วิกฤตโรงเรียนแพทย์อีสาน สัญญาณเตือนระบบสาธารณสุขไทยในอนาคต

อีสานคือพื้นที่ที่ขาดแคลนบุคลากรอยู่แล้ว

ข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุขในช่วงหลายปีที่ผ่านมา พบว่าภาคตะวันออกเฉียงเหนือยังเป็นพื้นที่ที่มีความท้าทายด้านกำลังคนทางการแพทย์ ทั้งจำนวนแพทย์ต่อประชากรและจำนวนพยาบาลต่อประชากรที่ยังต่ำกว่าพื้นที่เมืองใหญ่หลายแห่ง

ที่ผ่านมา โรงพยาบาลจำนวนไม่น้อยต้องพึ่งพาแพทย์ใช้ทุนและพยาบาลรุ่นใหม่เข้ามาเติมกำลังอย่างต่อเนื่อง

หากโรงเรียนแพทย์หรือโรงพยาบาลขนาดใหญ่ในภูมิภาคเกิดปัญหาการลาออกเป็นวงกว้างจริง ผลกระทบอาจลามไปถึงเครือข่ายโรงพยาบาลจังหวัด โรงพยาบาลชุมชน และระบบส่งต่อผู้ป่วยทั้งภูมิภาค

เพราะบุคลากรจำนวนมากที่จบจากโรงเรียนแพทย์ในอีสานคือกำลังสำคัญที่ถูกส่งออกไปทำงานในจังหวัดต่าง ๆ ของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ผลกระทบที่อาจเห็นชัดในอีก 5-10 ปี

ประเด็นที่ผู้เชี่ยวชาญด้านสาธารณสุขจำนวนมากกังวล ไม่ได้อยู่ที่การขาดคนในระยะสั้นเท่านั้น แต่คือผลกระทบต่อการตัดสินใจของคนรุ่นใหม่ในอนาคต

หากภาพจำของโรงพยาบาลรัฐกลายเป็นสถานที่ทำงานที่มีภาระงานสูง รายได้ไม่สอดคล้องกับภาระรับผิดชอบ และมีความไม่แน่นอนด้านการบริหาร ย่อมส่งผลต่อการวางแผนอาชีพของนักศึกษาแพทย์และพยาบาลรุ่นต่อไป

ในระยะยาว อาจเกิดแนวโน้มที่บุคลากรเลือกทำงานในระบบรัฐเพียงช่วงสั้น ๆ ก่อนย้ายไปภาคเอกชน คลินิกเฉพาะทาง หรือธุรกิจสุขภาพรูปแบบอื่นมากขึ้น

นั่นหมายความว่าปัญหาจะไม่ได้อยู่ที่การผลิตบุคลากรเพิ่มเพียงอย่างเดียว แต่เป็นเรื่องของการรักษาคนให้อยู่ในระบบ

วิกฤตที่เริ่มจากโรงเรียนแพทย์ อาจกระทบผู้ป่วยในอนาคต

เมื่อกำลังคนลดลง ภาระงานของบุคลากรที่เหลือจะเพิ่มขึ้นตามลำดับ

สิ่งที่อาจเกิดขึ้นคือระยะเวลารอคอยการรักษานานขึ้น จำนวนผู้ป่วยต่อแพทย์เพิ่มขึ้น และโอกาสเกิดความเหนื่อยล้าจากการทำงานสูงขึ้น

ในหลายประเทศ ปัญหาการขาดแคลนบุคลากรทางการแพทย์มักส่งผลต่อคุณภาพบริการในระยะยาว เพราะบุคลากรต้องดูแลผู้ป่วยจำนวนมากเกินกว่าที่ระบบจะรองรับได้อย่างมีประสิทธิภาพ

สำหรับภาคอีสาน ซึ่งมีประชากรมากที่สุดของประเทศ ผลกระทบจากการสูญเสียกำลังคนในโรงเรียนแพทย์หรือโรงพยาบาลขนาดใหญ่จึงอาจส่งต่อไปถึงประชาชนจำนวนมาก

บททดสอบสำคัญของระบบสาธารณสุขไทย

กรณีที่เพจประชาคมแพทย์ออกมาเปิดเผยครั้งนี้ ยังต้องรอข้อเท็จจริงและคำชี้แจงจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ควรได้รับความสนใจไม่แพ้กันคือคำเตือนเกี่ยวกับปัญหาเชิงโครงสร้างของระบบสาธารณสุขไทย ทั้งเรื่องกำลังคน ภาระงาน งบประมาณ และธรรมาภิบาลในการบริหารองค์กร

เพราะหากปัญหาเหล่านี้ไม่ได้รับการแก้ไขอย่างเป็นระบบ ความท้าทายที่เกิดขึ้นในโรงเรียนแพทย์แห่งหนึ่งของภาคอีสาน อาจกลายเป็นภาพที่เกิดขึ้นซ้ำในหลายพื้นที่ของประเทศในอนาคต

และผลกระทบสุดท้ายจะไม่ได้ตกอยู่กับแพทย์หรือพยาบาลเท่านั้น แต่จะส่งต่อไปถึงคุณภาพการรักษาพยาบาลของประชาชนทั้งระบบ