"Beyond the Museum" เมื่อศิลปะไทยก้าวพ้นพิพิธภัณฑ์ สู่พื้นที่ของทุกคน

◾️◾️◾️

🔴 กรุงเทพฯ กำลังเกิดการฟื้นฟูทางวัฒนธรรมครั้งใหญ่

คุณกุลภัทร กล่าวถึง Dib Bangkok (ดิบ กรุงเทพฯ) ซึ่งเป็นพิพิธภัณฑ์ศิลปะที่คุณกุลภัทรปรับเปลี่ยนจากโกดังเหล็กยุค 80 ให้กลายเป็นพื้นที่ศิลปะที่งดงาม ว่าเป็นเพียงส่วนยอดของโครงสร้างพื้นฐานทางวัฒนธรรมที่เราเห็นในกรุงเทพฯ ขณะนี้กรุงเทพฯ กำลังเกิดการฟื้นฟูทางวัฒนธรรม (Cultural Renaissance) ครั้งใหญ่ที่เกินกว่าจะจินตนาการ ซึ่งในที่สุดโลกก็ได้เห็นว่าคนไทยมีความคิดสร้างสรรค์มากเพียงใด 

พิพิธภัณฑ์ในบริบทนี้จึงเป็นพื้นที่ให้ผู้คนมารวมตัวกัน เพื่อปลดปล่อยพลังสร้างสรรค์ไปสู่อนาคตและแบ่งปันเป้าหมายร่วมกัน 

 คุณกุลภัทร ยังมองด้วยว่า เราอยู่ในช่วงเวลาสำคัญของชีวิต จากความกังวลเรื่องเทคโนโลยีและกลัวว่าปัญญาประดิษฐ์ (AI) จะฉลาดเท่ามนุษย์ แต่ Machine Learning เรียนรู้ได้เฉพาะสิ่งที่มนุษย์เคยสร้างไว้ในอดีตเท่านั้น ดังนั้นหากมนุษย์ไม่สร้างบทเรียน ประสบการณ์ และประวัติศาสตร์ใหม่ ๆ เราจะไม่สามารถก้าวหน้าไปกว่านี้ได้ 

 เขาย้ำว่า 'วัฒนธรรมคืออาหารสมอง ไม่ใช่สิ่งฟุ่มเฟือย' วัฒนธรรมสร้างความทรงจำและเรื่องราวของตนเอง และเป็นเหตุผลของการมีชีวิตอยู่ ดังนั้น พิพิธภัณฑ์จึงไม่ใช่แค่สถานที่ดูงานศิลปะในอดีต แต่เป็นพื้นที่รวมตัวกันเพื่อขบคิดถึงอนาคต มนุษย์ยังขาดความเห็นอกเห็นใจต่อผู้มาจากวัฒนธรรมอื่น หากเราไม่มารวมกัน ก็ไม่อาจเชื่อมโยงในระดับที่เทคโนโลยีกำลังก้าวไปได้ โครงสร้างพื้นฐานทางวัฒนธรรมที่คุณมาริษาสร้างขึ้นจึงคืนวิญญาณกลับสู่วัฒนธรรม ให้แก่คนทุกวัยและทุกชนชั้น"

 ◾️◾️◾️

🔴 Khao Yai Art Forest: ความตั้งใจให้ผู้คน "หลงทาง" เพื่อฟื้นคืนประสาทสัมผัส

หนึ่งในประเด็นที่สร้างความประทับใจบนเวทีคือแนวคิดอันเป็นเอกลักษณ์ของ Khao Yai Art Forest

 คุณมาริษาเล่าว่า แม้จะมีเสียงสะท้อนจากผู้เข้าชมบางส่วนว่าอยากให้เพิ่มแผนที่หรือป้ายบอกทาง แต่การไม่มีสิ่งเหล่านั้นคือ "ความตั้งใจ" 

 ในสังคมปัจจุบันที่ทุกคนเชื่อมต่อกับโลกดิจิทัลตลอดเวลา มนุษย์เริ่มหลงลืมการใช้ประสาทสัมผัสพื้นฐานในการดำรงชีวิต Khao Yai Art Forest จึงถูกออกแบบมาให้เป็นพื้นที่สำหรับการ "หยุดพัก" และ "หลงทาง"  เพื่อปัดฝุ่นและปลุกประสาทสัมผัสในการฟังเสียงนก เสียงเรไร ตลอดจนการซึมซับธรรมชาติรอบตัว โดยมีงานศิลปะทำหน้าที่เป็นสื่อกลางในการเยียวยาจิตใจและนำพาผู้คนกลับมาทบทวนตัวตนภายในอีกครั้ง

◾️◾️◾️

🔴 Bangkok Kunsthalle: ศิลปะฟรีเพื่อทุกคน จากเถ้าถ่านสู่บทเรียนแห่งความถ่อมตน

สำหรับการสร้างโอกาสการเข้าถึงศิลปะอย่างเท่าเทียม คุณมาริษาได้สานต่อเจตนารมณ์ด้วยการเปิดให้เข้าชม Bangkok Kunsthalle โดยไม่เก็บค่าใช้จ่าย

 ตัวอาคารของ Bangkok Kunsthalle มีประวัติศาสตร์อันทรงคุณค่า โดยเคยเป็นโรงพิมพ์หนังสือเรียน ไทยวัฒนาพานิช ซึ่งเคยประสบเหตุเพลิงไหม้ครั้งใหญ่ในปี 2545 คุณมาริษาตัดสินใจรักษารอยเถ้าถ่าน ผนังเก่า และโครงเหล็กที่บิดเบี้ยวไว้ดังเดิม เพื่อให้พื้นที่แห่งนี้เป็นสิ่งเตือนใจถึงสัจธรรมชีวิตเรื่อง การเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไป ซึ่งช่วยปลูกฝังความถ่อมตนให้แก่ผู้มาเยือน

 นอกจากนี้ Bangkok Kunsthalle ยังทลายความเกรงขามของศิลปะด้วยการดึงชุมชนรอบข้างเข้ามาร่วมสร้างสรรค์ เช่น การเชื่อมโยงกับชุมชนเยาวราชผ่าน นิทรรศการแสดงภาพยนตร์เรื่อง "เยาวราช" โดย Misha Hollenbach ซึ่งถ่ายทำห่างจากอาคารเพียง 10 เมตร ทำให้เพื่อนบ้านในย่านเยาวราชตื่นเต้นและเข้ามามีส่วนร่วม

 นอกจากนี้ ยังมีนิทรรศการ Vernacular Objects ซึ่งรวบรวมวัตถุพื้นบ้าน 46 ชิ้น ที่ชาวบ้านใช้กั้นจองที่จอดรถ เช่น เก้าอี้พัง หรือยางรถยนต์เก่า นำมาจัดแสดงเพื่อสะท้อนความคิดสร้างสรรค์ และพิสูจน์ว่าศิลปะเป็นของทุกคน ไม่ใช่เรื่องสูงส่งเกินเอื้อม 

◾️◾️◾️

🔴 วัฒนธรรมไม่ได้อยู่แค่ในพิพิธภัณฑ์

คุณกุลภัทร เผยว่า พิพิธภัณฑ์หลายแห่งในโลกเป็นผลผลิตจากการล่าอาณานิคม แต่วันนี้เรากำลังก้าวเข้าสู่ Post-colonization Museum Thinking ที่พิพิธภัณฑ์ทั่วโลกกำลังเล่าเรื่องราวของตนเอง มีความแตกต่างระหว่างการเล่าเรื่องเพื่อสร้างตัวตน (Storytelling) กับการขายเรื่องราว (Story selling) 

เขามีโอกาสได้ร่วมมือกับรัฐบาลอินเดียในการสร้าง National Museum of India ซึ่งจะเป็นพิพิธภัณฑ์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก เพื่อรวมความหลากหลายทางวัฒนธรรมของอินเดียไว้ในที่เดียว 

คุณกุลภัทรระบุว่า การเข้าชมงานศิลปะช่วยสร้างความเห็นอกเห็นใจ เช่น ตอนที่เขาอายุ 7 ขวบ พ่อแม่พาไปลูฟร์ แม้ตอนนั้นจะไม่อยากไป แต่จำได้ว่างานศิลปะเตือนให้เราเข้าใจว่า มีมนุษย์คนอื่นที่สร้างสรรค์สิ่งเหล่านี้เพื่อค้นหาความงามและความหมายที่คงอยู่พ้นจากช่วงชีวิตของเรา

อย่างไรก็ตาม วัฒนธรรมไม่ได้อยู่แค่ในพิพิธภัณฑ์ แต่อยู่ในดนตรี สตรีทอาร์ต แฟชั่น และดีไซน์รอบตัว หากศิลปะในพิพิธภัณฑ์ดูเข้าถึงยากเกินไป ก็สามารถเริ่มจากสตรีทอาร์ตหรือดนตรีได้เช่นกัน

◾️◾️◾️

🔴 สะพานเชื่อมศิลปินไทยสู่เวทีโลก: ชูอัตลักษณ์และจิตวิญญาณไทย

คุณกุลภัทร กล่าวว่า คนไทยเป็นหนึ่งในกลุ่มคนที่สร้างสรรค์ที่สุดในโลก วัฒนธรรมกำลังเปลี่ยนจากแนวคิดแบบ 'ซูชิ' (การชี้นำจากบนลงล่างโดยคนเดียว) ไปสู่แนวคิดแบบ 'ผัดไทย' ที่เป็นการผสมผสานวัตถุดิบและอิทธิพลอันหลากหลายทั้งจีน อินเดีย เข้าด้วยกันอย่างลงตัวและโดดเด่น ประเทศไทยไม่เคยตกเป็นเมืองขึ้น แต่ไทยซึมซับอิทธิพลรอบตัวและสร้างสิ่งที่เป็นเอกลักษณ์ คนสร้างสรรค์ไทยจึงกำหัวใจสำคัญของการอยู่ร่วมกันในโลกที่มีความหลากหลาย

 ในขณะที่สำหรับมาริษา การสร้างพื้นที่ศิลปะในประเทศนั้นอาจยังไม่เพียงพอ ดังนั้นเธอจึงมุ่งมั่นในการเป็นสะพานนำพาผลงานของศิลปินไทยรุ่นใหม่ไปสู่สายตาประชาคมโลกด้วย โดยเธอได้เตรียมเดินทางไปจัดแสดงนิทรรศการเผยแพร่ผลงานศิลปินไทย ณ Château La Coste ประเทศฝรั่งเศส

คุณมาริษาได้ฝากข้อคิดและแรงบันดาลใจถึงศิลปินไทยรุ่นใหม่ไว้ว่า ศิลปินไทยควรดำรงไว้ซึ่งเอกลักษณ์ความเป็นไทยอันโดดเด่น ได้แก่ ความเปิดกว้าง ความยืดหยุ่น การต้อนรับขับสู้ และจิตวิญญาณแบบไทย แล้วนำองค์ประกอบอันงดงามเหล่านี้มาผสมผสานลงในผลงาน เพื่อสร้างสรรค์ศิลปะที่มีคุณค่าและสะท้อนตัวตนไทยบนเวทีระดับสากลได้อย่างภาคภูมิ