น้ำท่วมแต่คนไทยตลกจนฝรั่งงง นี่คือ "สโตอิก" ขั้นสุดของการปล่อยวาง

ข้อมูลจาก Zocial Eye by Wisesight ระหว่างวันที่ 16–26 กันยายน 2569 พบข้อความที่เกี่ยวข้องกับสถานการณ์ที่ติดตามรวม 126,524 ข้อความ

โดยนอกจากการติดตามข่าวและแจ้งจุดน้ำท่วมแล้ว อารมณ์ขันก็กลายเป็นหนึ่งในวิธีที่ผู้คนใช้สื่อสารและคลายความตึงเครียดร่วมกัน เช่น วลี “น้ำรอการระบาย” และมีม “สาดไปสมาชิก” ที่ถูกแชร์ต่ออย่างแพร่หลาย

ภาพเหล่านี้อาจทำให้นึกถึงแนวคิดหนึ่งจากปรัชญา Stoicism หรือสโตอิก ที่พูดถึงการแยกให้ออกว่า “อะไรอยู่ในความควบคุมของเรา และอะไรที่เราไม่สามารถควบคุมได้”

เมื่อฝนตก เราอาจควบคุมฝนไม่ได้

Stoicism หรือ สโตอิก เป็นแนวคิดทางปรัชญาที่ให้ความสำคัญกับการใช้ชีวิตอย่างมีเหตุผล โดยหนึ่งในแนวคิดสำคัญของนักปรัชญาอย่าง Epictetus คือการแยกสิ่งต่าง ๆ ออกเป็นสองกลุ่ม ได้แก่ สิ่งที่อยู่ในอำนาจของเรา เช่น ความคิด การตัดสินใจ และการกระทำของตัวเอง กับสิ่งที่อยู่นอกเหนือการควบคุม เช่น เหตุการณ์ภายนอกหรือสิ่งที่คนอื่นตัดสินใจ

ถ้ามองกลับมาที่สถานการณ์น้ำท่วม เราอาจควบคุมไม่ได้ว่าฝนจะตกหนักแค่ไหน น้ำจะขึ้นสูงหรือถนนเส้นไหนจะท่วม แต่เรายังควบคุมได้ว่า จะเตรียมตัวอย่างไร จะเดินทางหรือไม่ จะช่วยเหลือคนรอบข้างอย่างไร และจะเลือกมองสถานการณ์ที่เกิดขึ้นแบบไหน

แน่นอนว่า สโตอิก ไม่ได้หมายความว่า “ไม่ต้องรู้สึกอะไร” หรือทำเป็นว่าน้ำท่วมไม่ใช่เรื่องใหญ่ เพราะแม้แต่แนวคิดของ Epictetus เองก็ไม่ได้เสนอให้มนุษย์กลายเป็นคนไร้อารมณ์ แต่เน้นการไม่ปล่อยให้สิ่งที่อยู่นอกเหนือการควบคุมเข้ามาครอบงำการตัดสินใจของเรา

ทำไมคนไทยถึงหัวเราะในวันที่น้ำท่วม?

การเล่นมุกหรือทำคอนเทนต์สนุก ๆ ท่ามกลางสถานการณ์ตึงเครียด จึงอาจมองได้ว่าเป็นวิธีหนึ่งของการ “รับมือ” มากกว่าการไม่ใส่ใจกับปัญหา

เมื่อรู้ว่าน้ำกำลังท่วม สิ่งที่ทำได้คือเช็กเส้นทาง ย้ายรถ เก็บของขึ้นที่สูง เตรียมอาหารและยา หรือช่วยคนที่เดือดร้อน ส่วนระดับน้ำจะลดเมื่อไร ฝนจะตกเพิ่มหรือไม่ หรือสถานการณ์จะคลี่คลายเร็วแค่ไหน เป็นสิ่งที่เราไม่สามารถสั่งให้เป็นไปตามใจได้ทั้งหมด

อารมณ์ขันจึงอาจทำหน้าที่เหมือนพื้นที่พักใจเล็ก ๆ ท่ามกลางความวุ่นวาย การได้หัวเราะกับสถานการณ์เดียวกัน แชร์มีม หรือส่งคลิปให้เพื่อน อาจช่วยให้ผู้คนรู้สึกว่า “อย่างน้อยเรายังรับมือกับมันได้” แม้จะเปลี่ยนสถานการณ์ตรงหน้าไม่ได้ก็ตาม

และนี่อาจเป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้ภาพคนไทยหัวเราะ เล่นมุก และสร้างคอนเทนต์ท่ามกลางน้ำท่วมกลายเป็นภาพที่คนต่างชาติสนใจ เพราะแทนที่จะมีแต่ภาพความโกลาหล โซเชียลมีเดียยังสะท้อนวิธีที่ผู้คนพยายามรักษาอารมณ์และความเป็นปกติของชีวิตเอาไว้

ปล่อยวาง ไม่ได้แปลว่าไม่ทำอะไร

อย่างไรก็ตาม “ปล่อยวาง” ในแบบสโตอิก ไม่ใช่การยอมแพ้หรือปล่อยให้ทุกอย่างเป็นไปตามยถากรรม แต่คือการยอมรับความจริงว่า บางเรื่องเราเปลี่ยนไม่ได้ และหันกลับมาใช้พลังกับสิ่งที่เราทำได้

น้ำท่วมก็เช่นกัน เราอาจหยุดฝนไม่ได้ แต่เตรียมตัวรับมือได้ เราอาจลดระดับน้ำเองไม่ได้ แต่ช่วยคนที่กำลังเดือดร้อนได้ และเราอาจเปลี่ยนสถานการณ์ไม่ได้ในทันที แต่เลือกได้ว่าจะตอบสนองต่อสถานการณ์นั้นอย่างไร

บางครั้งการหัวเราะจึงไม่ได้หมายความว่าเราไม่กลัว ไม่เหนื่อย หรือไม่เดือดร้อน แต่อาจเป็นวิธีหนึ่งที่มนุษย์ใช้บอกตัวเองว่า “ในเมื่อเปลี่ยนสิ่งที่เกิดขึ้นไม่ได้ อย่างน้อยเรายังเลือกได้ว่าจะผ่านมันไปอย่างไร”

นั่นอาจเป็นหัวใจของสโตอิก ที่เข้ากับภาพน้ำท่วมกรุงเทพฯ ได้อย่างน่าสนใจ เพราะการปล่อยวางที่แท้จริง ไม่ใช่การปล่อยทุกอย่าง แต่คือ การปล่อยสิ่งที่ควบคุมไม่ได้ และกลับมาดูแลสิ่งที่ยังอยู่ในมือของเรา