เกิดอะไรขึ้นที่แม่น้ำปราจีนบุรี? หลังปลาตายในกระชัง เร่งตรวจตะกอนดินหาสาเหตุ

ตรวจน้ำ 9 จุด พบโลหะหนักต่ำ แต่ยังตอบไม่ได้ว่าปลาตายเพราะอะไร

ดร.สุรินทร์ วรกิจธำรง อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) เปิดเผยว่า กรมควบคุมมลพิษ โดยสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 7 (สคพ.7 สระบุรี) ร่วมกับสำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดปราจีนบุรี และอำเภอศรีมหาโพธิ ลงพื้นที่ติดตามกรณีปลาตายในพื้นที่ตำบลท่าตูม ตำบลบ้านทาม และตำบลหาดนางแก้ว อำเภอศรีมหาโพธิ จังหวัดปราจีนบุรี ซึ่งส่งผลกระทบต่อการเลี้ยงปลาในกระชัง

เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2569 เจ้าหน้าที่เก็บตัวอย่างน้ำผิวดินจากลำน้ำสาขาที่ไหลลงสู่แม่น้ำปราจีนบุรี 4 จุด และตัวอย่างน้ำในแม่น้ำปราจีนบุรีอีก 5 จุด ครอบคลุมพื้นที่อำเภอกบินทร์บุรี อำเภอศรีมหาโพธิ อำเภอเมืองปราจีนบุรี และอำเภอบ้านสร้าง เพื่อนำไปตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำและสารปนเปื้อนที่อาจเกี่ยวข้องกับเหตุปลาตาย

ผลตรวจล่าสุดพบว่า ค่าออกซิเจนละลายน้ำ หรือ DO อยู่ในช่วง 2.5–7.5 มิลลิกรัมต่อลิตร ขณะที่ค่าแอมโมเนียอยู่ในช่วง 0.559–3.547 มิลลิกรัมต่อลิตร ส่วนผลตรวจโลหะหนักในน้ำพบว่ามีค่าต่ำกว่า 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร

สำหรับตัวอย่างปลา ซึ่งสำนักงานประมงจังหวัดปราจีนบุรีเก็บตรวจในช่วงเวลาเดียวกัน พบโลหะหนัก ได้แก่ ปรอท แคดเมียม และสารหนู อยู่ในระดับต่ำเช่นกัน

อย่างไรก็ตาม การพบโลหะหนักในระดับต่ำไม่ได้หมายความว่าจะสามารถตัดความเป็นไปได้ของสาเหตุอื่นได้ทั้งหมด เพราะข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่เพียงพอที่จะระบุสาเหตุของการตายของปลาได้อย่างชัดเจน

น้ำท่วมทำให้สารมลพิษเจือจางหรือไม่

อีกประเด็นที่ต้องติดตามคือสถานการณ์น้ำท่วมเป็นวงกว้าง ซึ่งอาจทำให้สารมลพิษในน้ำเกิดการเจือจาง และส่งผลต่อระดับสารที่ตรวจพบในช่วงเก็บตัวอย่าง

แต่กรมควบคุมมลพิษระบุว่า ยังไม่สามารถสรุปได้ว่าการเจือจางจากน้ำท่วมเป็นสาเหตุที่ทำให้ผลตรวจพบสารมลพิษอยู่ในระดับต่ำ จึงจำเป็นต้องรวบรวมข้อมูลเพิ่มเติมเพื่อประกอบการวิเคราะห์

นอกจากโลหะหนักแล้ว ผลตรวจยังพบอะลูมิเนียมในน้ำ ซึ่งเป็นอีกประเด็นที่ต้องตรวจสอบแหล่งที่มาและประเมินว่ามีความเกี่ยวข้องกับกรณีปลาตายหรือไม่

ขณะเดียวกัน ค่าออกซิเจนละลายน้ำและแอมโมเนียที่ตรวจพบในแต่ละจุดก็เป็นข้อมูลสำคัญสำหรับการประเมินสภาพน้ำ แต่การจะเชื่อมโยงค่าที่ตรวจพบกับการตายของปลา จำเป็นต้องพิจารณาร่วมกับข้อมูลอื่น ทั้งตำแหน่งที่พบปลา ระยะเวลาที่เกิดเหตุ และสภาพแวดล้อมในช่วงนั้น

ขั้นต่อไป ตรวจตะกอนดิน ไล่หาต้นตอมลพิษ

กรมควบคุมมลพิษเตรียมเก็บตัวอย่างตะกอนดินในแม่น้ำปราจีนบุรีและลำน้ำสาขาที่ไหลลงสู่แม่น้ำ หลังสถานการณ์น้ำท่วมกลับเข้าสู่ภาวะปกติ โดยจะเน้นพื้นที่รับน้ำจากกลุ่มโรงงานอุตสาหกรรม ชุมชน และพื้นที่เกษตรกรรม

การตรวจตะกอนดินจะช่วยประเมินว่ามีสารมลพิษสะสมอยู่หรือไม่ และนำผลที่ได้ไปประกอบการวิเคราะห์หาสาเหตุ รวมถึงเชื่อมโยงแหล่งกำเนิดมลพิษอย่างเป็นระบบ

คพ. ยืนยันว่าจะติดตามตรวจสอบคุณภาพน้ำและตะกอนดินอย่างใกล้ชิด พร้อมประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อรวบรวมข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ หากพบแหล่งกำเนิดมลพิษที่เกี่ยวข้อง จะนำข้อเท็จจริงไปใช้กำหนดมาตรการป้องกันและแก้ไขปัญหา รวมถึงดำเนินการตามกฎหมาย

คำถามสำคัญที่ยังต้องหาคำตอบ

กรณีปลาตายในกระชังแม่น้ำปราจีนบุรีขณะนี้ยังมีประเด็นที่ต้องตรวจสอบต่อ ทั้งสาเหตุโดยตรงของการตายปลา ความเกี่ยวข้องของแอมโมเนียและอะลูมิเนียมในน้ำ ตลอดจนความเป็นไปได้ที่สารมลพิษจะสะสมอยู่ในตะกอนดิน

ผลตรวจน้ำและปลาในระดับต่ำเป็นข้อมูลส่วนหนึ่งของการสอบสวน แต่ยังไม่ใช่ข้อสรุปว่าแม่น้ำปราจีนบุรีปลอดจากมลพิษ หรือระบุได้แล้วว่าเหตุปลาตายเกิดจากอะไร

คำตอบจึงอยู่ที่ผลตรวจเพิ่มเติมและการเชื่อมโยงหลักฐานจากหลายพื้นที่ โดยเฉพาะตะกอนดินและบริเวณรับน้ำจากแหล่งกิจกรรมต่าง ๆ ซึ่งจะเป็นข้อมูลสำคัญในการคลี่คลายสาเหตุและกำหนดแนวทางแก้ไขให้ตรงจุด