"SpaceX" ไม่ง่าย ย้อนรอย วอลล์สตรีท ด่านหิน IPO ยักษใหญ่ กลายเป็นยักษ์ล้ม

กระแส IPO ของ SpaceX สร้างความสนใจไปทั่วโลก ทั้งโมเด็ลธุรกิจแห่งอนาคตทั้งอวกาศ และ AI และที่สำคัญเมื่อเป็นธุรกิจของอีลอน มัสก์ เค้ามักสร้างสีสันได้อยู่เสมอ แต่ในความเป็นจริงแล้ว เส้นทาง IPO ของวอลล์สตรีท ไม่ได้ราบเรียบเสมอไป

เพราะถ้าย้อนกลับไปดูประวัติศาสตร์ย้อนหลังการซื้อขายวันแรกของหุ้น IPO ในวอลล์สตรีท กำลังสะท้อนว่าการเข้าซื้อในราคาเปิดวัน First Day Trade อาจจะไม่ใช่จุดที่ดีสำหรับหุ้นทุกตัวเสมอไป

จากการสำรวจข้อมูลของมหาวิทยาลัยฟลอริด้า ร่วมกับนักวิเคราะห์ของ Yahoo Finance ระบุว่าการเสนอขายหุ้น IPO ของบริษัทกว่า 9,000 แห่ง ตั้งแต่ปี 1975 ถึง 2021 พบว่า 60% ของหุ้น IPO ให้ผลตอบแทนที่อยู่ในระดับเท่าเดิม หรือต่ำกว่าราคา IPO ในช่วง 3 ปีแรกหลังจากการเสนอขาย

ในขณะที่มีบริษัทเพียง 16% เท่านั้นที่ให้ผลตอบแทนมากกว่า 2 เท่าหรือ 200% และราว 24% ให้ผลตอบแทนที่เป็นบวกตั้งแต่ 1% ไปจนถึง 100% ซึ่งความแตกต่างนี้มีสาเหตุที่บริษัทเหล่านั้นมีศักยภาพสูงเพียงใด สามารถสร้างผลดำเนินงานได้โดดเด่นแค่ไหน

แต่ถ้ามองกลับมา SpaceX มีความโดดเด่นกว่าหลายบริษัทที่ผ่านมา เพราะ SpaceX ไม่ได้ IPO ในฐานะบริษัทสตาร์ทอัพ ที่กำลังสร้างการเติบโตหลังจากเข้าวอลล์สตรีท แต่เข้ามาหลังจากสร้างมูลค่าทั้งในด้านธุรกิจ และการซื้อขายหุ้นในตลาดเอกชนมาหลายปี

แต่อุปสรรคในการ IPO ของ SpaceX อาจจะเกิดขึ้นจากการขายหุ้นของนักลงทุน หรือผู้ที่สนับสนุน SpaceX รายแรก ๆ ที่ถือหุ้นมาอย่างยาวนานในราคาต้นทุนที่ต่ำ ซึ่งเมื่อ SpaceX เดินหน้าเข้าสู่วอลล์สตรีท และสร้างผลตอบแทนได้น่าพอใจ ในทางกลับกันก็จะกลายเป็นทางออกของนักลงทุนกลุ่มแรก ๆ เหล่านั้นแทน

อีกหนึ่งประเด็นที่ต้องพิจารณา IPO ของ SpaceX คือการประเมินมูลค่า เพราะถึงแม้ว่ากระแสนักลงทุนจำนวนมากจะมองว่า SpaceX เป็นบริษัทเทคโนโลยีและอวกาศ ที่มีศักยภาพเติบโตสูง อยู่ในอุตสาหกรรมที่มีมูลค่ามหาศาล อาจจะเป็นหุ้นที่สามารถสร้างผลตอบแทนในระยะยาว

แต่นักวิเคราะห์บางส่วนเตือนว่ามูลค่ากิจการระดับ 1.75 ล้านล้านดอลลาร์อาจสูงเกินไปเมื่อเทียบกับรายได้ปัจจุบัน โดย Morningstar ประเมินมูลค่ายุติธรรมของบริษัทไว้ราว 780,000 ล้านดอลลาร์ หรือต่ำกว่าราคาที่ตลาดคาดหวังเกือบครึ่งหนึ่ง

เพราะด้วยมูลค่าของ spaceX ที่ 1.75 ล้านล้านดอลลาร์ ทำให้อัตราส่วนราคาต่อยอดขายของ SpaceX จะอยู่ที่เกือบ 100 เท่าเมื่อเทียบกับ Nvidia บริษัทยักษ์ใหญ่ด้าน AI ที่มีอัตราส่วนราคาต่อยอดขายอยู่ที่ 24 เท่า และ SpaceX ยังคงประสบผลขาดทุนเกือบ 5,000 ล้านดอลลาร์เมื่อปีที่แล้ว

จริงอยู่ที่บริษัทที่ IPO นั้นล้วนมีที่มาของธุรกิจที่แตกต่างกัน อยู่ในอุตสาหกรรมที่แตกต่างกัน มีความสามารถในการทำกำไรที่มากน้อยไม่เหมือนกัน ราคาหลัง IPO ก็มักจะสะท้อนภาพของผลการดำเนินงานที่แตกต่างกันไปด้วย

ส่วนราคาหุ้นของ SpaceX หลังจาก IPO แล้วจะเป็นอย่างไร คงเป็นสิ่งที่คาดจะยากเดา ใครจะมีพลังมากกว่ากันระหว่างความคาดหวังมูลค่าในอนาคต กับมูลค่าที่อาจจะสูงเกินไปในปัจจุบัน