ไทยเผชิญความเสี่ยงขยับอันดับภัยพิบัติระดับโลก

สำหรับไทย ความเสี่ยงสำคัญทั้งน้ำท่วม ภัยแล้ง และสภาพอากาศรุนแรง จึงเป็นโจทย์ที่ต้องมองไปไกลกว่าการเยียวยาหลังเกิดภัย เพราะอันดับความเสี่ยงเพียงอย่างเดียวไม่ได้บอกว่าประเทศจะเสียหายมากน้อยเพียงใด แต่สะท้อนถึงความจำเป็นในการเตรียมความพร้อม ลดความเปราะบาง และเพิ่มความสามารถในการรับมือกับภัยพิบัติในระยะยาว

หลังจากเกิดน้ำท่วมใหญ่ครั้งนี้คงมีคำถามเกิดขึ้นกับหลายคนว่ากรุงเทพฯยังน่าอยู่อีกต่อไปหรือไม่//// เพราะข้อมูลจากธนาคารโลกก่อนหน้านี้วิเคระาห์ว่ากรุงเทพฯ กำลังกลายเป็น “เมืองต้นทุนแพง” และปัญหานี้อาจไม่ได้กระทบแค่คนกรุงเทพฯ แต่กำลังกลายเป็นโจทย์ใหญ่ของประเทศไทย หากต้องการก้าวไปสู่ประเทศรายได้สูง

เพราะกรุงเทพมหานครและปริมณฑลถือเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจของประเทศ สร้าง GDP เกือบครึ่งหนึ่งของไทย หรือประมาณ 7.1 ล้านล้านบาทแต่การกระจุกตัวของเศรษฐกิจในกรุงเทพฯ ก็มีต้นทุนเพิ่มขึ้นเรื่อยๆหนึ่งในปัญหาสำคัญคือ “รถติด” ซึ่งธนาคารโลกระบุว่า การจราจรติดขัดสร้างความสูญเสียคิดเป็นประมาณ 7–10% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมกรุงเทพมหานคร หรือ GRP ในแต่ละปีและปัญหาการจราจรติดขัดอยู่ในอันดับ 2 ของโลก โดยประชาชนเสียเวลาไปกับการเดินทางเฉลี่ยประมาณ 96 ชั่วโมงต่อปี และมีงานวิจัยอื่นประเมินว่าภาระต้นทุนจากปัญหานี้อาจสูงถึง 1.5 หมื่นล้านดอลลาร์ต่อปี

ที่น่าสนใจคือ ปัญหาไม่ได้อยู่แค่จำนวนรถ แต่เกี่ยวข้องกับโครงสร้างเมืองด้วยประชากรในเขตเมืองกรุงเทพฯ เพียง 28.9% เท่านั้นที่อาศัยอยู่ภายในระยะ 1 กิโลเมตรจากสถานีรถไฟฟ้า ขณะที่ฮ่องกงอยู่ที่ 76.1% กรุงโซล 67.1% และสิงคโปร์ 56.7% ขณะเดียวกัน ค่าโดยสารรถไฟฟ้าในเขตเมืองของกรุงเทพฯ อยู่ที่ประมาณ 34–250% ของค่าแรงขั้นต่ำต่อชั่วโมง ทำให้ต้นทุนการเดินทางกลายเป็นภาระสำคัญ โดยเฉพาะสำหรับประชาชนรายได้น้อย

ธนาคารโลกมองว่า ส่วนหนึ่งเกิดจากรูปแบบการพัฒนาเมืองแบบ “ซูเปอร์บล็อก” ซึ่งมีพื้นที่ขนาดใหญ่ เข้าถึงผ่านถนนสายหลักเพียงไม่กี่เส้น แต่ถนนภายในมีความเชื่อมโยงไม่มากพอ ทำให้รถจำนวนมากไปรวมตัวอยู่บนถนนสายหลัก และกลายเป็นปัญหารถติดสะสมเมื่อรวมกับความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และแรงกดดันต่อโครงสร้างพื้นฐาน ต้นทุนในการดำเนินธุรกิจและการใช้ชีวิตในกรุงเทพฯ จึงเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ

ธนาคารโลกเสนอ 3 แนวทางสำคัญ คือ การเพิ่มผลิตภาพของกรุงเทพฯ ให้เป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น การวางรากฐานด้านเมืองให้แข็งแรงทั่วประเทศ และการเตรียมเมืองรองที่มีศักยภาพให้เข้ามามีบทบาททางเศรษฐกิจมากขึ้น

สิ่งที่ต้องตามมาคือการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานที่เชื่อมโยงกับการใช้ประโยชน์ที่ดิน การรับมือความเสี่ยงด้านสภาพภูมิอากาศ การจัดหาเงินทุน และการประสานงานระหว่างหน่วยงานและรัฐบาลในแต่ละระดับเพราะหากกรุงเทพฯ ยังคงมีต้นทุนสูงจากรถติด โครงสร้างพื้นฐาน และความเสี่ยงด้านสภาพภูมิอากาศ ขณะที่เมืองรองยังเชื่อมโยงกันไม่มากพอ การเพิ่มผลิตภาพของประเทศก็อาจทำได้ยากแต่หากแต่ละเมืองสามารถใช้จุดแข็งของตัวเอง และเชื่อมโยงกันเป็นเครือข่ายเศรษฐกิจเดียวกันได้มากขึ้น นี่อาจเป็นอีกหนึ่งกลไกสำคัญในการเพิ่มการลงทุน สร้างงาน และเพิ่มผลิตภาพ เพื่อพาประเทศไทยเข้าใกล้เป้าหมายเศรษฐกิจรายได้สูงในอนาคต