นพ.จเด็จ ธรรมธัชอารี เลขาธิการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) กล่าวปาฐกถาพิเศษหัวข้อ “Longevity กับระบบหลักประกันสุขภาพไทย” ในงาน “Thailand Healthcare 2026 : Longevity อยู่ดี แฮปปี้นาน” ครั้งที่ 18 โดยระบุว่า การมีอายุยืนไม่ใช่เป้าหมายสูงสุดของการดูแลสุขภาพ แต่สิ่งสำคัญคือการมี “Healthspan” หรือช่วงเวลาที่ประชาชนมีสุขภาพแข็งแรง สามารถช่วยเหลือตัวเองได้ยาวนานที่สุด
นพ.จเด็จ เปิดเผยว่า ข้อมูลจากการศึกษาของสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) พบว่าคนไทยจำนวนมากใช้ชีวิตในช่วง 10 ปีสุดท้ายก่อนเสียชีวิตในภาวะที่ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ ต้องพึ่งพาผู้อื่น หรือติดบ้านติดเตียง ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญที่ระบบสุขภาพไทยจำเป็นต้องเร่งปรับเปลี่ยน
“สิ่งที่น่าสนใจไม่ใช่เราอายุยืนกี่ปี แต่คือเราจะอยู่ในภาวะที่แข็งแรง ช่วยเหลือตัวเองได้ ไม่เป็นภาระของคนอื่นได้นานแค่ไหน” นพ.จเด็จ กล่าว
สำหรับประเทศไทยที่กำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์นั้น เลขาธิการ สปสช. มองว่าไม่ควรถูกมองเป็นวิกฤต หากผู้สูงอายุยังมีสุขภาพดี ก็สามารถสร้างคุณค่าและมีส่วนร่วมทางเศรษฐกิจได้เช่นเดียวกับคนวัยทำงาน โดยความท้าทายสำคัญคือการยืดระยะเวลาที่ประชาชนมีสุขภาพดีให้นานที่สุด
อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และโรคอ้วน ยังคงเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ช่วงเวลาของการมีสุขภาพดีสั้นลง โดยพบว่าประชาชนอายุมากกว่า 35 ปีประมาณ 1 ใน 4 มีความเสี่ยงเป็นเบาหวาน ขณะที่ผู้ป่วยความดันโลหิตสูงจำนวนมากไม่ยอมรับว่าตนเองป่วย แม้จะได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์แล้วก็ตาม
สรุปข่าว
นพ.จเด็จ ธรรมธัชอารี เลขาธิการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) กล่าวปาฐกถาพิเศษหัวข้อ “Longevity กับระบบหลักประกันสุขภาพไทย” ในงาน “Thailand Healthcare 2026 : Longevity อยู่ดี แฮปปี้นาน” ครั้งที่ 18 โดยระบุว่า การมีอายุยืนไม่ใช่เป้าหมายสูงสุดของการดูแลสุขภาพ แต่สิ่งสำคัญคือการมี “Healthspan” หรือช่วงเวลาที่ประชาชนมีสุขภาพแข็งแรง สามารถช่วยเหลือตัวเองได้ยาวนานที่สุด
นพ.จเด็จ เปิดเผยว่า ข้อมูลจากการศึกษาของสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) พบว่าคนไทยจำนวนมากใช้ชีวิตในช่วง 10 ปีสุดท้ายก่อนเสียชีวิตในภาวะที่ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ ต้องพึ่งพาผู้อื่น หรือติดบ้านติดเตียง ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญที่ระบบสุขภาพไทยจำเป็นต้องเร่งปรับเปลี่ยน
“สิ่งที่น่าสนใจไม่ใช่เราอายุยืนกี่ปี แต่คือเราจะอยู่ในภาวะที่แข็งแรง ช่วยเหลือตัวเองได้ ไม่เป็นภาระของคนอื่นได้นานแค่ไหน” นพ.จเด็จ กล่าว
สำหรับประเทศไทยที่กำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์นั้น เลขาธิการ สปสช. มองว่าไม่ควรถูกมองเป็นวิกฤต หากผู้สูงอายุยังมีสุขภาพดี ก็สามารถสร้างคุณค่าและมีส่วนร่วมทางเศรษฐกิจได้เช่นเดียวกับคนวัยทำงาน โดยความท้าทายสำคัญคือการยืดระยะเวลาที่ประชาชนมีสุขภาพดีให้นานที่สุด
อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และโรคอ้วน ยังคงเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ช่วงเวลาของการมีสุขภาพดีสั้นลง โดยพบว่าประชาชนอายุมากกว่า 35 ปีประมาณ 1 ใน 4 มีความเสี่ยงเป็นเบาหวาน ขณะที่ผู้ป่วยความดันโลหิตสูงจำนวนมากไม่ยอมรับว่าตนเองป่วย แม้จะได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์แล้วก็ตาม
ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติต้องปรับแนวคิดจากการรักษาเมื่อเจ็บป่วย มาเป็นการป้องกันก่อนเกิดโรค โดยเฉพาะกลุ่มประชาชนที่อยู่ในภาวะเสี่ยงหรือระยะก่อนป่วย เช่น ภาวะก่อนเบาหวาน (Prediabetes) ซึ่งมีข้อมูลยืนยันว่าหากได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม ประมาณครึ่งหนึ่งสามารถกลับสู่ภาวะปกติได้
“แนวคิดใหม่คือประชาชนต้องดูแลตัวเองก่อน ไม่ใช่รอให้ป่วยแล้วค่อยมาหาหมอ โรงพยาบาลควรเป็นสถานที่สำหรับผู้ป่วยที่มีอาการหนัก ส่วนผู้ที่ยังอยู่ในกลุ่มเสี่ยงสามารถปรับพฤติกรรมและกลับมามีสุขภาพดีได้”
ทั้งนี้ หัวใจสำคัญของการมีอายุยืนอย่างมีคุณภาพในยุคใหม่ คือการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ ไม่ว่าจะเป็นการรับประทานอาหารที่เหมาะสม เพิ่มโปรตีน ลดคาร์โบไฮเดรต ออกกำลังกายสม่ำเสมอ นอนหลับอย่างเพียงพอ และบริหารจัดการความเครียด โดยข้อมูลทางการแพทย์พบว่าการเดินเพิ่มขึ้นเพียงวันละประมาณ 500 ก้าวจากกิจกรรมปกติ อาจช่วยชะลอความเสี่ยงการเกิดโรคอัลไซเมอร์ได้
นอกจากนี้ เทคโนโลยีดิจิทัลจะเข้ามามีบทบาทสำคัญในการดูแลสุขภาพ ประชาชนสามารถใช้อุปกรณ์สวมใส่ เช่น สมาร์ตวอตช์ เครื่องวัดคลื่นไฟฟ้าหัวใจ หรือเครื่องตรวจระดับน้ำตาลแบบต่อเนื่อง (CGM) เพื่อติดตามข้อมูลสุขภาพแบบเรียลไทม์ และส่งต่อข้อมูลให้แพทย์ใช้ประกอบการดูแลรักษาได้ในอนาคต
ขณะเดียวกัน สปสช. ยังเดินหน้าส่งเสริมการใช้ชุดตรวจสุขภาพด้วยตนเองมากขึ้น ทั้งชุดตรวจโรคติดเชื้อ ชุดตรวจเอชไอวี ชุดตรวจพยาธิใบไม้ตับ การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วยการเก็บตัวอย่างเอง และการตรวจเลือดในอุจจาระเพื่อคัดกรองมะเร็งลำไส้ รวมถึงการตรวจพันธุกรรมสำหรับหญิงตั้งครรภ์
ด้านการนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาใช้ในระบบสาธารณสุข สปสช. ได้สนับสนุนการใช้ AI ช่วยอ่านภาพเอกซเรย์ปอดเพื่อคัดกรองวัณโรค สนับสนุนการวินิจฉัยโรค และช่วยวิเคราะห์ข้อมูลพันธุกรรมเพื่อเลือกใช้ยาที่เหมาะสมกับผู้ป่วย รวมถึงประเมินความเสี่ยงโรคทางพันธุกรรม เช่น มะเร็งเต้านม
นพ.จเด็จ ยังเน้นย้ำถึงความสำคัญของสุขภาพจิต โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สูงอายุที่ต้องอยู่บ้านตามลำพัง ซึ่งมีความเสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้า จึงอยากให้ครอบครัวใช้เวลาร่วมกันมากขึ้น พาผู้สูงอายุทำกิจกรรมและเข้าสังคม เพื่อลดปัญหาดังกล่าว
สำหรับผู้ป่วยระยะท้าย สปสช. มีนโยบายส่งเสริมการดูแลแบบประคับประคอง (Palliative Care) เพื่อให้ผู้ป่วยได้ใช้ชีวิตช่วงสุดท้ายกับครอบครัวในบรรยากาศที่เหมาะสม ภายใต้การดูแลของทีมแพทย์และพยาบาล
นอกจากนี้ ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2569 เป็นต้นไป สปสช. จะเปิดให้บริการใหม่ผ่าน LINE Official Account ของ สปสช. เพื่อให้ประชาชนสามารถตรวจสอบประวัติการรักษาของตนเองได้ ทั้งประวัติการเข้ารับบริการ ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ รายการยา และข้อมูลสุขภาพสำคัญต่าง ๆ
“ข้อมูลสุขภาพเป็นของประชาชน เราต้องคืนข้อมูลให้เจ้าของ เพื่อให้ทุกคนสามารถติดตามสุขภาพของตัวเองได้ การมีอายุยืนในยุคใหม่จึงไม่ใช่การพึ่งพาหมอเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการที่ประชาชนดูแลตัวเอง โดยมีรัฐและระบบสุขภาพคอยสนับสนุน” นพ.จเด็จ กล่าว
สำหรับงาน Thailand Healthcare 2026 : Longevity อยู่ดี แฮปปี้นาน” ครั้งที่ 18 จัดขึ้นระหว่างวันที่ 25 - 28 มิถุนายน 2569 เวลา 10.00 - 19.00 น. ณ ชั้น 5 สามย่านมิตรทาวน์ฮอลล์ ซึ่งผู้สนใจสามารถเข้าร่วมงานได้ฟรี ไม่เสียค่าใช้จ่าย
4 วัน 7 ไฮไลต์ตอบโจทย์ทุกไลฟ์สไตล์สู่ Longevity พบกับ
Check Up ตรวจสุขภาพฟรี รู้ทันร่างกายก่อนใคร - บริการตรวจสุขภาพฟรีกว่า 60 รายการตรวจ จาก 30 โรงพยาบาลชั้นนำของประเทศ
Longevity Talk เปิดมุมมอง Longevity ผ่านเวทีคุณภาพ - ฟังเรื่องราวการดูแลสุขภาพอย่างยั่งยืนทั้งร่างกาย ใจ การทำงาน และไลฟ์สไตล์ในระยะยาว ผ่านมุมมองของแพทย์ ผู้เชี่ยวชาญ คนดัง และผู้มีประสบการณ์จริง
Health Talk ทอล์กสุขภาพหลากเรื่องราว - รวมทัพหมอเบอร์ต้นของประเทศ ผู้เชี่ยวชาญ อินฟลูเอนเซอร์ และบุคคลที่มีชื่อเสียง มาร่วมถ่ายทอดความรู้ ประสบการณ์ มุมมอง รวมถึงอัปเดตเทรนด์สุขภาพที่น่าสนใจ และนำไปปรับใช้ได้จริง
Healthy Product รวมของดีเพื่อคนรักสุขภาพ - โซนที่รวบรวมสินค้า ผลิตภัณฑ์ และบริการทางแพทย์จากแบรนด์ชั้นนำเกือบ 100 ร้านค้า
Longevity Zone พื้นที่ใหม่เพื่อไลฟ์สไตล์ชีวิตที่ยืนยาว - พื้นที่ใหม่ที่เปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมได้เลือกสรรสินค้าและนวัตกรรมในการดูแลสุขภาพอย่างยั่งยืนในแบบฉบับของตัวเอง
Tech Zone อัปเดตอนาคตสุขภาพผ่านเทคโนโลยี - โซนจัดแสดงเทคโนโลยีและนวัตกรรมทางการแพทย์ ที่จะพาไปเห็นภาพอนาคตของการมีชีวิตที่ยืนยาวและการดูแลสุขภาพอย่างมีคุณภาพมากขึ้น
Longevity Workshop ลงมือทำ เพื่อเปลี่ยนสุขภาพจริง - เครือมติชน และ IWelty ร่วมออกแบบ 9 เวิร์กชอปเพื่อคนรุ่นใหม่ อาทิ City Run ชวนไปวิ่งรอบสามย่านสร้างเสริมสุขภาพดี, เรียนรู้การกินของคนที่มีอายุยืนที่สุดในโลก พร้อมเวิร์กชอปจัด Blue Zone Diet, ผ่อนคลายด้วยคลื่นเสียงบำบัดกับ Sound Healing, จัดเรียงดอกไม้เป็นรูปแบบ Mandala และ ikigai Workshop
ที่มาข้อมูล : TNN Health
ที่มารูปภาพ : TNN Health
นักข่าวที่มีประสบการณ์ในวงการข่าวสุขภาพและข่าวบันเทิงมากกว่า 20 ปี ผู้หลงใหลในงานสายข่าว ที่ไม่เคยทำให้รู้สึกเบื่อ พร้อมนำเสนอข้อมูลสุขภาพที่น่าเชื่อถือและสามารถนำไปใช้ได้จริง การันตีด้วยปริญญาโทจากคณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พร้อมผลงานที่ยึดมั่นในจรรยาบรรณสื่อ