โซลาร์ภาคประชาชน รัฐช่วย 5 หมื่นบาท ติดตั้งคุ้มไหม ใครได้ประโยชน์?

เปิดชื่อบริษัทติดตั้งโซลาร์ 665 ราย รายเล็กมีสิทธิรับงานหรือไม่

ข้อมูลจากการไฟฟ้านครหลวง หรือ MEA ที่นำเสนอในรายการ Business Watch ระบุว่า มีผู้ประกอบการติดตั้งโซลาร์เซลล์ขึ้นทะเบียนในระบบจำนวน 665 ราย โดยแบ่งขนาดตามทุนจดทะเบียนขั้นต่ำออกเป็น 4 กลุ่ม

กลุ่ม S ทุนจดทะเบียนขั้นต่ำ 500,000 บาท กลุ่ม M ทุนจดทะเบียนขั้นต่ำ 1 ล้านบาท กลุ่ม L ทุนจดทะเบียนขั้นต่ำ 3 ล้านบาท และกลุ่ม XL ทุนจดทะเบียนขั้นต่ำ 5 ล้านบาท

การแบ่งกลุ่มดังกล่าวทำให้ผู้ประกอบการขนาดเล็กมีช่องทางเข้าสู่ระบบทะเบียน ไม่จำเป็นต้องเป็นบริษัทขนาดใหญ่ที่มีทุนจดทะเบียนหลายล้านบาทเท่านั้น

แต่การมีทุนจดทะเบียนตามเกณฑ์ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถรับงานติดตั้งได้ทันที เพราะยังมีข้อกำหนดด้านมาตรฐานวิชาชีพและความปลอดภัยที่ต้องปฏิบัติตาม

ผู้ประกอบการต้องมีบุคลากรที่มีความรู้ด้านระบบไฟฟ้า วิศวกรต้องมีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ ช่างติดตั้งต้องผ่านการฝึกอบรม และอุปกรณ์ที่นำมาใช้งานต้องผ่านมาตรฐานที่กำหนด เช่น มาตรฐาน IEC และมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม หรือ มอก.

การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค หรือ PEA ยังให้ความสำคัญกับประสบการณ์ทำงาน ผลงานที่ผ่านมา และความพร้อมของบุคลากรที่รับผิดชอบการติดตั้งด้วย

เงื่อนไขเหล่านี้เกี่ยวข้องโดยตรงกับความปลอดภัยของประชาชน เนื่องจากระบบโซลาร์เซลล์ต้องเชื่อมต่อกับระบบไฟฟ้าภายในบ้าน หากติดตั้งไม่ได้มาตรฐานอาจเกิดปัญหาทั้งด้านประสิทธิภาพและความปลอดภัยระหว่างใช้งาน

สำหรับบริษัทขนาดเล็กที่มีความเชี่ยวชาญในพื้นที่ การเริ่มรับงานจำนวนไม่มากอาจเป็นทางเลือกที่เหมาะสม ก่อนขยายกำลังติดตั้งตามความพร้อมของเงินทุนและบุคลากร

ทำไมผู้รับติดตั้งต้องวางหลักประกัน 60,000 บาท

แม้หลักเกณฑ์ทุนจดทะเบียนจะเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการหลายขนาดเข้าร่วม แต่สิ่งที่ทำให้ภาคเอกชนบางส่วนต้องกลับมาคำนวณต้นทุนอีกครั้ง คือ เงื่อนไขการวางหลักประกันทางการเงิน

ตามรายละเอียดที่ TNN นำเสนอ ผู้ประกอบการต้องมีหนังสือค้ำประกันจากธนาคาร หรือ Bank Guarantee วงเงิน 50,000 บาทต่องาน เพื่อรับประกันการส่งมอบงานเป็นระยะเวลา 6 เดือน

นอกจากนี้ ยังต้องมีหลักประกันอีก 10,000 บาท สำหรับการดูแลและบำรุงรักษาระบบเป็นระยะเวลา 7 ปี

เท่ากับว่าการรับงานติดตั้งหนึ่งหลัง มีวงเงินหลักประกันที่เกี่ยวข้องรวม 60,000 บาท

สำหรับบริษัทที่มีเงินทุนหมุนเวียนจำนวนมาก เงื่อนไขดังกล่าวอาจสามารถบริหารจัดการได้ผ่านวงเงินธนาคารหรือหลักทรัพย์ค้ำประกัน แต่สำหรับผู้ประกอบการขนาดเล็ก การรับงานหลายหลังพร้อมกันอาจทำให้ต้องใช้วงเงินค้ำประกันเพิ่มขึ้นตามจำนวนงาน

ตัวอย่างเช่น หากบริษัทรับงาน 10 หลัง และต้องจัดเตรียมหลักประกันตามวงเงินดังกล่าวทั้งหมด จะมีวงเงินที่เกี่ยวข้องรวม 600,000 บาท ส่วนการรับงาน 20 หลัง จะเพิ่มเป็น 1.2 ล้านบาท

ทั้งนี้ เงินค้ำประกันไม่ได้หมายความว่าผู้ประกอบการต้องจ่ายเงินสดทั้งหมดเป็นค่าใช้จ่ายที่สูญเสียไป แต่การออกหนังสือค้ำประกันอาจต้องใช้วงเงินสินเชื่อ หลักทรัพย์รองรับ และมีค่าธรรมเนียมตามเงื่อนไขของธนาคาร

ประเด็นนี้ทำให้ผู้ประกอบการบางรายตัดสินใจไม่เข้าร่วมโครงการ ขณะที่บางรายเลือกจำกัดจำนวนงานติดตั้งไว้ไม่เกิน 20 หลัง เพื่อให้สอดคล้องกับความสามารถทางการเงินของบริษัท

มหาดไทยย้ำหลักประกัน 7 ปี ป้องกันทิ้งงานและคุ้มครองเจ้าของบ้าน

เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม 2569 กระทรวงมหาดไทยได้ชี้แจงถึงเหตุผลของการกำหนดหลักประกันดังกล่าว โดยให้ความสำคัญกับการคุ้มครองประชาชนที่เข้าร่วมโครงการ

เนื่องจากการติดตั้งโซลาร์เซลล์เป็นการลงทุนที่มีอายุใช้งานยาวนาน ความรับผิดชอบของผู้ประกอบการจึงไม่ได้สิ้นสุดลงทันทีหลังส่งมอบงาน แต่ยังครอบคลุมการดูแลอุปกรณ์ การทำความสะอาดแผง และการตรวจสอบระบบเชื่อมต่อไฟฟ้าตามระยะเวลาที่กำหนด

หากเกิดกรณีผู้รับเหมาติดตั้งไม่แล้วเสร็จ ทิ้งงาน หรือเลิกกิจการภายหลังส่งมอบ หลักประกันจะเป็นกลไกส่วนหนึ่งในการรองรับความเสียหาย เพื่อไม่ให้เจ้าของบ้านต้องรับภาระทั้งหมดเพียงฝ่ายเดียว

ขณะเดียวกัน ประชาชนสามารถเลือกผู้ประกอบการจากบัญชีบริษัทที่ขึ้นทะเบียนได้ด้วยตนเอง โดยพิจารณาความน่าเชื่อถือ ประสบการณ์ และผลงานที่ผ่านมา

นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ยืนยันว่า โครงการไม่มีการล็อกสเปกบริษัทติดตั้ง และต้องกำหนดคุณสมบัติอย่างเป็นธรรม หากผู้ประกอบการรายใดเห็นว่าไม่ได้รับความเป็นธรรม สามารถร้องเรียนหรืออุทธรณ์ได้

รัฐบาลยังให้ความสำคัญกับการเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการรายเล็กเข้าร่วมตามศักยภาพ โดยบริษัทที่สามารถติดตั้งได้เพียง 5 ครัวเรือน ก็สามารถเริ่มรับงานในจำนวนดังกล่าว ก่อนขยายกิจการเมื่อมีความพร้อม

แนวทางนี้มีเป้าหมายให้ประชาชนมีทางเลือกในการใช้บริการ ขณะเดียวกันก็รักษามาตรฐานด้านความปลอดภัยและการดูแลระบบในระยะยาว

ติดโซลาร์ 140,000 บาท รัฐช่วย 50,000 บาท ต้องจ่ายเองเท่าไร

กลับมาที่ประเด็นสำคัญสำหรับประชาชน หากต้องการติดตั้งโซลาร์เซลล์หนึ่งชุด จะต้องใช้เงินเท่าไร และใช้เวลากี่ปีจึงจะคุ้มทุน

รายการ Business Watch ยกตัวอย่างการติดตั้งระบบโซลาร์เซลล์ขนาด 5 กิโลวัตต์ หรือ 5 kW ซึ่งมีราคาประมาณ 140,000 บาท

เมื่อหักเงินสนับสนุนจากรัฐบาล 50,000 บาท เจ้าของบ้านจะเหลือเงินที่ต้องรับผิดชอบเอง 90,000 บาท

หากไม่มีเงินสดเพียงพอ ก็สามารถพิจารณาสินเชื่อจากสถาบันการเงิน โดยตัวอย่างที่นำเสนอในรายการใช้ระยะเวลาผ่อนชำระ 7 ปี และค่างวดประมาณ 1,200 บาทต่อเดือน

ส่วนผลประโยชน์จากการติดตั้ง กระทรวงการคลังประเมินว่าระบบขนาด 5 กิโลวัตต์ จะช่วยลดค่าไฟฟ้าและสร้างรายรับจากการขายไฟฟ้าส่วนเกินได้รวมประมาณ 1,800 บาทต่อเดือน

เมื่อนำผลประโยชน์ 1,800 บาท หักค่างวด 1,200 บาท จะเหลือเงินประหยัดสุทธิประมาณ 600 บาทต่อเดือน

หากเดิมครัวเรือนมีค่าไฟฟ้าเดือนละ 4,000 บาท หลังติดตั้งโซลาร์เซลล์และหักภาระเงินผ่อนตามตัวอย่าง จะมีภาระค่าใช้จ่ายสุทธิประมาณ 3,400 บาทต่อเดือน

กล่าวอีกอย่างคือ แม้ยังอยู่ระหว่างผ่อนชำระค่าติดตั้ง แต่เจ้าของบ้านก็มีโอกาสลดค่าใช้จ่ายรายเดือนได้ หากระบบสามารถผลิตไฟฟ้าและสร้างผลประโยชน์ตามที่ประเมินไว้

อย่างไรก็ตาม ตัวเลข 600 บาทต่อเดือนเป็นเพียงตัวอย่างประกอบการคำนวณ เพราะค่างวดจริงขึ้นอยู่กับอัตราดอกเบี้ยและเงื่อนไขสินเชื่อ ขณะที่ผลประหยัดไฟฟ้าขึ้นอยู่กับพฤติกรรมการใช้ไฟของแต่ละครัวเรือน

บ้านแบบไหนติดโซลาร์เซลล์แล้วคุ้มค่ากว่า

แม้รัฐบาลจะสนับสนุนเงินจำนวนเท่ากัน แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกบ้านจะได้รับผลประโยชน์จากการติดตั้งโซลาร์เซลล์เท่ากัน

บ้านที่มีการใช้ไฟฟ้าช่วงกลางวันเป็นจำนวนมาก เช่น บ้านที่มีคนทำงานจากที่พักอาศัย หรือมีการใช้เครื่องปรับอากาศและเครื่องใช้ไฟฟ้าในช่วงที่มีแสงแดด อาจสามารถนำไฟฟ้าที่ผลิตได้มาใช้โดยตรงมากกว่าบ้านที่ใช้ไฟฟ้าส่วนใหญ่ในช่วงกลางคืน

นอกจากนี้ ยังต้องพิจารณาลักษณะหลังคา ทิศทางการติดตั้ง ปริมาณแสงแดด และเงาจากอาคารหรือต้นไม้ที่อาจบดบังแผงโซลาร์เซลล์

สำหรับผู้ที่ต้องขอสินเชื่อ การคำนวณความคุ้มค่าควรนำทั้งค่าไฟฟ้าเดิม เงินลงทุนหลังหักเงินสนับสนุน ค่างวดรายเดือน และค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษามาพิจารณาร่วมกัน

หากระบบสามารถสร้างผลประโยชน์ได้เดือนละ 1,800 บาทอย่างต่อเนื่อง จะคิดเป็นมูลค่าปีละ 21,600 บาท หรือประมาณ 151,200 บาทตลอด 7 ปี โดยเป็นการคำนวณเบื้องต้นที่ยังไม่หักต้นทุนดอกเบี้ย ค่าบำรุงรักษา และค่าใช้จ่ายอื่น

ส่วนครัวเรือนที่ใช้เงินสดติดตั้งทั้งหมด หลังหักเงินสนับสนุนจากรัฐบาลแล้วเหลือต้นทุน 90,000 บาท หากได้รับผลประโยชน์เดือนละ 1,800 บาทอย่างสม่ำเสมอ จะมีระยะเวลาคืนทุนอย่างง่ายประมาณ 4 ปี 2 เดือน โดยยังไม่รวมต้นทุนอื่นเช่นเดียวกัน

ดังนั้น ก่อนตัดสินใจติดตั้ง ประชาชนควรนำบิลค่าไฟฟ้าย้อนหลังมาประเมินปริมาณการใช้ไฟฟ้า และให้ผู้ประกอบการคำนวณกำลังผลิตที่เหมาะสมกับบ้านของตนเอง แทนการพิจารณาจากราคาติดตั้งหรือเงินสนับสนุนเพียงอย่างเดียว

ธุรกิจโซลาร์โตตามนโยบายรัฐ แต่บริการหลังการขายสำคัญไม่แพ้ราคา

การเดินหน้าโครงการโซลาร์ภาคประชาชนยังเปิดโอกาสให้ธุรกิจพลังงานหมุนเวียนขยายตัว โดยเฉพาะผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้องกับการจำหน่ายอุปกรณ์ ติดตั้งระบบไฟฟ้า และบริการหลังการขาย

แต่การแข่งขันในตลาดนี้อาจไม่ได้ขึ้นอยู่กับราคาติดตั้งเพียงอย่างเดียว เพราะประชาชนกำลังลงทุนกับระบบที่ต้องใช้งานต่อเนื่องหลายปี

บริษัทที่สามารถอธิบายต้นทุน ผลประหยัด ระยะเวลาคืนทุน และเงื่อนไขการดูแลรักษาได้อย่างชัดเจน ย่อมช่วยให้เจ้าของบ้านมีข้อมูลประกอบการตัดสินใจมากขึ้น

ขณะเดียวกัน ผู้ประกอบการยังต้องบริหารต้นทุนการติดตั้ง วงเงินค้ำประกัน และจำนวนบุคลากรให้เหมาะสมกับงานที่รับผิดชอบ โดยเฉพาะภาระการดูแลระบบตลอด 7 ปีตามเงื่อนไขโครงการ

สำหรับรัฐบาล การกำหนดมาตรฐานผู้ติดตั้งควบคู่กับการเปิดโอกาสให้บริษัทหลายขนาดเข้าร่วม เป็นแนวทางที่มุ่งสร้างทั้งความปลอดภัยและทางเลือกให้ประชาชน

ส่วนผลการดำเนินงานในระยะต่อไป ต้องติดตามจำนวนผู้ประกอบการที่เข้าร่วมจริง ความสามารถในการส่งมอบงาน และจำนวนครัวเรือนที่ได้รับการติดตั้งตามเป้าหมาย

เพราะสำหรับประชาชนแล้ว สิ่งที่ต้องการจากโครงการนี้ไม่ใช่แค่เงินสนับสนุน 50,000 บาท แต่คือระบบผลิตไฟฟ้าที่ใช้งานได้อย่างปลอดภัย ช่วยลดค่าไฟฟ้าได้จริง และมีผู้รับผิดชอบดูแลเมื่อเกิดปัญหาในอนาคต