วันนี้วันอะไร 1 กันยายน ของทุกปี ตรงกับ “วันสืบ นาคะเสถียร” รำลึกนักอนุรักษ์ผู้ปลุกเสียงป่าให้คนไทยได้ยิน

“สืบ นาคะเสถียร” คือใคร?

สืบ นาคะเสถียร เกิดเมื่อวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2492 ที่จังหวัดปราจีนบุรี สำเร็จการศึกษาจากคณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และเริ่มรับราชการในกรมป่าไม้เมื่อปี พ.ศ. 2518 โดยเลือกทำงานในกองอนุรักษ์สัตว์ป่า เพราะมีความสนใจในการทำงานด้านสัตว์ป่าโดยตรง

ต่อมาเขาได้รับทุนศึกษาต่อระดับปริญญาโทด้าน Conservation ที่ University of London ก่อนกลับมาทำงานด้านการอนุรักษ์ในประเทศไทยอีกครั้ง

ตลอดเส้นทางการทำงาน สืบมีบทบาททั้งด้านการวิจัยสัตว์ป่า การอนุรักษ์พื้นที่ธรรมชาติ และการผลักดันประเด็นสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะปัญหาที่เกี่ยวข้องกับผืนป่าตะวันตกของประเทศไทย

จากนักวิจัยสัตว์ป่า สู่หัวหน้าห้วยขาแข้ง

ในปี พ.ศ. 2532 สืบ นาคะเสถียร เข้ารับตำแหน่ง หัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง

หน้าที่นี้ทำให้เขาต้องเผชิญกับปัญหาที่ซับซ้อนมากกว่าการศึกษาสัตว์ป่าเพียงอย่างเดียว ทั้งการบุกรุกพื้นที่ป่า การลักลอบตัดไม้ การล่าสัตว์โดยกลุ่มผู้มีอิทธิพล ความยากจนของชุมชนโดยรอบ รวมถึงความเสี่ยงที่เจ้าหน้าที่พิทักษ์ป่าต้องเผชิญระหว่างปฏิบัติหน้าที่

หนึ่งในแนวคิดที่สืบพยายามผลักดันคือการจัดการพื้นที่ “แนวกันชน” รอบเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า เพื่อสร้างพื้นที่เชื่อมต่อระหว่างชุมชนกับเขตอนุรักษ์ และลดแรงกดดันที่เกิดขึ้นกับผืนป่าชั้นใน

แต่การแก้ปัญหาผืนป่าขนาดใหญ่ไม่ได้ขึ้นอยู่กับเจ้าหน้าที่คนใดคนหนึ่ง สืบจึงพยายามเรียกร้องให้หน่วยงานและสังคมหันมาให้ความสำคัญกับปัญหาเหล่านี้มากขึ้น

ทำไม “ห้วยขาแข้ง” จึงสำคัญ?

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งเป็นส่วนหนึ่งของผืนป่าตะวันตก ซึ่งถือเป็นพื้นที่ธรรมชาติที่มีความสำคัญอย่างยิ่งของประเทศไทย

พื้นที่แห่งนี้เป็นแหล่งอาศัยของสัตว์ป่าหลากหลายชนิด และมีระบบนิเวศที่มีความสมบูรณ์สูง การปกป้องห้วยขาแข้งจึงไม่ได้หมายถึงการรักษาต้นไม้เพียงอย่างเดียว แต่หมายถึงการรักษาระบบนิเวศและพื้นที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตจำนวนมากไปพร้อมกัน

หลังการจากไปของสืบเพียงหนึ่งปี เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่-ห้วยขาแข้งได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติของ UNESCO ในปี ค.ศ. 1991 หรือ พ.ศ. 2534