จับตาฝนตกแช่! ร่องมรสุมค้างนาน เสี่ยงน้ำท่วมหนัก

ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat เกี่ยวกับฝนตกหนักและตกแช่ สาเหตุคืออะไร? โอกาสน้ำท่วมมีมาก!
ช่วงนี้หลายพื้นที่ในอาเซียน โดยเฉพาะประเทศไทย เมียนมา ลาว และเวียดนาม ต้องเผชิญฝนตกหนักและฝนตกสะสมต่อเนื่อง จนเพิ่มความเสี่ยงน้ำท่วมฉับพลัน น้ำป่าไหลหลาก และน้ำท่วมขังในหลายพื้นที่ คำถามสำคัญคือ เหตุใดร่องมรสุมในปี 2026 จึงมีขนาดใหญ่และส่งผลให้ฝนตกหนักเป็นพิเศษ?
ปัจจัยสำคัญเกิดจากหลายระบบอากาศที่ทำงานสอดประสานกัน ตั้งแต่ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ มวลอากาศเย็นจากจีน หย่อมความกดอากาศต่ำ ไปจนถึงอิทธิพลจากสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลง
1. มรสุมตะวันตกเฉียงใต้ปะทะร่องความกดอากาศต่ำ
แม้ภาพรวมของปี 2026 จะได้รับอิทธิพลจากปรากฏการณ์ซูเปอร์เอลนีโญ (Super El Niño) ซึ่งโดยทั่วไปสามารถเชื่อมโยงกับสภาพอากาศที่แห้งแล้งในบางพื้นที่ แต่ในช่วงฤดูฝน ประเทศในอาเซียนยังได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ที่พัดพาความชื้นจำนวนมากจากทะเลอันดามันและมหาสมุทรอินเดียเข้าสู่แผ่นดิน
เมื่อมวลอากาศชื้นจากมรสุมเคลื่อนเข้าปะทะกับร่องความกดอากาศต่ำ หรือร่องมรสุมที่พาดผ่านภูมิภาค จึงเอื้อต่อการก่อตัวของกลุ่มเมฆฝนขนาดใหญ่ และทำให้เกิดฝนตกหนักเป็นระยะในหลายพื้นที่ของอาเซียนตอนบน
สรุปข่าว
ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat เกี่ยวกับฝนตกหนักและตกแช่ สาเหตุคืออะไร? โอกาสน้ำท่วมมีมาก!
ช่วงนี้หลายพื้นที่ในอาเซียน โดยเฉพาะประเทศไทย เมียนมา ลาว และเวียดนาม ต้องเผชิญฝนตกหนักและฝนตกสะสมต่อเนื่อง จนเพิ่มความเสี่ยงน้ำท่วมฉับพลัน น้ำป่าไหลหลาก และน้ำท่วมขังในหลายพื้นที่ คำถามสำคัญคือ เหตุใดร่องมรสุมในปี 2026 จึงมีขนาดใหญ่และส่งผลให้ฝนตกหนักเป็นพิเศษ?
ปัจจัยสำคัญเกิดจากหลายระบบอากาศที่ทำงานสอดประสานกัน ตั้งแต่ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ มวลอากาศเย็นจากจีน หย่อมความกดอากาศต่ำ ไปจนถึงอิทธิพลจากสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลง
1. มรสุมตะวันตกเฉียงใต้ปะทะร่องความกดอากาศต่ำ
แม้ภาพรวมของปี 2026 จะได้รับอิทธิพลจากปรากฏการณ์ซูเปอร์เอลนีโญ (Super El Niño) ซึ่งโดยทั่วไปสามารถเชื่อมโยงกับสภาพอากาศที่แห้งแล้งในบางพื้นที่ แต่ในช่วงฤดูฝน ประเทศในอาเซียนยังได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ที่พัดพาความชื้นจำนวนมากจากทะเลอันดามันและมหาสมุทรอินเดียเข้าสู่แผ่นดิน
เมื่อมวลอากาศชื้นจากมรสุมเคลื่อนเข้าปะทะกับร่องความกดอากาศต่ำ หรือร่องมรสุมที่พาดผ่านภูมิภาค จึงเอื้อต่อการก่อตัวของกลุ่มเมฆฝนขนาดใหญ่ และทำให้เกิดฝนตกหนักเป็นระยะในหลายพื้นที่ของอาเซียนตอนบน
2. มวลอากาศเย็นจากจีนดันร่องมรสุมลงใต้
อีกปัจจัยสำคัญในช่วงเดือนกันยายน 2026 คือมวลอากาศเย็นหรือความกดอากาศสูงจากจีนที่แผ่ลงมาปกคลุมบริเวณตอนบนของเมียนมา ลาว และไทย
มวลอากาศเย็นที่แผ่ลงมา ทำให้แนวร่องมรสุมขยับลงมาพาดผ่านบริเวณภาคกลางและภาคตะวันออก เมื่ออากาศเย็นจากทางเหนือพบกับอากาศร้อนชื้นจากทางใต้และทะเล จึงเกิดการยกตัวของอากาศและการก่อตัวของเมฆฝนหนาแน่น ส่งผลให้ฝนตกหนักในพื้นที่ตามแนวร่องมรสุม
3. หย่อมความกดอากาศต่ำและพายุหมุนเขตร้อนเสริมกำลัง
ในช่วงฤดูมรสุม ยังมีหย่อมความกดอากาศต่ำและระบบพายุหมุนเขตร้อนก่อตัวในทะเลจีนใต้เป็นระยะ ระบบเหล่านี้สามารถเคลื่อนตัวตามแนวร่องมรสุมและเพิ่มความชื้นเข้าสู่ภูมิภาค
เมื่อระบบเหล่านี้เข้ามาเสริมกับร่องมรสุม จึงทำให้แนวฝนมีโอกาสทวีกำลังและขยายพื้นที่ ส่งผลให้บางพื้นที่มีฝนตกหนักถึงหนักมาก และเกิดฝนตกสะสมเป็นเวลานาน เพิ่มความเสี่ยงน้ำท่วมฉับพลัน น้ำป่าไหลหลาก และน้ำท่วมในพื้นที่ลุ่มต่ำ
4. โลกร้อนและอุณหภูมิน้ำทะเลที่สูงขึ้น
อีกหนึ่งปัจจัยที่ต้องจับตาคือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยอุณหภูมิที่สูงขึ้นทำให้บรรยากาศสามารถกักเก็บไอน้ำได้มากขึ้น ขณะที่อุณหภูมิผิวน้ำทะเลในหลายพื้นที่อยู่ในระดับสูง
เมื่อน้ำทะเลอุ่นขึ้น การระเหยของน้ำและปริมาณความชื้นในบรรยากาศก็เพิ่มขึ้น เมื่อความชื้นจำนวนมากถูกป้อนเข้าสู่แนวร่องมรสุม จึงมีเชื้อเพลิงเพียงพอสำหรับการก่อตัวของกลุ่มฝนขนาดใหญ่ และทำให้เกิดฝนตกหนักหรือฝนตกสะสมในพื้นที่เดิมเป็นเวลานาน
ฝนตกหนักและฝนตกแช่ในช่วงนี้ จึงไม่ได้เกิดจากปัจจัยใดปัจจัยหนึ่งเพียงอย่างเดียว แต่เป็นผลจากการทำงานร่วมกันของลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ที่พาความชื้นเข้ามา มวลอากาศเย็นจากจีนที่ดันแนวร่องมรสุมลงมา ระบบความกดอากาศต่ำและพายุหมุนเขตร้อน รวมถึงสภาพอากาศที่ร้อนขึ้นและปริมาณความชื้นในบรรยากาศที่เพิ่มขึ้นเมื่อร่องมรสุมหยุดนิ่งหรือเคลื่อนตัวช้า ฝนจึงมีโอกาสตกซ้ำในพื้นที่เดิม ทำให้เกิดฝนสะสมและเพิ่มความเสี่ยงต่อน้ำท่วมฉับพลัน น้ำป่าไหลหลาก และน้ำท่วมในพื้นที่ลุ่มต่ำโดยเฉพาะพื้นที่ที่มีฝนตกหนักต่อเนื่องและมีปริมาณน้ำจากพื้นที่ตอนบนไหลลงมาสมทบ
- 24-26 ก.ย. จับตาฝนหนัก คาดฝนสะสม 300 มม.! แต่ไม่เกิดมหาอุทกภัยเหมือนปี 54
- 25–26 ก.ย. ช่วงที่ฝนหนักที่สุด เตือนรับมือฝนหนัก-น้ำท่วมฉับพลัน
- พยากรณ์อากาศวันนี้ 24 ก.ย.69 เตือน 24-27 ก.ย. ห้ามประมาท! เตรียมรับมือฝนตกหนักมาก เสี่ยงน้ำท่วมฉับพลัน-น้ำป่าไหลหลาก
- มวลน้ำเหนือจ่อภาคกลาง! จับตา 4 จุดชี้ชะตากรุงเทพฯ
- เตือนรับมือ! “ฝน” ปะทะ “หนาว” ต้นเดือนต.ค. นี้
ที่มาข้อมูล : เฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat
ที่มารูปภาพ : TNN EARTH
