ASMR แต่ละเสียง แตกต่างกันอย่างไร? เมื่อแต่ละสิ่งกระตุ้น สร้างประสบการณ์ที่ไม่เหมือนกัน

แม้คนส่วนใหญ่มักจดจำ ASMR ผ่านเสียงกระซิบ เสียงเคาะ หรือเสียงเบา ๆ แต่ในทางวิทยาศาสตร์ ASMR ไม่ได้หมายถึงเสียงที่ฟังแล้วสบายใจเท่านั้น หากหมายถึงประสบการณ์ทางประสาทสัมผัสที่เกิดขึ้นเมื่อสมองตอบสนองต่อ สิ่งกระตุ้นบางอย่าง จนทำให้เกิดความรู้สึกสงบ ผ่อนคลาย หรือเกิดอาการรู้สึกซู่ซ่า บริเวณศีรษะและลำคอ

สิ่งสำคัญคือ เสียงเหล่านี้ไม่ได้เป็น ASMR โดยตัวมันเอง แต่เป็นตัวกระตุ้นที่อาจทำให้บางคนเกิดประสบการณ์ ASMR ได้ เนื่องจากแต่ละคนมีความไวต่อสิ่งเร้าและประสบการณ์ที่แตกต่างกัน งานวิจัยในปัจจุบันเสนอว่า ASMR ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการรับเสียง แต่เกี่ยวข้องกับสิ่งกระตุ้นหลายรูปแบบ เช่น

• เสียง (auditory triggers) เช่น เสียงกระซิบ เสียงพูดเบา เสียงเคาะ
• ภาพและการเคลื่อนไหว (visual triggers) เช่น การเคลื่อนไหวช้า ๆ และเป็นจังหวะ
• สถานการณ์ที่สร้างความรู้สึกได้รับความใส่ใจ (social or interpersonal triggers) เช่น วิดีโอจำลองการตรวจสุขภาพ การทำผม หรือการพูดคุยอย่างอ่อนโยน

งานวิจัยของ Poerio และคณะ ปี 2018  พบว่า ผู้เข้าร่วมการศึกษาที่สามารถสัมผัส ASMR ได้ มีอัตราการเต้นของหัวใจลดลงและรายงานความรู้สึกผ่อนคลายเพิ่มขึ้นระหว่างรับชมวิดีโอ ASMR สะท้อนว่า ASMR อาจเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของระบบประสาทและการตอบสนองทางร่างกายบางอย่าง

อย่างไรก็ตาม ASMR ไม่ได้เกิดขึ้นกับทุกคน และนักวิจัยยังอยู่ระหว่างศึกษาว่าเหตุใดบางคนจึงตอบสนองต่อสิ่งเร้าประเภทนี้ ขณะที่บางคนแทบไม่รู้สึกอะไรเลย แม้ปัจจุบันยังไม่มีมาตรฐานสากลที่แบ่งประเภท ASMR อย่างเป็นทางการ แต่นักวิจัยมักอธิบายสิ่งกระตุ้นของ ASMR ตามรูปแบบการรับรู้และประสบการณ์ที่เกิดขึ้น ดังนี้

1. เสียงที่สร้างความรู้สึกใกล้ชิดทางสังคม เสียงกระซิบ เสียงพูดเบา หรือวิดีโอที่จำลองการได้รับความดูแล เป็นรูปแบบหนึ่งที่พบได้บ่อยในคอนเทนต์ ASMR สิ่งที่ทำให้เสียงประเภทนี้มีความน่าสนใจ ไม่ได้อยู่เพียงตัวเสียง แต่รวมถึงองค์ประกอบด้านความใกล้ชิดและความรู้สึกเหมือนมีใครบางคนกำลังให้ความสนใจ ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับระบบอารมณ์และการรับรู้ความสัมพันธ์ทางสังคมของมนุษย์

2. เสียงซ้ำและเสียงที่มีรูปแบบชัดเจน เสียงเคาะ เสียงขูด เสียงแปรง หรือเสียงการจัดเรียงสิ่งของ เป็นตัวอย่างของเสียงที่มีจังหวะและรูปแบบคาดเดาได้ ผู้ฟังจำนวนหนึ่งรายงานว่าเสียงลักษณะนี้ช่วยสร้างความรู้สึกนิ่งและผ่อนคลาย เนื่องจากทำให้ความสนใจถูกดึงไปอยู่กับรูปแบบเสียงที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม ผลลัพธ์ไม่ได้เหมือนกันทุกคน บางคนอาจรู้สึกเพลิดเพลินกับเสียงซ้ำเหล่านี้ ขณะที่บางคนอาจรู้สึกรำคาญ

3. เสียงจากธรรมชาติและเสียงบรรยากาศ เสียงฝน เสียงคลื่นทะเล เสียงลม หรือเสียงธรรมชาติ เป็นคอนเทนต์ที่ถูกนำมาใช้ร่วมกับ ASMR อยู่บ่อยครั้ง แต่ในทางวิทยาศาสตร์ไม่ได้ถือว่าเป็น ASMR โดยตรงทั้งหมด เสียงธรรมชาติและ White Noise เป็นอีกกลุ่มหนึ่งที่ได้รับความสนใจจากงานวิจัยด้านเสียงและความผ่อนคลาย โดยพบว่าอาจช่วยลดความตึงเครียดหรือช่วยสร้างบรรยากาศที่เหมาะกับการพักผ่อนในบางสถานการณ์

ความแตกต่างคือ ASMR เน้นประสบการณ์ตอบสนองเฉพาะบุคคล ขณะที่ White Noise เน้นเสียงพื้นหลังที่มีความสม่ำเสมอ ซึ่งทำหน้าที่ช่วยกลบเสียงรบกวนจากภายนอก

ภาพ: Canva

เสียงแบบไหนเหมาะกับใคร? เพราะ ASMR ไม่มีสูตรตายตัวสำหรับทุกคน

ความแตกต่างของ ASMR ไม่ได้อยู่เพียงประเภทของเสียง แต่ขึ้นอยู่กับการรับรู้และประสบการณ์ของแต่ละบุคคล บางคนอาจรู้สึกผ่อนคลายจากเสียงกระซิบหรือสถานการณ์จำลองที่มีความใกล้ชิด เพราะองค์ประกอบเหล่านี้เชื่อมโยงกับความรู้สึกได้รับความสนใจและการดูแล

ขณะที่บางคนอาจชื่นชอบเสียงเคาะ เสียงซ้ำ หรือเสียงบรรยากาศ เพราะรูปแบบเสียงที่คาดเดาได้ช่วยสร้างสภาพแวดล้อมที่นิ่งขึ้น สำหรับบางคนที่ใช้ ASMR ก่อนนอน เสียงธรรมชาติหรือเสียงที่มีรูปแบบต่อเนื่องอาจช่วยลดสิ่งรบกวนจากภายนอกและสร้างบรรยากาศสำหรับการพักผ่อน

อย่างไรก็ตาม นักวิจัยยังไม่พบว่าเสียงประเภทใดดีที่สุดสำหรับทุกคน เพราะ ASMR เป็นประสบการณ์เฉพาะบุคคล สิ่งที่ทำให้คนหนึ่งรู้สึกสงบ อาจไม่สร้างผลแบบเดียวกันกับอีกคนดังนั้น ASMR จึงไม่ได้เป็นเรื่องของเสียงที่ดีที่สุด แต่เป็นการค้นหารูปแบบเสียงหรือสิ่งกระตุ้นที่สอดคล้องกับการรับรู้ของแต่ละคน

ASMR กับโลกยุคใหม่ เมื่อเสียงธรรมดากลายเป็นพื้นที่พักใจ

ในยุคที่ผู้คนต้องเผชิญกับข้อมูลจำนวนมาก การแจ้งเตือนตลอดเวลา และความกดดันจากการทำงานหรือการใช้ชีวิต ASMR กลายเป็นหนึ่งในรูปแบบของคอนเทนต์ที่ตอบสนองความต้องการด้านการพักผ่อนและการจัดการอารมณ์

สิ่งที่ทำให้ ASMR ได้รับความนิยมไม่ได้อยู่เพียงคุณภาพของเสียง แต่คือความสามารถในการสร้างประสบการณ์ที่ทำให้ผู้ชมรู้สึกสงบ เป็นส่วนตัว และสามารถควบคุมสภาพแวดล้อมของตัวเองได้

งานวิจัยปัจจุบันชี้ว่า ASMR มีความเกี่ยวข้องกับการลดความตื่นตัวของร่างกายและการเพิ่มความรู้สึกผ่อนคลายในกลุ่มคนที่ตอบสนองต่อ ASMR แต่ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอที่จะสรุปว่า ASMR สามารถใช้เป็นวิธีรักษาปัญหาสุขภาพโดยตรง

การเติบโตของ ASMR ยังสะท้อนการเปลี่ยนแปลงของพฤติกรรมผู้บริโภคในยุคดิจิทัล จากเดิมที่ผู้คนใช้สื่อเพื่อความบันเทิงหรือรับข้อมูล ปัจจุบันหลายคนเริ่มเลือกคอนเทนต์ที่ช่วยดูแลอารมณ์ เช่น ASMR, Slow Living, Cozy Content และวิดีโอที่สร้างความรู้สึกสบายใจ

ท้ายที่สุด ASMR อาจไม่ได้พิสูจน์ว่าเสียงใดเสียงหนึ่งมีพลังพิเศษเหนือเสียงอื่น แต่กำลังสะท้อนบางสิ่งเกี่ยวกับมนุษย์ในยุคปัจจุบันท่ามกลางโลกที่เคลื่อนไหวเร็วขึ้น สมองของมนุษย์ยังคงต้องการจังหวะที่ช้าลง เสียงที่คุ้นเคย และช่วงเวลา

รายงานชิ้นนี้เป็นผลงานของนิสิตฝึกงาน ถิรวัฒน์ เจริญทัศนาวัชร์