สัญญาณอันตราย? คนไทยเริ่มผ่อน "หนี้บ้าน" ไม่ไหว รายได้โตไม่ทันรายจ่าย  

ลองถามตัวเองดูว่า ตอนนี้ยังผ่อนบ้านไหวเหมือนเดิมหรือเปล่า? จ่ายครบทุกเดือน หรือเริ่มต้องหมุนเงินมาจ่ายหนี้?

คำถามนี้สำคัญขึ้นเรื่อย ๆ เพราะ “หนี้บ้าน” กำลังกลายเป็นอีกหนึ่งสัญญาณที่ต้องจับตาของเศรษฐกิจไทย แม้ตัวเลขหนี้ครัวเรือนโดยรวมจะดูเหมือนดีขึ้น แต่เมื่อมองลึกลงไป ความสามารถในการชำระหนี้ของคนไทยยังน่าเป็นห่วง

ล่าสุด หนี้ครัวเรือนไทยในไตรมาส 1 ปี 2569 อยู่ที่ 16.41 ล้านล้านบาท ขณะที่สัดส่วนหนี้ครัวเรือนต่อ GDP ลดลงเหลือ 85.9% ต่ำสุดในรอบ 6 ปี

ฟังดูเหมือนเป็นข่าวดี แต่เรื่องนี้อาจไม่ได้ดีอย่างที่ตัวเลขบอก เพราะคำถามสำคัญไม่ใช่แค่ “คนไทยมีหนี้เท่าไร” แต่คือ “ยังจ่ายหนี้ไหวหรือเปล่า?”

หนี้ลด แต่ความเสี่ยงยังอยู่

นายดนุชา พิชยนันท์ เลขาธิการสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ หรือ สศช. ระบุว่า แม้สัดส่วนหนี้ครัวเรือนต่อ GDP จะลดลง แต่ไทยยังมีความเสี่ยงด้านความสามารถในการชำระหนี้ของครัวเรือน

โดยเฉพาะกลุ่มที่มีหนี้บ้านมากกว่า 1 บัญชี รวมถึงลูกหนี้ที่เคยเข้ามาตรการช่วยเหลือจากภาครัฐ แต่ยังไม่สามารถกลับมาชำระหนี้ได้ตามปกติ

นี่จึงเป็นสัญญาณว่า ปัญหาหนี้วันนี้อาจไม่ได้อยู่ที่ “ยอดหนี้” เพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ "ความสามารถในการจ่ายหนี้ของคนไทย"

หนี้ยังไม่เสีย แต่เริ่มเข้าใกล้จุดเสี่ยง

ข้อมูลเครดิตบูโรพบว่า หนี้ที่ค้างชำระเกิน 90 วัน หรือ NPL มีมูลค่า 1.25 ล้านล้านบาทคิดเป็น 9.20% ของสินเชื่อรวม แม้สัดส่วนจะลดลงจากไตรมาสก่อนหน้า

แต่ตัวเลขที่ต้องจับตาคือ SML หรือหนี้ที่ค้างชำระ 31-90 วัน ซึ่งอยู่ที่ 5.53 แสนล้านบาท หรือ 4.07% ของสินเชื่อรวม และเพิ่มขึ้นต่อเนื่องเป็นไตรมาสที่สอง

พูดง่าย ๆ คือ หนี้ก้อนนี้ยังไม่ถูกเรียกว่า “หนี้เสีย” แต่กำลังเข้าใกล้จุดนั้นมากขึ้น โดยเฉพาะ สินเชื่อบ้าน สินเชื่อส่วนบุคคล และสินเชื่อเพื่อการพาณิชย์

ทำไม “หนี้บ้าน” ถึงน่ากังวล?

หนี้บ้านเป็นภาระระยะยาว และบางคนไม่ได้มีบ้านเพียงหลังเดียว บางคนซื้อเพิ่มเพื่อปล่อยเช่าหรือเก็งกำไร ปัญหาจะเกิดขึ้นทันที หากรายได้จากค่าเช่าหรือการขายไม่เป็นไปตามที่คาด แต่ค่างวดยังต้องจ่ายทุกเดือน

ที่ผ่านมา ภาครัฐมีมาตรการกระตุ้นตลาดอสังหาริมทรัพย์ ทั้งการลดค่าธรรมเนียมโอนและจดจำนองเหลือ 0.01% สำหรับที่อยู่อาศัยราคาไม่เกิน 7 ล้านบาท รวมถึงการผ่อนคลายเกณฑ์ Loan to Value หรือ LTV เปิดทางให้ผู้กู้บางกลุ่มขอสินเชื่อได้เต็มมูลค่าหลักประกัน

มาตรการเหล่านี้ช่วยกระตุ้นตลาดบ้าน แต่ในอีกด้านหนึ่ง การเข้าถึงสินเชื่อที่ง่ายขึ้น ก็ต้องมาพร้อมกับการประเมินความสามารถในการชำระหนี้ที่แม่นยำขึ้น

กู้หลายบัญชี เสี่ยงภาระหนี้ซ้อน

ข้อมูลเครดิตบูโรพบว่า ในปี 2568 ผู้กู้สินเชื่อบ้าน 1 คน มีบัญชีสินเชื่อบ้านที่เปิดใหม่เฉลี่ย 1.11-1.22 บัญชี สูงกว่าช่วงปี 2564-2567 ที่ประมาณ 1.06-1.07 บัญชี แม้ไตรมาส 1 ปี 2569 จะลดลงมาอยู่ที่ 1.08 บัญชี แต่ประเด็นนี้ยังต้องจับตา

เพราะทำไมคนหนึ่งคนถึงมีสินเชื่อบ้านมากกว่าหนึ่งบัญชีในช่วงเวลาใกล้กัน? ไม่ได้แปลว่าทุกคนที่มีหลายบัญชีกำลังมีปัญหา แต่ต้องดูว่าระบบสามารถเห็นภาระหนี้ใหม่ได้ทันเวลาหรือไม่

เนื่องจากสถาบันการเงินรายงานข้อมูลเครดิตเข้าสู่ระบบเป็นรอบ ๆ ประมาณเดือนละครั้ง จึงอาจเกิดช่วงเวลาที่หนี้ก้อนใหม่ยังไม่ปรากฏในระบบ

เปิดช่องให้บางคนยื่นขอสินเชื่อจากหลายสถาบันการเงินในช่วงเวลาใกล้เคียงกันได้ จากที่ดูเหมือน “กู้บ้านได้หลายหลัง” อาจกลายเป็น “มีหนี้หลายก้อน” จนรายได้รับไม่ไหว

โดยเฉพาะกรณีซื้อบ้านหลายหน่วยเพื่อปล่อยเช่าหรือเก็งกำไร หากรายได้ไม่เป็นไปตามคาด ภาระผ่อนก็ยังอยู่ และสุดท้ายอาจกลายเป็นหนี้เสีย ดังนั้น หนึ่งในโจทย์สำคัญคือการทำให้ข้อมูลเครดิตมีความถี่และทันสถานการณ์มากขึ้น