คนรุ่นใหม่ทั่วโลกกำลังเผชิญกับความไม่แน่นอนมากขึ้นเรื่อย ๆ แม้ที่ผ่านมา ผู้คนแต่ละ Gen ต่างก็เคยเผชิญความไม่แน่นอนในช่วงวัยรุ่น แต่แรงกดดันที่คน Gen Z หรือผู้ที่เกิดระหว่างปี 1997-2012 ค่อนข้างแตกต่างจากเดิมและครอบคลุมหลายเรื่องมาก ๆ ตั้งแต่เรื่องการเรียน อัตราว่างงานที่สูงกว่า Gen อื่น ๆ ค่าครองชีพและราคาบ้านที่พุ่งเกินเอื้อม ความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจ รวมถึงความท้าทายจากการเปลี่ยนแปลงด้านสภาพภูมิอากาศและปัญญาประดิษฐ์ (AI) เช่นเดียวกับ Gen Z ในสหภาพยุโรป (EU) ที่กังวลเรื่องเหล่านี้ และเริ่มออกมารวมตัวประท้วงกันในหลายประเทศ ท่ามกลางสภาพเศรษฐกิจที่ย่ำแย่และหนี้สินที่อยู่ในระดับสูง กดดันการใช้จ่ายของภาครัฐ
สถานการณ์ของคนรุ่นใหม่ในยุโรปเป็นอย่างไร หนึ่งในตัวชี้วัดสำคัญ คือ รายได้ครัวเรือนแบบปรับเทียบเท่า (equivalised disposable income) ซึ่งเป็นรายได้รวมของครัวเรือนหลังหักภาษีและค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ที่สามารถนำไปใช้จ่ายหรือออมได้ หารด้วยจำนวนสมาชิกในครัวเรือน ข้อมูลจาก Eurostat ซึ่งเป็นหน่วยงานด้านสถิติของ EU ระบุว่า ในปี 2025 คนรุ่นใหม่อายุ 18-24 ปี ใน “ฝรั่งเศส” อาศัยอยู่ในครัวเรือนที่มีรายได้เฉลี่ยดังกล่าวอยู่ที่ 23,850 ยูโร เทียบกับค่าเฉลี่ยของ EU อยู่ที่ 21,482 ยูโร และฝรั่งเศสอยู่ในอันดับ 11 เมื่อนับรวมประเทศในยุโรป 34 แห่ง ซึ่งมีทั้งสมาชิก EU, ประเทศที่สมัครเข้าเป็นสมาชิก EU และสมาชิกสมาคมการค้าเสรียุโรป หรือ “เอฟตา” (EFTA) ขณะที่ “สวิตเซอร์แลนด์” มีรายได้ครัวเรือนแบบปรับเทียบเท่าสูงที่สุด 52,206 ยูโร ตามด้วย “ลักเซมเบิร์ก” 43,028 ยูโร และ “ออสเตรีย” 37,299 ยูโร
ในบรรดาเขตเศรษฐกิจขนาดใหญ่ 4 แห่งของ EU “เยอรมนี” มีรายได้ส่วนนี้สูงสุดที่ 26,330 ยูโร ตามด้วย “ฝรั่งเศส” ในส่วนของ “อิตาลี” อยู่ที่ 20,315 ยูโร และ “สเปน” 19,338 ยูโร ซึ่ง 2 ประเทศหลังต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของ EU และประเทศที่มีรายได้ส่วนนี้ต่ำสุดในบรรดา 34 ประเทศ คือ มาซิโดเนียเหนือ 4,640 ยูโร
อย่างไรก็ตาม คนรุ่นใหม่ อายุ 18-24 ปี มีความหลากหลายสูง เพราะประกอบด้วยนักเรียนที่ยังอาศัยอยู่กับพ่อแม่ รวมถึงคนทำงานรุ่นใหม่ ซึ่งหลายคนมีวุฒิการศึกษาต่ำหรือยังไม่มีวุฒิการศึกษา บางส่วนอยู่ในสถานะการจ้างงานที่ไม่มั่นคงและเสี่ยงต่อความยากจน
European Youth Forum ตั้งข้อสังเกตว่า ตัวเลขรายได้ดังกล่าวเป็นเพียงส่วนหนึ่งของสมการ ซึ่งในบางประเทศ คนรุ่นใหม่อาจมีฐานะดีในทางทฤษฎี เพราะพวกเขายังคงอาศัยอยู่กับพ่อแม่ แต่ความเป็นจริงเบื้องหลังตัวเลขเหล่านั้นคือ คนรุ่นใหม่ไม่มีเงินเพียงพอที่จะย้ายออกไปจากครอบครัว ไม่ว่าจะเป็นการเช่าหรือซื้อบ้าน และใช้ชีวิตด้วยตัวเองโดยไม่ต้องพึ่งพาครอบครัว
เมื่อเปรียบเทียบรายได้ของคนรุ่นใหม่กับประชากรทั้งหมดในแต่ละประเทศ ข้อมูลพบว่า ใน 28 จาก 34 ประเทศ คนรุ่นใหม่อาศัยอยู่ในครัวเรือนที่มีรายได้เฉลี่ยต่ำกว่าประชากรโดยรวม ซึ่งมีหลายปัจจัยที่ส่งผล เนื่องจากคนรุ่นใหม่มีประสบการณ์ทำงานน้อยกว่า และมักมีวุฒิการศึกษาต่ำกว่าเพราะยังเรียนอยู่ เทียบกับกลุ่มผู้ใหญ่ที่อายุมากกว่า โดยใน EU คนรุ่นใหม่มีรายได้เฉลี่ยร้อยละ 93.6 ของประชากรทั้งหมด หรือคิดเป็น 21,482 ยูโร เทียบกับค่าเฉลี่ยประชากรทั้งหมดที่อยู่ที่ 22,939 ยูโร
กรณี “ฝรั่งเศส” ค่าเฉลี่ยรายได้ครัวเรือนของคนรุ่นใหม่อยู่ที่ร้อยละ 90.1 หรือ 23,850 ยูโร น้อยกว่า 2,609 ยูโร เมื่อเทียบค่าเฉลี่ยของประชากรทั้งหมดที่ 26,459 ยูโร แต่ประเทศที่มีช่องว่างมากที่สุด คือ “ฟินแลนด์” โดยคนรุ่นใหม่อาศัยอยู่ในครัวเรือนที่มีรายได้เฉลี่ย 22,277 ยูโร คิดเป็นร้อยละ 74.9% ของค่าเฉลี่ยประชากรทั้งหมดที่ 29,740 ยูโร ส่วนเดนมาร์กมีสัดส่วนร้อยละ 78.3, นอร์เวย์ร้อยละ 82.7 และสวีเดนร้อยละ 88.2 ซึ่งการที่กลุ่มประเทศนอร์ดิกมีรายได้ครัวเรือนของคนรุ่นใหม่ต่ำกว่าประชากรโดยรวมน่าจะเป็นเพราะนโยบายที่สนับสนุนการออกไปใช้ชีวิตด้วยตัวเอง ทำให้คนรุ่นใหม่แยกตัวออกจากบ้านพ่อแม่เร็วกว่าประเทศอื่น รายได้ครัวเรือนจึงถูกวัดจากสิ่งที่หามาได้เอง ซึ่งอาจไม่มากนักเพราะไม่ได้รวมกับพ่อแม่ สำหรับประเทศที่คนรุ่นใหม่มีรายได้เฉลี่ยสูงกว่าประชากรทั้งหมดมากสุด ได้แก่ “โครเอเชีย” ซึ่งค่าเฉลี่ยรายได้คนรุ่นใหม่อยู่ที่ร้อยละ 105.7 หรือราว 15,921 ยูโร เทียบกับประชากรโดยรวมที่อยู่ที่ 15,057 ยูโร
สรุปข่าว
คนรุ่นใหม่ทั่วโลกกำลังเผชิญกับความไม่แน่นอนมากขึ้นเรื่อย ๆ แม้ที่ผ่านมา ผู้คนแต่ละ Gen ต่างก็เคยเผชิญความไม่แน่นอนในช่วงวัยรุ่น แต่แรงกดดันที่คน Gen Z หรือผู้ที่เกิดระหว่างปี 1997-2012 ค่อนข้างแตกต่างจากเดิมและครอบคลุมหลายเรื่องมาก ๆ ตั้งแต่เรื่องการเรียน อัตราว่างงานที่สูงกว่า Gen อื่น ๆ ค่าครองชีพและราคาบ้านที่พุ่งเกินเอื้อม ความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจ รวมถึงความท้าทายจากการเปลี่ยนแปลงด้านสภาพภูมิอากาศและปัญญาประดิษฐ์ (AI) เช่นเดียวกับ Gen Z ในสหภาพยุโรป (EU) ที่กังวลเรื่องเหล่านี้ และเริ่มออกมารวมตัวประท้วงกันในหลายประเทศ ท่ามกลางสภาพเศรษฐกิจที่ย่ำแย่และหนี้สินที่อยู่ในระดับสูง กดดันการใช้จ่ายของภาครัฐ
สถานการณ์ของคนรุ่นใหม่ในยุโรปเป็นอย่างไร หนึ่งในตัวชี้วัดสำคัญ คือ รายได้ครัวเรือนแบบปรับเทียบเท่า (equivalised disposable income) ซึ่งเป็นรายได้รวมของครัวเรือนหลังหักภาษีและค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ที่สามารถนำไปใช้จ่ายหรือออมได้ หารด้วยจำนวนสมาชิกในครัวเรือน ข้อมูลจาก Eurostat ซึ่งเป็นหน่วยงานด้านสถิติของ EU ระบุว่า ในปี 2025 คนรุ่นใหม่อายุ 18-24 ปี ใน “ฝรั่งเศส” อาศัยอยู่ในครัวเรือนที่มีรายได้เฉลี่ยดังกล่าวอยู่ที่ 23,850 ยูโร เทียบกับค่าเฉลี่ยของ EU อยู่ที่ 21,482 ยูโร และฝรั่งเศสอยู่ในอันดับ 11 เมื่อนับรวมประเทศในยุโรป 34 แห่ง ซึ่งมีทั้งสมาชิก EU, ประเทศที่สมัครเข้าเป็นสมาชิก EU และสมาชิกสมาคมการค้าเสรียุโรป หรือ “เอฟตา” (EFTA) ขณะที่ “สวิตเซอร์แลนด์” มีรายได้ครัวเรือนแบบปรับเทียบเท่าสูงที่สุด 52,206 ยูโร ตามด้วย “ลักเซมเบิร์ก” 43,028 ยูโร และ “ออสเตรีย” 37,299 ยูโร
ในบรรดาเขตเศรษฐกิจขนาดใหญ่ 4 แห่งของ EU “เยอรมนี” มีรายได้ส่วนนี้สูงสุดที่ 26,330 ยูโร ตามด้วย “ฝรั่งเศส” ในส่วนของ “อิตาลี” อยู่ที่ 20,315 ยูโร และ “สเปน” 19,338 ยูโร ซึ่ง 2 ประเทศหลังต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของ EU และประเทศที่มีรายได้ส่วนนี้ต่ำสุดในบรรดา 34 ประเทศ คือ มาซิโดเนียเหนือ 4,640 ยูโร
อย่างไรก็ตาม คนรุ่นใหม่ อายุ 18-24 ปี มีความหลากหลายสูง เพราะประกอบด้วยนักเรียนที่ยังอาศัยอยู่กับพ่อแม่ รวมถึงคนทำงานรุ่นใหม่ ซึ่งหลายคนมีวุฒิการศึกษาต่ำหรือยังไม่มีวุฒิการศึกษา บางส่วนอยู่ในสถานะการจ้างงานที่ไม่มั่นคงและเสี่ยงต่อความยากจน
European Youth Forum ตั้งข้อสังเกตว่า ตัวเลขรายได้ดังกล่าวเป็นเพียงส่วนหนึ่งของสมการ ซึ่งในบางประเทศ คนรุ่นใหม่อาจมีฐานะดีในทางทฤษฎี เพราะพวกเขายังคงอาศัยอยู่กับพ่อแม่ แต่ความเป็นจริงเบื้องหลังตัวเลขเหล่านั้นคือ คนรุ่นใหม่ไม่มีเงินเพียงพอที่จะย้ายออกไปจากครอบครัว ไม่ว่าจะเป็นการเช่าหรือซื้อบ้าน และใช้ชีวิตด้วยตัวเองโดยไม่ต้องพึ่งพาครอบครัว
เมื่อเปรียบเทียบรายได้ของคนรุ่นใหม่กับประชากรทั้งหมดในแต่ละประเทศ ข้อมูลพบว่า ใน 28 จาก 34 ประเทศ คนรุ่นใหม่อาศัยอยู่ในครัวเรือนที่มีรายได้เฉลี่ยต่ำกว่าประชากรโดยรวม ซึ่งมีหลายปัจจัยที่ส่งผล เนื่องจากคนรุ่นใหม่มีประสบการณ์ทำงานน้อยกว่า และมักมีวุฒิการศึกษาต่ำกว่าเพราะยังเรียนอยู่ เทียบกับกลุ่มผู้ใหญ่ที่อายุมากกว่า โดยใน EU คนรุ่นใหม่มีรายได้เฉลี่ยร้อยละ 93.6 ของประชากรทั้งหมด หรือคิดเป็น 21,482 ยูโร เทียบกับค่าเฉลี่ยประชากรทั้งหมดที่อยู่ที่ 22,939 ยูโร
กรณี “ฝรั่งเศส” ค่าเฉลี่ยรายได้ครัวเรือนของคนรุ่นใหม่อยู่ที่ร้อยละ 90.1 หรือ 23,850 ยูโร น้อยกว่า 2,609 ยูโร เมื่อเทียบค่าเฉลี่ยของประชากรทั้งหมดที่ 26,459 ยูโร แต่ประเทศที่มีช่องว่างมากที่สุด คือ “ฟินแลนด์” โดยคนรุ่นใหม่อาศัยอยู่ในครัวเรือนที่มีรายได้เฉลี่ย 22,277 ยูโร คิดเป็นร้อยละ 74.9% ของค่าเฉลี่ยประชากรทั้งหมดที่ 29,740 ยูโร ส่วนเดนมาร์กมีสัดส่วนร้อยละ 78.3, นอร์เวย์ร้อยละ 82.7 และสวีเดนร้อยละ 88.2 ซึ่งการที่กลุ่มประเทศนอร์ดิกมีรายได้ครัวเรือนของคนรุ่นใหม่ต่ำกว่าประชากรโดยรวมน่าจะเป็นเพราะนโยบายที่สนับสนุนการออกไปใช้ชีวิตด้วยตัวเอง ทำให้คนรุ่นใหม่แยกตัวออกจากบ้านพ่อแม่เร็วกว่าประเทศอื่น รายได้ครัวเรือนจึงถูกวัดจากสิ่งที่หามาได้เอง ซึ่งอาจไม่มากนักเพราะไม่ได้รวมกับพ่อแม่ สำหรับประเทศที่คนรุ่นใหม่มีรายได้เฉลี่ยสูงกว่าประชากรทั้งหมดมากสุด ได้แก่ “โครเอเชีย” ซึ่งค่าเฉลี่ยรายได้คนรุ่นใหม่อยู่ที่ร้อยละ 105.7 หรือราว 15,921 ยูโร เทียบกับประชากรโดยรวมที่อยู่ที่ 15,057 ยูโร
เมื่อประเมินในแง่กำลังซื้อ (purchasing power standard-PPS) ซึ่งเปรียบเหมือนค่าเงินสมมติสำหรับเปรียบเทียบความแตกต่างของราคาในประเทศยุโรป โดยรายได้ครัวเรือนแบบปรับเทียบเท่าของคนรุ่นใหม่อายุ 18-24 ปีในยุโรป สูงสุด คือ ออสเตรีย ที่ 33,052 PPS ตามด้วยลักเซมเบิร์ก 32,391 PPS และสวิตเซอร์แลนด์ 29,989 PPS ส่วนฝรั่งเศส อยู่ที่ 21,446 PPS อยู่ในอันดับ 13 สูงกว่าค่าเฉลี่ยของ EU ที่อยู่ที่ 21,077 PPS ขณะที่ประเทศที่มีกำลังซื้อต่ำสุด ได้แก่ แอลเบเนีย 8,175 PPS, มาซิโดเนียเหนือ 8,994 PPS และมอนเตเนโกร 9,955 PPS
บรรดา Gen Z ทั่วยุโรปกำลังรวมประท้วงเพื่อส่งเสียงในประเด็นต่าง ๆ ตั้งแต่การขาดแคลนงบประมาณด้านการศึกษา ค่าครองชีพที่พุ่งสูง ไปจนถึงราคาที่อยู่อาศัยแพงลิบลิ่ว นับเป็นการส่งสัญญาณความไม่พอใจของคน Gen Z ถึงแม้ประเด็นความไม่พอใจที่ปลุกการประท้วงของคนยุโรปในแต่ละประเทศอาจแตกต่างกัน อย่างในฝรั่งเศสเริ่มต้นด้วยเรื่องการศึกษา ในสเปนเริ่มจากค่าเช่าบ้านที่พุ่งสูง ส่วนโปรตุเกสประท้วงเรื่องราคาที่อยู่อาศัยและค่าครองชีพ ด้านแอลเบเนียประท้วงเรื่องค่าเล่าเรียนแสนแพง และม็อบในอิตาลีก็เริ่มต้นจากราคาที่อยู่อาศัยและค่าครองชีพ แต่พื้นฐานของเรื่องทั้งหมดคือชีวิตความเป็นอยู่ที่ยากลำบากมากขึ้นจากคนรุ่นพ่อแม่ ไม่ได้มีชีวิตที่ดีขึ้นเหมือนที่คาดหวังกัน
คลื่นการประท้วงในยุโรปยังคงแผ่ขยายออกไป สหภาพแรงงานหลักในฝรั่งเศสและสเปนเรียกร้องให้มีการผละงานประท้วงทั่วประเทศในวันที่ 5 และ 11 พฤศจิกายน ตามลำดับ ในเยอรมนี กลุ่ม “Gen Z regelt” เรียกร้องให้ออกมาประท้วงทั่วประเทศในวันที่ 31 ตุลาคม ส่วนสหภาพนักศึกษาในอังกฤษและอิตาลีกำลังวางแผนจัดกิจกรรมในวันที่ 20 พฤศจิกายน เพื่อประท้วงรายจ่ายด้านการศึกษาที่เพิ่มขึ้น
ขณะที่รัฐบาลแต่ละประเทศต่างเผชิญแรงกดดันจากหนี้สาธารณะที่เพิ่มขึ้น รวมถึงราคาพลังงานและสินค้าที่ทะยานขึ้นจากสงครามตะวันออกกลาง ทำให้งบประมาณตึงมือมากขึ้น กรณีของฝรั่งเศส เขตเศรษฐกิจรายใหญ่อันดับ 2 ของยูโรโซน มีหนี้สาธารณะในไตรมาส 2 ปีนี้พุ่งแตะระดับ 3.6 ล้านล้านยูโร คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 119 ของ GDP เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 115.6 ในปีที่แล้ว สูงกว่ามากเมื่อเทียบกับ “เยอรมนี” เขตเศรษฐกิจใหญ่อันดับ 1 ที่มีหนี้สาธารณะราว 2.9 ล้านล้านยูโร สัดส่วนหนี้ต่อ GDP อยู่ที่ประมาณร้อยละ 65
คนรุ่นใหม่จำนวนมากในฝรั่งเศสรวมตัวประท้วงอย่างต่อเนื่อง เพราะสารพัดปัญหารุมเร้าที่ทำให้พวกเขาส่อเผชิญความยากลำบาก ข้อมูลของ Eurostat พบว่า ในปี 2025 ร้อยละ 25.5 ของคนฝรั่งเศสอายุ 15-29 ปี มีความเสี่ยงเผชิญความยากจนหรือถูกกีดกันทางสังคม ซึ่งเป็นสัดส่วนที่สูงกว่าค่าเฉลี่ยใน EU ที่ร้อยละ 24.2 ขณะที่ในเดือนสิงหาคมปีนี้ อัตราการว่างงานในกลุ่มคนอายุต่ำกว่า 25 ปี อยู่ที่ร้อยละ 20.6 เทียบกับร้อยละ 8.2 สำหรับประชากรทุกกลุ่มอายุ สูงกว่าเมื่อเทียบกับอัตราว่างงานของคนรุ่นใหม่ใน EU ที่อยู่ที่ร้อยละ 15.4 และทุกกลุ่มอายุอยู่ที่ร้อยละ 6.1
ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่าการเปลี่ยนผ่านจากการศึกษาไปสู่การทำงานยังคงเป็นเรื่องยากสำหรับคนรุ่นใหม่จำนวนมาก และปัญหาที่อยู่อาศัยอาจทำให้การเปลี่ยนผ่านนั้นยากยิ่งขึ้นไปอีก ในกรุงปารีส คนอายุ 30 ปี ใช้จ่ายมากกว่าร้อยละ 50 ของรายได้ไปกับค่าเช่าบ้าน ส่วนร้อยละ 70 ของคนอายุ 20-24 ปี และร้อยละ 25 ของคนอายุ 25-29 ปี ยังคงอาศัยอยู่กับพ่อแม่หรือขอความช่วยเหลือทางการเงินจากครอบครัว
ในสเปน วิกฤตที่อยู่อาศัยส่งผลกระทบต่อคนรุ่นใหม่อย่างมาก จากข้อมูลของสำนักงานสถิติสเปน พบว่า ในปี 2025 ร้อยละ 67.1 ของชาวสเปนอายุ 18-34 ปี อาศัยอยู่กับพ่อหรือแม่ และในบรรดาผู้ที่อาศัยอยู่กับพ่อแม่ ร้อยละ 28.3 ยอมรับว่าไม่สามารถจ่ายค่าเช่าได้ ส่วน Eurostat ชี้ว่า อายุเฉลี่ยของคน Gen Z ที่แยกออกไปอยู่เองอยู่ที่ 30.2 ปี เทียบกับค่าเฉลี่ยใน EU ที่ 26.3 ปี
ในปี 2025 ชาวสเปนอายุ 15-29 ปี ร้อยละ 27.6 มีความเสี่ยงเผชิญความยากจนหรือถูกกีดกันทางสังคม ซึ่งสูงกว่าค่าเฉลี่ย EU ที่อยู่ที่ร้อยละ 24.2 ส่วนในเดือนสิงหาคม 2026 อัตราการว่างงานในกลุ่มคนอายุต่ำกว่า 25 ปีอยู่ที่ร้อยละ 22.7 มากกว่าค่าเฉลี่ยประชากรทั้งหมดที่อยู่ที่ร้อยละ 10
ในแอลเบเนีย นักศึกษาประท้วงเรื่องค่าใช้จ่ายด้านการศึกษาและข้อกล่าวหาเรื่องการทุจริต โดยเข้าร่วมกับกลุ่มผู้ประท้วงอื่น ๆ โดยข้อมูลพบว่า ในปี 2025 ร้อยละ 19 ของประชากรแอลเบเนียมีความเสี่ยงที่จะเผชิญความยากจนสัมพัทธ์ (relative poverty) ขณะที่ร้อยละ 31.2 ขาดแคลนสิ่งจำเป็นในการดำรงชีวิตอย่างรุนแรง สำหรับคนรุ่นใหม่ยังเผชิญความยากลำบากในการเข้าสู่ตลาดแรงงาน โดยอัตราการว่างงานในทุกกลุ่มอายุอยู่ที่ร้อยละ 10.9 ในปี 2025 แต่คนรุ่นใหม่อายุ 15-24 ปี อยู่ที่ร้อยละ 25.6 ด้านอายุเฉลี่ยของการย้ายออกจากบ้านพ่อแม่อยู่ที่ 30.9 ปี เมื่อเทียบกับ 26.3 ปีใน EU
ที่มาข้อมูล : Euronews, CNN, CNBC, AlJazeera, EUObserver
ที่มารูปภาพ : TNN
