COP31 ติดหล่ม หาทางออกไม่ได้ เพราะยังเถียงกันเรื่องเงิน

Share on Line Share on Facebook Share on X
COP31 ติดหล่ม หาทางออกไม่ได้ เพราะยังเถียงกันเรื่องเงิน

การประชุมสุดยอดด้านสภาพภูมิอากาศโลก COP31 ที่ประเทศตุรกี เดินหน้าเข้าสู่สัปดาห์ที่สอง ซึ่งเป็นช่วงเวลาสำคัญในการตัดสินอนาคตการรับมือวิกฤตโลกร้อน แต่การเจรจาระหว่างประเทศยังคงเผชิญความขัดแย้งในหลายประเด็นสำคัญ ทั้งการจัดหาเงินทุนด้านสภาพภูมิอากาศ การลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล และการช่วยเหลือประเทศเปราะบาง ขณะที่สหประชาชาติพยายามผลักดันเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI และการพัฒนาอุตสาหกรรมสีเขียว ให้กลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการแก้ปัญหาโลกร้อน ท่ามกลางคำถามว่าโลกจะสามารถเปลี่ยนคำมั่นสัญญาให้กลายเป็นการลงมือปฏิบัติได้จริงหรือไม่

 

รายงานจาก UN News เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 2569 ระบุว่า การประชุม COP31 ที่เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี กำลังเข้าสู่สัปดาห์สุดท้าย โดยรัฐมนตรีจากหลายประเทศทยอยเดินทางเข้าร่วมการเจรจาระดับสูง หลังจากสัปดาห์แรกมุ่งเน้นการหารือทางเทคนิคและการประกาศข้อริเริ่มต่าง ๆ


อย่างไรก็ตาม ประเด็นสำคัญหลายเรื่องยังไม่สามารถหาข้อสรุปได้ โดยเฉพาะคำถามว่าใครควรเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการแก้ปัญหาโลกร้อน ประเทศเปราะบางควรได้รับความช่วยเหลืออย่างไร รวมถึงแนวทางคุ้มครองแรงงานในช่วงเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน และการกำหนดถ้อยคำเกี่ยวกับการลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลในข้อตกลงสุดท้าย


ออสเตรเลีย ซึ่งเป็นเจ้าภาพร่วมและผู้นำการเจรจา ได้เผยแพร่ร่างข้อตัดสินใจภาพรวมฉบับแรกเมื่อช่วงค่ำวันจันทร์ที่ 16 พฤศจิกายน แต่เอกสารดังกล่าวยังเป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการเจรจา เนื่องจากประเทศต่าง ๆ ยังมีความคิดเห็นแตกต่างกัน แม้กระทั่งประเด็นว่าจำเป็นต้องมีข้อตัดสินใจภาพรวมฉบับนี้หรือไม่


เซินเคอ เครฟต์ (Soenke Kreft) ผู้เชี่ยวชาญด้านนโยบายภูมิอากาศจากมหาวิทยาลัยสหประชาชาติ เปรียบเทียบสถานการณ์การเจรจาว่าเหมือนการแข่งขันฟุตบอลที่กำลังเข้าสู่ครึ่งหลัง และอาจต้องต่อเวลาพิเศษ เนื่องจากแม้จะสามารถแก้ไขปัญหาทางเทคนิคบางส่วนได้แล้ว แต่ประเด็นทางการเมืองที่ยากที่สุดยังรอการตัดสินใจ


อีกหนึ่งความขัดแย้งที่เกิดขึ้นคือ การกำหนดเวลาจัดทำรายงานประเมินสถานการณ์โลกร้อนฉบับใหม่ของคณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หรือ IPCC โดยประเทศที่มีความเปราะบางต่อวิกฤตภูมิอากาศต้องการให้รายงานเสร็จภายในปี 2571 เพื่อใช้ประกอบการประเมินความก้าวหน้าระดับโลกครั้งที่สอง ภายใต้ความตกลงปารีส

สรุปข่าว

COP31 เข้าสู่สัปดาห์ชี้ชะตาโลก! การเจรจายังติดขัด ทั้งเงินทุนโลกร้อนและการลดใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล โดย UN ผลักดัน AI และอุตสาหกรรมสีเขียวเป็นทางรอด แต่เตือน AI ใช้พลังงานมหาศาล อาจซ้ำเติมโลกร้อน ทั่วโลกจับตาข้อตกลงสุดท้าย ประเทศต่าง ๆ จะเปลี่ยนคำมั่นสัญญาเป็นการลงมือทำได้จริงหรือไม่?

การประชุมสุดยอดด้านสภาพภูมิอากาศโลก COP31 ที่ประเทศตุรกี เดินหน้าเข้าสู่สัปดาห์ที่สอง ซึ่งเป็นช่วงเวลาสำคัญในการตัดสินอนาคตการรับมือวิกฤตโลกร้อน แต่การเจรจาระหว่างประเทศยังคงเผชิญความขัดแย้งในหลายประเด็นสำคัญ ทั้งการจัดหาเงินทุนด้านสภาพภูมิอากาศ การลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล และการช่วยเหลือประเทศเปราะบาง ขณะที่สหประชาชาติพยายามผลักดันเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI และการพัฒนาอุตสาหกรรมสีเขียว ให้กลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการแก้ปัญหาโลกร้อน ท่ามกลางคำถามว่าโลกจะสามารถเปลี่ยนคำมั่นสัญญาให้กลายเป็นการลงมือปฏิบัติได้จริงหรือไม่

 

รายงานจาก UN News เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 2569 ระบุว่า การประชุม COP31 ที่เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี กำลังเข้าสู่สัปดาห์สุดท้าย โดยรัฐมนตรีจากหลายประเทศทยอยเดินทางเข้าร่วมการเจรจาระดับสูง หลังจากสัปดาห์แรกมุ่งเน้นการหารือทางเทคนิคและการประกาศข้อริเริ่มต่าง ๆ


อย่างไรก็ตาม ประเด็นสำคัญหลายเรื่องยังไม่สามารถหาข้อสรุปได้ โดยเฉพาะคำถามว่าใครควรเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการแก้ปัญหาโลกร้อน ประเทศเปราะบางควรได้รับความช่วยเหลืออย่างไร รวมถึงแนวทางคุ้มครองแรงงานในช่วงเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน และการกำหนดถ้อยคำเกี่ยวกับการลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลในข้อตกลงสุดท้าย


ออสเตรเลีย ซึ่งเป็นเจ้าภาพร่วมและผู้นำการเจรจา ได้เผยแพร่ร่างข้อตัดสินใจภาพรวมฉบับแรกเมื่อช่วงค่ำวันจันทร์ที่ 16 พฤศจิกายน แต่เอกสารดังกล่าวยังเป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการเจรจา เนื่องจากประเทศต่าง ๆ ยังมีความคิดเห็นแตกต่างกัน แม้กระทั่งประเด็นว่าจำเป็นต้องมีข้อตัดสินใจภาพรวมฉบับนี้หรือไม่


เซินเคอ เครฟต์ (Soenke Kreft) ผู้เชี่ยวชาญด้านนโยบายภูมิอากาศจากมหาวิทยาลัยสหประชาชาติ เปรียบเทียบสถานการณ์การเจรจาว่าเหมือนการแข่งขันฟุตบอลที่กำลังเข้าสู่ครึ่งหลัง และอาจต้องต่อเวลาพิเศษ เนื่องจากแม้จะสามารถแก้ไขปัญหาทางเทคนิคบางส่วนได้แล้ว แต่ประเด็นทางการเมืองที่ยากที่สุดยังรอการตัดสินใจ


อีกหนึ่งความขัดแย้งที่เกิดขึ้นคือ การกำหนดเวลาจัดทำรายงานประเมินสถานการณ์โลกร้อนฉบับใหม่ของคณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หรือ IPCC โดยประเทศที่มีความเปราะบางต่อวิกฤตภูมิอากาศต้องการให้รายงานเสร็จภายในปี 2571 เพื่อใช้ประกอบการประเมินความก้าวหน้าระดับโลกครั้งที่สอง ภายใต้ความตกลงปารีส

แต่ความเห็นที่ไม่ตรงกันทำให้การตัดสินใจเกี่ยวกับกรอบเวลาดังกล่าวล่าช้า จนเกิดความกังวลว่าประเทศต่าง ๆ อาจต้องประเมินความก้าวหน้าในการแก้ปัญหาโลกร้อนโดยไม่มีข้อมูลวิทยาศาสตร์ฉบับล่าสุดรองรับ


ลอเรนซ์ ทูเบียนา (Laurence Tubiana) ผู้บริหารมูลนิธิ European Climate Foundation และหนึ่งในผู้มีบทบาทสำคัญต่อการจัดทำความตกลงปารีส เรียกร้องให้ประเทศต่าง ๆ ปกป้องวิทยาศาสตร์และนักวิทยาศาสตร์ ขณะที่แมรี โรบินสัน อดีตประธานาธิบดีไอร์แลนด์ ย้ำว่าโลกไม่สามารถยอมให้ IPCC ถูกบั่นทอนความน่าเชื่อถือหรือสูญเสียบทบาทได้


ขณะเดียวกัน นักวิทยาศาสตร์ยังเตือนถึงความเสี่ยงจากการที่อุณหภูมิโลกเพิ่มสูงเกินเกณฑ์ 1.5 องศาเซลเซียสเป็นการชั่วคราว และเรียกร้องให้ใช้หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ล่าสุดเป็นพื้นฐานในการตัดสินใจ


ด้านเครือข่ายนักเคลื่อนไหวด้านสภาพภูมิอากาศ Climate Action Network เตือนว่า การเจรจาไม่ควรให้ความสำคัญกับถ้อยแถลงทางการเมืองมากกว่ามาตรการแก้ปัญหาที่เป็นรูปธรรม โดยเฉพาะแนวทางเปลี่ยนผ่านพลังงานอย่างเป็นธรรม ซึ่งต้องไม่ใช่เพียงการเปิดพื้นที่ให้แรงงานและชุมชนมีส่วนร่วม แต่ต้องมีทรัพยากรและเงินทุนสนับสนุนอย่างเพียงพอ


นักเคลื่อนไหวยังตั้งคำถามถึงอนาคตเงินทุนด้านสภาพภูมิอากาศ หลังพบว่าหมู่เกาะโซโลมอน ซึ่งเป็นประเทศเกาะขนาดเล็กที่เปราะบางต่อโลกร้อน กลับเป็นประเทศแรกที่ประกาศสมทบเงินเข้ากองทุน Green Climate Fund ในการประชุมครั้งนี้ ขณะที่คำมั่นด้านเงินทุนจากประเทศร่ำรวยยังมีอยู่อย่างจำกัด


ท่ามกลางความยากลำบากของการเจรจา COP31 ยังมีความคืบหน้าด้านเทคโนโลยี โดยตุรกีและสหภาพโทรคมนาคมระหว่างประเทศ หรือ ITU ได้เปิดตัว Antalya Artificial Intelligence Pledge ซึ่งเป็นข้อริเริ่มโดยสมัครใจเพื่อผลักดันการพัฒนา AI อย่างยั่งยืน


ภายในเช้าวันจันทร์ที่ 16 พฤศจิกายน ข้อริเริ่มดังกล่าวได้รับการรับรองสนับสนุนแล้ว 80 รายการ และมีคำมั่นดำเนินการ 271 รายการ โดยมีเป้าหมายลดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมจาก AI ผ่านการใช้พลังงานสะอาด การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่มีประสิทธิภาพ การตรวจสอบการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และการขยายโอกาสเข้าถึงเทคโนโลยี โดยเฉพาะในประเทศกำลังพัฒนา


โทมัส ลามาเนาสกัส (Tomas Lamanauskas) รองเลขาธิการ ITU เตือนว่า การใช้พลังงานของศูนย์ข้อมูลที่รองรับ AI อาจเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าภายในปี 2573 ขณะที่บริษัทเทคโนโลยีบางแห่งมีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเพิ่มขึ้นถึง 50% ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา


เขาย้ำว่า โลกจำเป็นต้องควบคุมผลกระทบเหล่านี้ เพื่อให้ AI กลายเป็นเครื่องมือแก้ปัญหา ไม่ใช่ส่วนหนึ่งของปัญหาโลกร้อน โดย ITU จะติดตามความคืบหน้าและตรวจสอบการดำเนินงานตามคำมั่นดังกล่าว


อย่างไรก็ตาม AI ก็มีศักยภาพสำคัญในการรับมือวิกฤตสภาพภูมิอากาศ ทั้งการพยากรณ์สภาพอากาศสุดขั้ว การระบุชุมชนเสี่ยงภัย และการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน


อัลบาโร โรฮาส (Álvaro Rojas) จากมหาวิทยาลัยสหประชาชาติในเมืองบอนน์ ประเทศเยอรมนี เปิดเผยว่า ทีมงานของเขาได้นำ AI มาวิเคราะห์เอกสารด้านการจัดการความเสี่ยงจากภัยพิบัติถึง 1,600 ฉบับ เพื่อค้นหาว่าประเทศใดต้องการความช่วยเหลือในการรับมือความสูญเสียและความเสียหายจากสภาพภูมิอากาศ และพื้นที่ใดมีองค์ความรู้ที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้


แต่เทคโนโลยีดังกล่าวยังมีข้อจำกัด โดยผลการศึกษาของ UNESCO และ University College London พบว่า AI บางระบบอาจละทิ้งข้อเท็จจริงทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับสภาพภูมิอากาศเมื่อถูกผู้ใช้งานโต้แย้ง และความแม่นยำของคำตอบยังแตกต่างกันตามภาษาที่ใช้


ด้วยเหตุนี้ จึงมีความพยายามพัฒนาแพลตฟอร์ม AI ชื่อ Beluga โดยองค์กร Earth Info Hub เพื่อรวบรวมข้อมูลวิทยาศาสตร์ที่เชื่อถือได้จากหน่วยงานสหประชาชาติและองค์กรวิจัยต่าง ๆ ให้อยู่ในพื้นที่กลางที่ประชาชน นักข่าว และผู้กำหนดนโยบายสามารถเข้าถึงได้


นอกจาก AI แล้ว อีกหนึ่งความเคลื่อนไหวสำคัญคือการเปิดตัว Antalya Green Industrialization Compact ซึ่งเป็นความร่วมมือเพื่อเร่งการลงทุนในอุตสาหกรรมสีเขียว โดยเฉพาะอุตสาหกรรมเหล็กและปูนซีเมนต์ ซึ่งมีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจโลก แต่สร้างการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจำนวนมาก ข้อริเริ่มดังกล่าวมุ่งสร้างตลาดสำหรับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมที่ปล่อยมลพิษต่ำ พร้อมช่วยให้ประเทศกำลังพัฒนาเข้าถึงเทคโนโลยีสะอาดมากขึ้น


ผู้แทนจากองค์การพัฒนาอุตสาหกรรมแห่งสหประชาชาติ หรือ UNIDO ระบุว่า การพัฒนาอุตสาหกรรมสีเขียวไม่ใช่เพียงการลดมลพิษ แต่ยังเป็นโอกาสสร้างงาน ดึงดูดการลงทุน และเสริมสร้างความมั่นคงด้านพลังงาน


ด้านไมเคิล อาพิเซลลี (Michael Apicelli) หัวหน้าสำนักเลขาธิการ Climate Club ซึ่งเป็นความร่วมมือของ 53 ประเทศเพื่อผลักดันการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกภาคอุตสาหกรรม ย้ำว่า เทคโนโลยีจำนวนมากพร้อมใช้งานแล้ว สิ่งที่จำเป็นในขณะนี้คือการลงทุนอย่างจริงจัง


เขาเตือนว่า การตัดสินใจลงทุนในโรงงานเหล็กและปูนซีเมนต์วันนี้ อาจกำหนดรูปแบบเทคโนโลยีที่ใช้ต่อเนื่องไปอีก 30–40 ปี ดังนั้นการเลือกใช้เทคโนโลยีสะอาดตั้งแต่ปัจจุบันจึงมีความสำคัญต่ออนาคต


ขณะที่ปีเตอร์ ชเนียริง (Peter Schniering) ผู้ก่อตั้ง Future Cleantech Architects อธิบายว่า แนวทางลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากภาคอุตสาหกรรมสามารถทำได้ผ่านการออกแบบอาคารให้ใช้เหล็กและคอนกรีตน้อยลง การเลือกใช้วัสดุก่อสร้างคาร์บอนต่ำ รวมถึงการใช้เตาหลอมไฟฟ้าในกระบวนการผลิตเหล็ก


อย่างไรก็ตาม ความท้าทายสำคัญคือการทำให้เทคโนโลยีเหล่านี้มีราคาที่เข้าถึงได้ โดยเฉพาะในประเทศกำลังพัฒนา ซึ่งจะมีการก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานจำนวนมากในอนาคต


ส่วนอุตสาหกรรมที่ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้ยาก เช่น การบินระยะไกล การขนส่งทางเรือ และการผลิตเหล็ก ยังจำเป็นต้องพึ่งพานวัตกรรมและพลังงานไฟฟ้าสะอาดมากขึ้น เพราะหากไม่มีไฟฟ้าสะอาดเพียงพอ ก็จะเป็นอุปสรรคต่อการผลิตไฮโดรเจนสีเขียวและการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในภาคส่วนเหล่านี้


การประชุม COP31 กำลังเดินทางเข้าสู่ช่วงเวลาสำคัญที่สุด ท่ามกลางความขัดแย้งที่ยังไม่สามารถหาข้อสรุปได้ ทั้งเงินทุนด้านสภาพภูมิอากาศ การลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล และความเป็นธรรมต่อประเทศเปราะบาง แม้การเปิดตัวข้อริเริ่มด้าน AI และอุตสาหกรรมสีเขียวจะสะท้อนว่าโลกมีเทคโนโลยีและแนวทางรับมือกับวิกฤตโลกร้อนมากขึ้น แต่สิ่งที่ยังเป็นความท้าทายคือการจัดหาเงินทุนและเปลี่ยนข้อตกลงให้เกิดผลในทางปฏิบัติ เพราะการตัดสินใจในวันนี้อาจส่งผลต่อทิศทางการปล่อยก๊าซเรือนกระจกไปอีกหลายสิบปี และสัปดาห์สุดท้ายของ COP31 จะเป็นบททดสอบสำคัญว่าประเทศต่าง ๆ สามารถก้าวข้ามความขัดแย้งเพื่อร่วมกันรับมือวิกฤตภูมิอากาศได้หรือไม่

ที่มาข้อมูล : UN

ที่มารูปภาพ : Reuters