แค่ปลูกต้นไม้หน้าบ้าน! ลดฝุ่นพิษได้ถึง 80% และลดความร้อนได้ 6 องศาฯ

ท่ามกลางวิกฤตมลพิษทางอากาศและอุณหภูมิที่เพิ่มสูงขึ้นในเมืองใหญ่ทั่วโลก งานวิจัยล่าสุดจากสหราชอาณาจักรพบว่า การเพิ่มพื้นที่สีเขียวบริเวณหน้าบ้าน ไม่ว่าจะเป็นต้นไม้ พุ่มไม้ หรือสนามหญ้า สามารถช่วยลดมลพิษทางอากาศและบรรเทาความร้อนในช่วงฤดูร้อนได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยสวนที่มีพืชพรรณหนาแน่นสามารถลดระดับมลพิษฝุ่นละอองได้สูงสุดถึง 80% เมื่อเทียบกับสวนที่ปูพื้นแข็ง และยังมีอุณหภูมิต่ำกว่าถึง 6 องศาเซลเซียส
นักวิทยาศาสตร์จากสหราชอาณาจักรได้ศึกษาประโยชน์ของพื้นที่สีเขียวหน้าบ้านต่อคุณภาพอากาศและอุณหภูมิในเขตเมือง โดยติดตามเก็บข้อมูลตลอดระยะเวลา 1 ปี ในพื้นที่ 2 ย่านของกรุงลอนดอน เพื่อเปรียบเทียบประสิทธิภาพของสวนหน้าบ้านที่มีลักษณะแตกต่างกัน
ปัจจุบัน สหราชอาณาจักรมีสวนภายในพื้นที่อยู่อาศัยประมาณ 26 ล้านแห่ง ครอบคลุมพื้นที่เกือบ 5% ของประเทศ แต่หากพิจารณาเฉพาะเขตเมือง สวนเหล่านี้กลับมีสัดส่วนพื้นที่สูงกว่ามาก โดยเฉพาะในกรุงลอนดอนและพื้นที่โดยรอบ ซึ่งสวนของบ้านพักอาศัยครอบคลุมถึง 41% ของพื้นที่เมือง ขณะที่เมืองคาร์ดิฟฟ์มีสัดส่วน 27% และเอดินบะระอยู่ที่ 23%
ที่ผ่านมา มีงานวิจัยหลายชิ้นที่แสดงให้เห็นว่า พื้นที่สีเขียวภายในชุมชนมีประโยชน์มากกว่าการสร้างความสวยงาม เพราะยังช่วยส่งเสริมสุขภาพจิต เพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพ และเพิ่มความสามารถของเมืองในการรับมือกับน้ำท่วม นอกจากนี้ งานวิจัยตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1980 ยังพบว่า ผู้ป่วยที่สามารถมองเห็นต้นไม้ผ่านหน้าต่างห้องพักในโรงพยาบาล มีแนวโน้มฟื้นตัวหลังการผ่าตัดได้เร็วกว่าผู้ป่วยที่มองเห็นเพียงอาคารหรือสิ่งปลูกสร้าง
สรุปข่าว
ท่ามกลางวิกฤตมลพิษทางอากาศและอุณหภูมิที่เพิ่มสูงขึ้นในเมืองใหญ่ทั่วโลก งานวิจัยล่าสุดจากสหราชอาณาจักรพบว่า การเพิ่มพื้นที่สีเขียวบริเวณหน้าบ้าน ไม่ว่าจะเป็นต้นไม้ พุ่มไม้ หรือสนามหญ้า สามารถช่วยลดมลพิษทางอากาศและบรรเทาความร้อนในช่วงฤดูร้อนได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยสวนที่มีพืชพรรณหนาแน่นสามารถลดระดับมลพิษฝุ่นละอองได้สูงสุดถึง 80% เมื่อเทียบกับสวนที่ปูพื้นแข็ง และยังมีอุณหภูมิต่ำกว่าถึง 6 องศาเซลเซียส
นักวิทยาศาสตร์จากสหราชอาณาจักรได้ศึกษาประโยชน์ของพื้นที่สีเขียวหน้าบ้านต่อคุณภาพอากาศและอุณหภูมิในเขตเมือง โดยติดตามเก็บข้อมูลตลอดระยะเวลา 1 ปี ในพื้นที่ 2 ย่านของกรุงลอนดอน เพื่อเปรียบเทียบประสิทธิภาพของสวนหน้าบ้านที่มีลักษณะแตกต่างกัน
ปัจจุบัน สหราชอาณาจักรมีสวนภายในพื้นที่อยู่อาศัยประมาณ 26 ล้านแห่ง ครอบคลุมพื้นที่เกือบ 5% ของประเทศ แต่หากพิจารณาเฉพาะเขตเมือง สวนเหล่านี้กลับมีสัดส่วนพื้นที่สูงกว่ามาก โดยเฉพาะในกรุงลอนดอนและพื้นที่โดยรอบ ซึ่งสวนของบ้านพักอาศัยครอบคลุมถึง 41% ของพื้นที่เมือง ขณะที่เมืองคาร์ดิฟฟ์มีสัดส่วน 27% และเอดินบะระอยู่ที่ 23%
ที่ผ่านมา มีงานวิจัยหลายชิ้นที่แสดงให้เห็นว่า พื้นที่สีเขียวภายในชุมชนมีประโยชน์มากกว่าการสร้างความสวยงาม เพราะยังช่วยส่งเสริมสุขภาพจิต เพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพ และเพิ่มความสามารถของเมืองในการรับมือกับน้ำท่วม นอกจากนี้ งานวิจัยตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1980 ยังพบว่า ผู้ป่วยที่สามารถมองเห็นต้นไม้ผ่านหน้าต่างห้องพักในโรงพยาบาล มีแนวโน้มฟื้นตัวหลังการผ่าตัดได้เร็วกว่าผู้ป่วยที่มองเห็นเพียงอาคารหรือสิ่งปลูกสร้าง
สำหรับการศึกษาครั้งล่าสุด นักวิจัยได้ติดตั้งอุปกรณ์ตรวจวัดมลพิษทางอากาศในสวนหน้าบ้านจำนวน 8 แห่ง ซึ่งตั้งอยู่ใกล้ถนนที่มีการจราจรหนาแน่น โดยกลุ่มแรกอยู่ห่างจากถนนวงแหวน North Circular Road ของกรุงลอนดอนประมาณ 10 เมตร ส่วนอีกกลุ่มอยู่ห่างจากถนนสายหลักที่มีการจราจรหนาแน่นทางฝั่งตะวันออกของเมืองประมาณ 15 เมตร
ผลการศึกษาพบว่า สวนหน้าบ้านที่มีแนวรั้วต้นไม้ พุ่มไม้ และพืชพรรณจำนวนมาก มีระดับมลพิษฝุ่นละอองต่ำที่สุด โดยสวนที่ให้ผลดีที่สุดมีระดับมลพิษฝุ่นละอองต่ำกว่าสวนที่ปูพื้นแข็งสูงสุดถึง 80% ขณะที่สวนที่มีสนามหญ้าก็พบว่ามีระดับมลพิษค่อนข้างต่ำและสม่ำเสมอตลอดช่วงเวลาที่ศึกษา
นักวิทยาศาสตร์อธิบายว่า ต้นไม้ พุ่มไม้ และแนวรั้วสีเขียวสามารถช่วยเปลี่ยนทิศทางการไหลเวียนของอากาศที่พัดพามลพิษมาจากถนน อีกทั้งใบไม้ยังสามารถดักจับอนุภาคฝุ่นละอองที่ลอยอยู่ในอากาศ ขณะที่มลพิษบางชนิดในรูปของก๊าซสามารถถูกดูดซึมผ่านปากใบของพืชได้
ด้วยกลไกดังกล่าว สวนหน้าบ้านจึงสามารถทำหน้าที่เสมือนแนวป้องกันตามธรรมชาติ ช่วยลดปริมาณมลพิษจากถนนที่เคลื่อนเข้าสู่บริเวณบ้านพักอาศัยได้ อย่างไรก็ตาม ประสิทธิภาพในการป้องกันมลพิษอาจลดลงในช่วงฤดูใบไม้ผลิ เนื่องจากมลพิษที่เกิดจากกิจกรรมทางการเกษตรสามารถแพร่กระจายครอบคลุมพื้นที่เป็นบริเวณกว้าง ทำให้แนวต้นไม้บริเวณหน้าบ้านไม่สามารถป้องกันได้ทั้งหมด
นอกจากประโยชน์ด้านคุณภาพอากาศแล้ว ผลการศึกษายังพบความแตกต่างด้านอุณหภูมิอย่างชัดเจน โดยสวนหน้าบ้านที่ปูพื้นแข็ง เช่น คอนกรีตหรือวัสดุปูพื้นอื่น ๆ มีอุณหภูมิสูงที่สุด และยังพบระดับมลพิษทางอากาศสูงกว่าสวนที่มีพืชพรรณจำนวนมาก
ในช่วงฤดูร้อน สวนที่ปูพื้นแข็งอาจมีอุณหภูมิสูงกว่าสวนที่มีต้นไม้และพื้นที่สีเขียวอุดมสมบูรณ์ได้ถึง 6 องศาเซลเซียส สะท้อนให้เห็นถึงบทบาทของพืชพรรณในการช่วยลดการสะสมความร้อนบริเวณบ้านพักอาศัย โดยเฉพาะในเขตเมืองที่มีพื้นผิวคอนกรีตและสิ่งปลูกสร้างจำนวนมาก
ศาสตราจารย์ปราชานต์ กุมาร์ จากมหาวิทยาลัยเซอร์เรย์ ผู้ประสานงานการศึกษาครั้งนี้ ระบุว่า ผลของการลดอุณหภูมิเป็นสิ่งที่เห็นได้อย่างชัดเจน โดยเฉพาะเมื่อสหราชอาณาจักรกำลังเผชิญกับฤดูร้อนที่มีอุณหภูมิสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง การรักษาต้นไม้และพืชพรรณบริเวณหน้าบ้านจึงอาจช่วยบรรเทาความร้อนได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะในช่วงเวลากลางคืน
นอกจากนี้ การมีแนวรั้วต้นไม้บริเวณหน้าบ้านยังช่วยปรับปรุงคุณภาพอากาศใกล้ที่พักอาศัย และหากสามารถลดมลพิษบริเวณภายนอกบ้านได้ ก็มีเหตุผลที่จะคาดการณ์ว่าปริมาณมลพิษที่เล็ดลอดเข้าสู่ภายในอาคารอาจลดลงตามไปด้วย
ด้านดร.คารินา โคราดา-เปเรซ จากมหาวิทยาลัยอีสต์ลอนดอน ผู้เขียนหลักของงานวิจัย กล่าวว่า ข้อค้นพบสำคัญของการศึกษาครั้งนี้คือ ควรรักษาพื้นที่สวนให้มีความเขียวขจีมากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ เพราะแม้การเปลี่ยนสวนหน้าบ้านให้กลายเป็นพื้นที่ปูพื้นแข็งจะตอบโจทย์การใช้งานของเจ้าของบ้าน เช่น การลดภาระดูแลรักษาหรือเพิ่มพื้นที่จอดรถ แต่ก็อาจทำให้สูญเสียประโยชน์ด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพไปพร้อมกัน
นักวิจัยยอมรับว่า การปูพื้นบริเวณหน้าบ้านเป็นความจำเป็นของประชาชนบางส่วน โดยเฉพาะครัวเรือนที่ต้องการพื้นที่จอดรถหรือพื้นที่ที่ดูแลรักษาง่าย อย่างไรก็ตาม ยังมีโอกาสในการออกแบบสวนหน้าบ้านให้สามารถตอบสนองความต้องการใช้งานเหล่านี้ ควบคู่กับการรักษาต้นไม้และพืชพรรณเอาไว้ได้
คณะนักวิจัยจึงเรียกร้องให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องพิจารณาจัดทำแนวทางและมาตรการจูงใจ เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนรักษาหรือเพิ่มพื้นที่สีเขียวบริเวณหน้าบ้าน โดยคำนึงถึงความสมดุลระหว่างความสะดวกในการใช้งาน การเข้าถึงพื้นที่ การดูแลรักษา และประโยชน์ด้านสุขภาพ ภูมิอากาศ และสิ่งแวดล้อม
ท้ายที่สุด งานวิจัยนี้สะท้อนให้เห็นว่า การรับมือกับมลพิษทางอากาศและความร้อนในเมือง อาจไม่จำเป็นต้องเริ่มต้นจากโครงการขนาดใหญ่เพียงอย่างเดียว แต่สามารถเริ่มต้นได้จากพื้นที่เล็ก ๆ อย่างสวนหน้าบ้าน เพราะต้นไม้และพืชพรรณที่ปลูกไว้ ไม่เพียงช่วยสร้างความร่มรื่น แต่ยังเป็นปราการธรรมชาติที่ช่วยปกป้องสุขภาพของผู้อยู่อาศัย และเพิ่มความสามารถของเมืองในการรับมือกับสภาพภูมิอากาศที่ร้อนขึ้นในอนาคต
- ชาวอินโดนีเซีย ลุกฮือประท้วง ไฟป่าหนักสุดรอบ 11 ปี
- “เซ็นทรัลพาร์ก” ไม่ใช่แค่สวน! แต่คือเกราะรับมือ “โลกเดือด” ของนิวยอร์ก
- บทเรียนจากแอฟริกาใต้ เมืองต้องเร่งเพิ่ม “พื้นที่สีเขียว” ช่วยลดผลกระทบโลกร้อนได้จริง
- กทม.ยกระดับพื้นที่สีเขียว เชื่อมสวน-ดาดฟ้า-พื้นที่เอกชน ตอบโจทย์เมืองสุขภาวะ
- มลพิษทางอากาศ ต้นเหตุ “ปอด” เด็กเสี่ยงพัง กระทบสุขภาพเด็กตลอดชีวิต
ที่มาข้อมูล : The Gaurdian
ที่มารูปภาพ : Getty Images
