“ข้อตกลงปารีส” 10 ปีที่สูญเปล่า? จับตา COP31 โลกจะรอดหรือร้อนต่อ?

“โยฮัน ร็อกสตรอม” ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยผลกระทบจากสภาพภูมิอากาศพอตสดัม เตือนว่า ภาวะโลกร้อนกำลังทวีความรุนแรงขึ้นอย่างรวดเร็ว และโลกมีแนวโน้มจะทะลุขีดจำกัด 1.5 องศาเซลเซียสอย่างต่อเนื่องภายใน 3–5 ปีข้างหน้า ขณะที่จุดเปลี่ยนสำคัญของระบบภูมิอากาศกำลังใกล้เข้ามา โดยหากโลกยังดำเนินตามแนวทางปัจจุบัน อุณหภูมิอาจเพิ่มขึ้นถึง 2.6–3 องศาเซลเซียส

อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญมองว่าข้อตกลงปารีสไม่ได้ล้มเหลวทั้งหมด เพราะยังเป็นกรอบความร่วมมือสำคัญที่ผลักดันให้ทั่วโลกเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด โดยเฉพาะการเติบโตของพลังงานแสงอาทิตย์และรถยนต์ไฟฟ้า ประเทศจีนกลายเป็นผู้ผลิตเทคโนโลยีพลังงานสะอาดรายใหญ่ ขณะที่ปากีสถานมีการใช้ไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์บนหลังคาเพิ่มขึ้นจนคิดเป็นประมาณหนึ่งในสี่ของการใช้ไฟฟ้าในประเทศ ส่วนเวียดนามมีสัดส่วนยอดขายรถยนต์ไฟฟ้ามากกว่าร้อยละ 40 ของยอดขายรถยนต์ทั้งหมด

สำหรับ COP31 หนึ่งในข้อเสนอสำคัญคือการเร่งเปลี่ยนระบบพลังงานจากการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลไปสู่การใช้ไฟฟ้า โดยตั้งเป้าเพิ่มสัดส่วนการใช้ไฟฟ้าในพลังงานขั้นสุดท้ายทั่วโลกจากร้อยละ 23 เป็นร้อยละ 35 ภายในปี 2578 ซึ่งผู้เชี่ยวชาญมองว่าเป็นกุญแจสำคัญในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและผลักดันโลกสู่เป้าหมายการปล่อยคาร์บอนสุทธิเป็นศูนย์

แม้การประชุม COP31 อาจไม่สามารถแก้ไขวิกฤตโลกร้อนได้ทั้งหมด แต่ยังถือเป็นเวทีสำคัญที่เปิดโอกาสให้ประเทศต่าง ๆ ร่วมกำหนดทิศทางและตรวจสอบความรับผิดชอบของกันและกัน โดยเฉพาะประเทศกำลังพัฒนาและประเทศหมู่เกาะที่กำลังเผชิญผลกระทบจากสภาพภูมิอากาศอย่างรุนแรง

บทเรียนสำคัญตลอด 10 ปีของข้อตกลงปารีสจึงไม่ใช่เพียงการตั้งเป้าหมายลดโลกร้อน แต่คือการเปลี่ยนคำมั่นสัญญาให้เป็นการลงมือทำอย่างจริงจัง เพราะในขณะที่การเจรจาระหว่างประเทศดำเนินไปอย่างเชื่องช้า วิกฤตสภาพภูมิอากาศกลับรุนแรงขึ้นทุกปี และเวลาที่โลกเหลืออยู่ในการป้องกันผลกระทบที่เลวร้ายที่สุดกำลังลดน้อยลง