นักวิทยาศาสตร์พัฒนา “ไหมขัดฟันอัจฉริยะ” ตรวจน้ำตาล-กรดยูริกจากซอกฟัน

นักวิทยาศาสตร์พัฒนาอุปกรณ์ตรวจสุขภาพรูปแบบใหม่ที่มีลักษณะคล้ายไหมขัดฟันทั่วไป แต่สามารถเก็บตัวอย่างของเหลวจากร่องเหงือก เพื่อนำมาวิเคราะห์ค่าทางชีวภาพที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพช่องปากและระบบเผาผลาญของร่างกาย โดยมีเป้าหมายให้ผู้ใช้งานสามารถติดตามสุขภาพเบื้องต้นได้ด้วยตนเองที่บ้าน โดยไม่ต้องเจาะเลือด
ผลงานดังกล่าวได้รับการพัฒนาโดยทีมวิจัยที่นำโดย Hnin Yin Yin Nyein นักเทคโนโลยีชีวภาพจากมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีฮ่องกง (Hong Kong University of Science and Technology: HKUST) และเผยแพร่ในวารสาร Science Advances เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2026
The novel flossing device in use. (HKUST)
ไหมขัดฟันอัจฉริยะ ตรวจได้ทั้งน้ำตาลและกรดยูริก
อุปกรณ์ดังกล่าวได้รับการออกแบบให้มีรูปร่างคล้ายไหมขัดฟันทั่วไป แต่เพิ่มระบบกลไกสำหรับเก็บของเหลวจากซอกฟัน ก่อนส่งตัวอย่างเข้าสู่ห้องตรวจขนาดเล็กที่เรียกว่าไมโครฟลูอิดิก (Microfluidic) ซึ่งติดตั้งไบโอเซ็นเซอร์สำหรับวิเคราะห์สารชีวภาพ
ภายในเวลาไม่กี่นาทีหลังใช้งาน เซ็นเซอร์สามารถตรวจวัดสารสำคัญ 4 รายการ ได้แก่
กลูโคส (Glucose) ใช้ติดตามระดับน้ำตาล ซึ่งเกี่ยวข้องกับการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด
กรดยูริก (Uric Acid) สารที่เกี่ยวข้องกับภาวะกรดยูริกในเลือดสูงและโรคเกาต์
ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ (Hydrogen Peroxide) สารที่สามารถใช้เป็นตัวบ่งชี้กระบวนการออกซิเดชันและการอักเสบในช่องปาก
ค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH) ช่วยประเมินสภาพแวดล้อมภายในช่องปาก
หลังจากตรวจวิเคราะห์แล้ว ระบบจะส่งผลลัพธ์แบบไร้สายไปยังสมาร์ทโฟน ทำให้ผู้ใช้งานสามารถดูข้อมูลได้โดยไม่จำเป็นต้องนำตัวอย่างไปตรวจในห้องปฏิบัติการ
The Hong Kong University of Science and Technology (HKUST)
สรุปข่าว
นักวิทยาศาสตร์พัฒนาอุปกรณ์ตรวจสุขภาพรูปแบบใหม่ที่มีลักษณะคล้ายไหมขัดฟันทั่วไป แต่สามารถเก็บตัวอย่างของเหลวจากร่องเหงือก เพื่อนำมาวิเคราะห์ค่าทางชีวภาพที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพช่องปากและระบบเผาผลาญของร่างกาย โดยมีเป้าหมายให้ผู้ใช้งานสามารถติดตามสุขภาพเบื้องต้นได้ด้วยตนเองที่บ้าน โดยไม่ต้องเจาะเลือด
ผลงานดังกล่าวได้รับการพัฒนาโดยทีมวิจัยที่นำโดย Hnin Yin Yin Nyein นักเทคโนโลยีชีวภาพจากมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีฮ่องกง (Hong Kong University of Science and Technology: HKUST) และเผยแพร่ในวารสาร Science Advances เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2026
The novel flossing device in use. (HKUST)
ไหมขัดฟันอัจฉริยะ ตรวจได้ทั้งน้ำตาลและกรดยูริก
อุปกรณ์ดังกล่าวได้รับการออกแบบให้มีรูปร่างคล้ายไหมขัดฟันทั่วไป แต่เพิ่มระบบกลไกสำหรับเก็บของเหลวจากซอกฟัน ก่อนส่งตัวอย่างเข้าสู่ห้องตรวจขนาดเล็กที่เรียกว่าไมโครฟลูอิดิก (Microfluidic) ซึ่งติดตั้งไบโอเซ็นเซอร์สำหรับวิเคราะห์สารชีวภาพ
ภายในเวลาไม่กี่นาทีหลังใช้งาน เซ็นเซอร์สามารถตรวจวัดสารสำคัญ 4 รายการ ได้แก่
กลูโคส (Glucose) ใช้ติดตามระดับน้ำตาล ซึ่งเกี่ยวข้องกับการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด
กรดยูริก (Uric Acid) สารที่เกี่ยวข้องกับภาวะกรดยูริกในเลือดสูงและโรคเกาต์
ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ (Hydrogen Peroxide) สารที่สามารถใช้เป็นตัวบ่งชี้กระบวนการออกซิเดชันและการอักเสบในช่องปาก
ค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH) ช่วยประเมินสภาพแวดล้อมภายในช่องปาก
หลังจากตรวจวิเคราะห์แล้ว ระบบจะส่งผลลัพธ์แบบไร้สายไปยังสมาร์ทโฟน ทำให้ผู้ใช้งานสามารถดูข้อมูลได้โดยไม่จำเป็นต้องนำตัวอย่างไปตรวจในห้องปฏิบัติการ
The Hong Kong University of Science and Technology (HKUST)
ใช้ของเหลวจากร่องเหงือก แหล่งข้อมูลสุขภาพที่ซ่อนอยู่ในช่องปาก
จุดเด่นของเทคโนโลยีนี้คือการใช้ของเหลวที่เรียกว่า Gingival Crevicular Fluid (GCF) หรือของเหลวในร่องเหงือก ซึ่งสะสมอยู่บริเวณร่องระหว่างฟันและเหงือก แตกต่างจากน้ำลายที่เราคุ้นเคย
ของเหลวชนิดนี้มีสารเมแทบอไลต์ โปรตีน และสารบ่งชี้การอักเสบที่สามารถแลกเปลี่ยนกับกระแสเลือด จึงอาจสะท้อนข้อมูลบางอย่างเกี่ยวกับสุขภาพช่องปากและกระบวนการต่าง ๆ ภายในร่างกายได้
อย่างไรก็ตาม GCF ถูกสร้างขึ้นในปริมาณน้อยมาก ทำให้การเก็บตัวอย่างเพื่อนำมาวิเคราะห์เป็นเรื่องยากมาโดยตลอด ทีมวิจัยจึงพัฒนาไหมขัดฟันที่สามารถดึงของเหลวชนิดนี้ออกมาจากร่องเหงือกได้ระหว่างการทำความสะอาดฟันตามปกติ
ทดลองในคนเบื้องต้น พบค่ากลูโคสและกรดยูริกสอดคล้องกับผลตรวจเลือด
ในการทดสอบเบื้องต้นกับอาสาสมัครกลุ่มขนาดเล็ก ซึ่งประกอบด้วยผู้ที่มีสุขภาพดี ผู้ป่วยเบาหวาน ผู้ที่มีภาวะกรดยูริกในเลือดสูง และผู้ที่มีสุขภาพช่องปากไม่ดี พบว่าอุปกรณ์สามารถตรวจวัดค่าทางชีวภาพที่แตกต่างกันในแต่ละกลุ่มได้
โดยเฉพาะระดับกลูโคสและกรดยูริกในตัวอย่างของเหลวที่เก็บจากการขัดฟัน พบว่ามีความสอดคล้องกับค่าที่ตรวจวัดได้จากเลือดอย่างใกล้ชิด
นอกจากนี้ นักวิจัยยังพบว่า ค่าความเป็นกรด-ด่างและระดับไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์สามารถนำมาใช้ประเมินความลึกของร่องปริทันต์ได้อย่างน่าเชื่อถือ ซึ่งเป็นหนึ่งในตัวชี้วัดที่ทันตแพทย์ใช้ประเมินสุขภาพเหงือกและวินิจฉัยโรคปริทันต์
ผลการทดลองจึงแสดงให้เห็นว่า ของเหลวในร่องเหงือกอาจเป็นแหล่งข้อมูลที่มีศักยภาพสำหรับการติดตามทั้งสุขภาพช่องปากและระบบเผาผลาญ โดยไม่จำเป็นต้องเจาะเลือดทุกครั้ง
The Hong Kong University of Science and Technology (HKUST)
ยังมีข้อจำกัด ต้องศึกษาความแม่นยำและประโยชน์ทางคลินิกเพิ่มเติม
แม้ผลการทดลองเบื้องต้นจะมีแนวโน้มที่น่าสนใจ แต่เทคโนโลยีนี้ยังต้องได้รับการพัฒนาและทดสอบเพิ่มเติมก่อนนำไปใช้จริงในวงกว้าง
ข้อจำกัดสำคัญคือ ตัวอย่างของเหลวที่อุปกรณ์เก็บได้ไม่ได้ประกอบด้วย GCF เพียงอย่างเดียว แต่มีน้ำลายปะปนอยู่เกือบครึ่งหนึ่ง และอาจมีเลือดปนเข้ามาด้วย ซึ่งอาจส่งผลต่อความแม่นยำในการวิเคราะห์ โดยเฉพาะการตรวจระดับกลูโคส
ทีมวิจัยจึงเสนอให้มีการทดลองทางคลินิกเพิ่มเติม เพื่อประเมินว่าเทคโนโลยีนี้สามารถนำมาใช้ติดตามสุขภาพและช่วยปรับปรุงผลลัพธ์การรักษาในผู้ป่วยที่มีทั้งโรคเบาหวานและโรคปริทันต์ได้จริงหรือไม่
การพัฒนาไหมขัดฟันอัจฉริยะจึงเป็นอีกแนวทางที่น่าจับตามองของเทคโนโลยีสุขภาพส่วนบุคคล เพราะอาจเปลี่ยนกิจวัตรการดูแลช่องปากที่ทำเป็นประจำให้กลายเป็นโอกาสในการติดตามสุขภาพร่างกายได้ด้วย แต่ในขณะนี้ยังเป็นเทคโนโลยีที่อยู่ระหว่างการศึกษา ไม่ใช่อุปกรณ์ที่สามารถใช้แทนการตรวจเลือดหรือการวินิจฉัยโดยแพทย์ได้อย่างสมบูรณ์
นักข่าวที่มีประสบการณ์ในวงการข่าวสุขภาพและข่าวบันเทิงมากกว่า 20 ปี ผู้หลงใหลในงานสายข่าว ที่ไม่เคยทำให้รู้สึกเบื่อ พร้อมนำเสนอข้อมูลสุขภาพที่น่าเชื่อถือและสามารถนำไปใช้ได้จริง การันตีด้วยปริญญาโทจากคณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พร้อมผลงานที่ยึดมั่นในจรรยาบรรณสื่อ
