วิกฤตโลกร้อน ยิ่งฉีดยา แมลงยิ่งดื้อ

ข้อมูลจากองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ หรือ FAO ระบุว่า ปริมาณการใช้สารกำจัดศัตรูพืชทั่วโลกเพิ่มขึ้นมากกว่าสองเท่าระหว่างปี 2533–2567 โดยในปี 2567 มีการใช้สารออกฤทธิ์รวมประมาณ 3.92 ล้านตัน ขณะที่ศัตรูพืชและโรคพืชสร้างความเสียหายต่อผลผลิตทางการเกษตรทั่วโลกประมาณ 20–40% ในแต่ละปี 

PreventionWeb+1

หนึ่งในตัวอย่างสำคัญเกิดขึ้นในประเทศอินเดีย เกษตรกรที่ปลูกผักหลายชนิด เช่น กะหล่ำปลี กะหล่ำดอก และมะเขือเทศ เปิดเผยว่า ปัจจุบันต้องฉีดพ่นสารกำจัดแมลงบ่อยขึ้นจากในอดีต บางรายต้องฉีดพ่นทุกสัปดาห์ แต่แมลงศัตรูพืชกลับยังคงระบาดอย่างต่อเนื่อง แม้จะเปลี่ยนชนิดของสารเคมีหรือเพิ่มปริมาณการใช้แล้วก็ตาม

นักวิทยาศาสตร์อธิบายว่า อุณหภูมิที่สูงขึ้นอาจทำให้แมลงบางชนิดมีกระบวนการเผาผลาญเร็วขึ้น ส่งผลให้สามารถกำจัดหรือสลายสารเคมีที่เข้าสู่ร่างกายได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น ขณะเดียวกัน วงจรการสืบพันธุ์ที่สั้นลงยังอาจเร่งการพัฒนาความต้านทานต่อสารกำจัดแมลงในประชากรศัตรูพืช

งานวิจัยในประเทศบราซิลพบว่า หนอนกระทู้ข้าวโพดที่มีความต้านทานต่อสารกำจัดแมลงบางชนิด สามารถทนต่อสารเคมีได้มากขึ้นเมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น โดยผลการทดลองที่อุณหภูมิ 32 องศาเซลเซียส พบความแตกต่างของระดับความทนทานระหว่างหนอนที่ดื้อสารกับหนอนที่ไวต่อสารสูงเกือบ 590 เท่า อย่างไรก็ตาม ผลกระทบดังกล่าวขึ้นอยู่กับชนิดของแมลงและสารกำจัดแมลง ไม่ได้เกิดขึ้นเหมือนกันทุกกรณี 

PreventionWeb+1

สถานการณ์นี้กำลังสร้างความกังวลต่อความมั่นคงทางอาหารของโลก เพราะเมื่อเกษตรกรต้องใช้สารเคมีมากขึ้น ต้นทุนการผลิตก็เพิ่มสูงขึ้นตามไปด้วย อีกทั้งยังเสี่ยงต่อการปนเปื้อนในดินและแหล่งน้ำ รวมถึงส่งผลกระทบต่อแมลงที่มีประโยชน์ เช่น ผึ้งและแมลงผสมเกสร

นักวิจัยจึงเสนอให้ภาคเกษตรกรรมปรับตัวด้วยการจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน หรือ Integrated Pest Management (IPM) โดยเน้นการสำรวจและติดตามศัตรูพืช ใช้ศัตรูธรรมชาติช่วยควบคุมแมลง ปรับช่วงเวลาการเพาะปลูก และเลือกใช้สารกำจัดศัตรูพืชอย่างเหมาะสม เพื่อลดการพึ่งพาสารเคมีและชะลอการเกิดแมลงดื้อยา

ท้ายที่สุด วิกฤตโลกร้อนกำลังสร้างความท้าทายใหม่ให้เกษตรกรทั่วโลก เพราะยิ่งอุณหภูมิสูงขึ้น การควบคุมศัตรูพืชในหลายพื้นที่ก็ยิ่งยากขึ้น ขณะที่การใช้สารเคมีเพิ่มขึ้นอาจซ้ำเติมปัญหาสิ่งแวดล้อม การปรับเปลี่ยนวิธีทำเกษตรให้รับมือกับสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลง จึงเป็นกุญแจสำคัญในการรักษาความมั่นคงทางอาหารและสร้างระบบเกษตรกรรมที่ยั่งยืนในอนาคต