioxide Removal ซึ่งถูกวิพากษ์วิจารณ์จากนักรณรงค์ด้านสิ่งแวดล้อมว่าเป็นแนวทางแก้ปัญหาที่ไม่แท้จริง อย่างไรก็ตาม มีการประเมินว่าประเทศผู้ผลิตเชื้อเพลิงฟอสซิลบางประเทศอาจไม่ยอมรับข้อตกลงฉบับสุดท้าย หากไม่มีการกล่าวถึงเทคโนโลยีหรือมาตรการกำจัดคาร์บอนไดออกไซด์อยู่ในเอกสาร
อีกหนึ่งประเด็นที่ได้รับความสนใจคือจุดยืนของออสเตรเลียในฐานะประเทศผู้ส่งออกเชื้อเพลิงฟอสซิลรายใหญ่ของโลก โดยโบเวนระบุว่า ประเทศผู้ผลิตและส่งออกเชื้อเพลิงฟอสซิลไม่ควรถูกมองว่ามีความรับผิดชอบต่อวิกฤตโลกร้อนมากกว่าประเทศผู้บริโภคหรือผู้นำเข้าเชื้อเพลิงเหล่านั้น เขาอธิบายว่า โลกประกอบด้วยทั้งประเทศผู้ส่งออกและประเทศผู้นำเข้าเชื้อเพลิงฟอสซิล ซึ่งทุกฝ่ายต่างมีส่วนเกี่ยวข้องกับปัญหา การมุ่งแก้ไขเฉพาะฝั่งผู้ผลิตหรือผู้ส่งออก โดยไม่คำนึงถึงประเทศผู้บริโภค จึงไม่ใช่แนวทางที่สามารถนำไปปฏิบัติได้จริง
ขณะเดียวกัน โบเวนยังปฏิเสธที่จะให้คำมั่นว่าออสเตรเลียจะกำหนดแผนยุติการส่งออกเชื้อเพลิงฟอสซิลตามข้อเรียกร้องของนักรณรงค์และบางประเทศ แม้ออสเตรเลียจะเป็นหนึ่งในผู้ผลิตถ่านหินรายใหญ่ที่สุดของโลกก็ตาม
อย่างไรก็ตาม เขายืนยันว่าออสเตรเลียมีแผนบรรลุเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ หรือ Net Zero และกำลังเตรียมปรับโครงสร้างเศรษฐกิจเพื่อรองรับอนาคตที่ทุกประเทศลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลง
โบเวนยอมรับว่า เมื่อประเทศต่าง ๆ ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ก็ย่อมหมายถึงการลดการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล ซึ่งจะส่งผลกระทบโดยตรงต่อการส่งออกพลังงานของออสเตรเลีย และเป็นเหตุผลที่รัฐบาลจำเป็นต้องเตรียมเศรษฐกิจให้พร้อมรับการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว
การเผยแพร่ร่างข้อตกลง COP31 ฉบับแรกจึงถือเป็นบททดสอบสำคัญของความร่วมมือด้านสภาพภูมิอากาศโลก เพราะแม้หลายประเทศจะเห็นตรงกันถึงความจำเป็นในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก แต่ความขัดแย้งเรื่องเชื้อเพลิงฟอสซิล เงินทุน และความรับผิดชอบระหว่างประเทศยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญ โดยต้องจับตาว่าในช่วงเวลาที่เหลือของการเจรจา ประเทศเกือบ 200 ชาติจะสามารถหาข้อสรุปร่วมกันได้หรือไม่ และข้อตกลงสุดท้ายจะเข้มข้นเพียงพอต่อการรับมือวิกฤตโลกร้อนที่ทวีความรุนแรงขึ้นหรือไม่
- ทะเลกำลังหายใจไม่ออก นักดำน้ำหญิงตุรกี โชว์กลั้นหายใจ สะเทือนเวที COP31
- COP31 ติดหล่ม หาทางออกไม่ได้ เพราะยังเถียงกันเรื่องเงิน
- ภัยพิบัติรุมแอฟริกา เด็กรุ่นใหม่ถาม ใครจะรับผิดชอบ?
- COP31 ชี้ชะตาโลก จับตา 5 วาระใหญ่ เร่งกู้วิกฤตโลกร้อน ก่อนหายนะเกินควบคุม
- AI เสี่ยงซ้ำเติมโลกร้อน มีแค่ 9 ชาติ จาก 200 ชาติ ร่วมลงนามกู้โลก
ที่มาข้อมูล : Reuters
ที่มารูปภาพ : Getty Images
