โลกร้อน ภัยพิบัติแรง ชาติยากจนใกล้สู้ไม่ไหวขาดเงินทุนรับมือและฟื้นฟู แต่เวที COP31 ยังไร้คำตอบ
ย้อนกลับไปเมื่อ 2 ปีก่อน ประเทศร่ำรวยเคยให้คำมั่นว่าจะเพิ่มเงินทุนด้านสภาพภูมิอากาศสำหรับประเทศกำลังพัฒนาเป็น 300,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี ภายในปี 2035 หรือเพิ่มขึ้น 3 เท่าจากเป้าหมายเดิม พร้อมตั้งเป้าระดมเงินทุนจากทั้งภาครัฐและเอกชนให้ได้ 1.3 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปีภายในปีเดียวกัน แต่ที่ผ่านมา ประเทศร่ำรวยยังสามารถบรรลุเป้าหมายการสนับสนุนเงินทุนเดิมได้ล่าช้ากว่ากำหนดถึง 2 ปี
รัฐบาลชาติตะวันตกหลายแห่งเริ่มลดความสำคัญของนโยบายด้านสภาพภูมิอากาศ หลังสหรัฐฯ ภายใต้การนำของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ถอนการสนับสนุนเงินทุนระหว่างประเทศ ขณะที่สงครามในยูเครนและตะวันออกกลางเพิ่มแรงกดดันด้านเศรษฐกิจ เงินเฟ้อ และทำให้หลายประเทศต้องทุ่มงบประมาณไปกับการป้องกันประเทศมากขึ้น
ผลกระทบดังกล่าวทำให้ประเทศหมู่เกาะขนาดเล็ก ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีความเปราะบางต่อภัยพิบัติทางธรรมชาติ ต้องเผชิญกับความยากลำบากมากขึ้น เพราะนอกจากจะต้องใช้งบประมาณฟื้นฟูความเสียหายจากภัยพิบัติที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า ยังต้องเตรียมเงินทุนเพื่อรับมือกับความเสี่ยงในอนาคต ขณะที่งบประมาณภายในประเทศก็มีจำกัด ประเทศหมู่เกาะขนาดเล็กจำนวนมากยังคงติดอยู่ในวงจรการฟื้นฟูจากภัยพิบัติทางสภาพภูมิอากาศอย่างต่อเนื่อง และไม่สามารถสร้างความแข็งแกร่งในการรับมือกับภัยพิบัติได้ หากงบประมาณของประเทศยังคงลดลง
สรุปข่าว
ย้อนกลับไปเมื่อ 2 ปีก่อน ประเทศร่ำรวยเคยให้คำมั่นว่าจะเพิ่มเงินทุนด้านสภาพภูมิอากาศสำหรับประเทศกำลังพัฒนาเป็น 300,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี ภายในปี 2035 หรือเพิ่มขึ้น 3 เท่าจากเป้าหมายเดิม พร้อมตั้งเป้าระดมเงินทุนจากทั้งภาครัฐและเอกชนให้ได้ 1.3 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปีภายในปีเดียวกัน แต่ที่ผ่านมา ประเทศร่ำรวยยังสามารถบรรลุเป้าหมายการสนับสนุนเงินทุนเดิมได้ล่าช้ากว่ากำหนดถึง 2 ปี
รัฐบาลชาติตะวันตกหลายแห่งเริ่มลดความสำคัญของนโยบายด้านสภาพภูมิอากาศ หลังสหรัฐฯ ภายใต้การนำของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ถอนการสนับสนุนเงินทุนระหว่างประเทศ ขณะที่สงครามในยูเครนและตะวันออกกลางเพิ่มแรงกดดันด้านเศรษฐกิจ เงินเฟ้อ และทำให้หลายประเทศต้องทุ่มงบประมาณไปกับการป้องกันประเทศมากขึ้น
ผลกระทบดังกล่าวทำให้ประเทศหมู่เกาะขนาดเล็ก ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีความเปราะบางต่อภัยพิบัติทางธรรมชาติ ต้องเผชิญกับความยากลำบากมากขึ้น เพราะนอกจากจะต้องใช้งบประมาณฟื้นฟูความเสียหายจากภัยพิบัติที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า ยังต้องเตรียมเงินทุนเพื่อรับมือกับความเสี่ยงในอนาคต ขณะที่งบประมาณภายในประเทศก็มีจำกัด ประเทศหมู่เกาะขนาดเล็กจำนวนมากยังคงติดอยู่ในวงจรการฟื้นฟูจากภัยพิบัติทางสภาพภูมิอากาศอย่างต่อเนื่อง และไม่สามารถสร้างความแข็งแกร่งในการรับมือกับภัยพิบัติได้ หากงบประมาณของประเทศยังคงลดลง
แม้จะมีแหล่งเงินทุนพร้อมให้ความช่วยเหลือ แต่ขั้นตอนการขอรับเงินและเงื่อนไขทางเทคนิคที่ซับซ้อนจากสถาบันการเงินระหว่างประเทศ ก็กลายเป็นอุปสรรคสำคัญ โดยเฉพาะประเทศขนาดเล็กที่มีบุคลากรและศักยภาพด้านการบริหารจัดการจำกัด
ขณะที่ข้อมูลจากสถาบันวิจัยสันติภาพนานาชาติสตอกโฮล์ม หรือ SIPRI ระบุว่า ค่าใช้จ่ายทางทหารทั่วโลกในปี 2025 สูงถึง 2.89 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 2.9% จากปีก่อนหน้า สะท้อนให้เห็นถึงการจัดสรรงบประมาณเพื่อความมั่นคงที่เพิ่มขึ้น ท่ามกลางเสียงเรียกร้องให้ประเทศร่ำรวยหันมาให้ความสำคัญกับความมั่นคงด้านสภาพภูมิอากาศมากขึ้นด้วย ขณะที่งบประมาณด้านสงครามเพิ่มสูงขึ้น ภัยคุกคามด้านความมั่นคงที่สำคัญที่สุดสำหรับประเทศเปราะบางกลับยังขาดแคลนเงินทุนสนับสนุน
สำหรับทิศทางของการประชุม COP31 ในปีนี้ ตุรกีในฐานะเจ้าภาพและออสเตรเลียในฐานะผู้นำการเจรจา เน้นย้ำถึงการผลักดันคำมั่นสัญญาที่เคยให้ไว้ให้เกิดขึ้นจริง มากกว่าการกำหนดเป้าหมายใหม่ โดยต้องการให้เงินทุนด้านสภาพภูมิอากาศเข้าถึงประเทศที่ต้องการได้รวดเร็วขึ้น ขั้นตอนง่ายขึ้น และมีความเป็นธรรมมากขึ้น
รายงานวิเคราะห์จากบราซิล ซึ่งเป็นเจ้าภาพการประชุม COP ครั้งก่อน พบว่า ในปี 2024 สามารถระดมเงินทุนด้านสภาพภูมิอากาศได้ประมาณ 137,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อยจากปีก่อนหน้า แต่เงินช่วยเหลือโดยตรงและคำมั่นสัญญาสนับสนุนกองทุนระหว่างประเทศกลับลดลง หากยังคงดำเนินไปตามแนวโน้มในปัจจุบัน การสนับสนุนเงินทุนอาจต่ำกว่าเป้าหมาย 1.3 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปีถึง 840,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยมีอุปสรรคสำคัญจากความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ ข้อจำกัดด้านงบประมาณของประเทศกำลังพัฒนา และต้นทุนการกู้ยืมที่สูงในประเทศที่ต้องการเงินทุนมากที่สุด
ท่ามกลางข้อจำกัดมากมาย บางประเทศเริ่มหันมาระดมทุนด้วยตนเองเพื่อแสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นในการแก้ไขปัญหา โดยหมู่เกาะโซโลมอนประกาศจัดสรรเงินจากงบประมาณของประเทศจำนวน 400,000 ดอลลาร์สหรัฐ เพื่อสนับสนุนการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พร้อมเรียกร้องให้ประเทศร่ำรวยร่วมดำเนินการด้วย ขณะเดียวกัน ภาคเอกชนถูกมองว่ามีบทบาทสำคัญมากขึ้นในการเติมเต็มช่องว่างด้านเงินทุน แต่การลงทุนในโครงการพลังงานสะอาดยังต้องอาศัยความเชื่อมั่น ทั้งด้านความมั่นคงของระบบพลังงาน ต้นทุนที่สามารถคาดการณ์ได้ และความต้องการใช้พลังงานที่ชัดเจน
แม้ประชาคมโลกจะมีเป้าหมายและคำมั่นสัญญาด้านการเงินเพื่อรับมือกับวิกฤตโลกร้อนอย่างชัดเจน แต่ความท้าทายที่แท้จริงกลับอยู่ที่การทำให้เงินทุนเหล่านั้นเกิดขึ้นจริงและเข้าถึงประเทศที่ต้องการความช่วยเหลือมากที่สุด เพราะสำหรับประเทศที่ต้องเผชิญกับภัยพิบัติซ้ำแล้วซ้ำเล่า การรอคอยเงินทุนที่ล่าช้าอาจหมายถึงการสูญเสียทั้งชีวิต ทรัพย์สิน และโอกาสในการฟื้นตัวจากวิกฤตสภาพภูมิอากาศที่กำลังรุนแรงขึ้น
- สัญญาณ “โลกร้อน” รุนแรง 5 จุดวิกฤตที่มนุษย์อาจหยุดไม่อยู่
- คำเตือนสะเทือน COP31 โลกที่เรารู้จักใกล้ถึงจุดจบ หากยังเพิกเฉยวิกฤตโลกร้อน
- ชาวยุโรปห่วงโลกร้อน แต่ไม่อยากเปลี่ยนชีวิต และไม่พร้อมแบกต้นทุน
- ขั้วโลกใต้ไม่รอด โลกร้อนทำน้ำแข็งหดตัว น้ำแข็งลดฮวบ 1.7 ล้าน ตร.กม.
- กระบองเพชรยังไม่รอด พืชทนแล้งยังยอมแพ้ เพราะโลกกำลังร้อนเกินขีดจำกัด
