คำเตือนสะเทือน COP31 โลกที่เรารู้จักใกล้ถึงจุดจบ หากยังเพิกเฉยวิกฤตโลกร้อน

ประธานาธิบดีหมู่เกาะมาร์แชลล์เรียกร้องให้ผู้นำทั่วโลกตื่นตัวต่อภัยคุกคามครั้งนี้ โดยระบุว่า ถึงเวลาแล้วที่ทุกประเทศต้องตื่นขึ้นมาเผชิญความจริง และการตอบสนองต่อความเสี่ยงที่อุณหภูมิโลกจะเพิ่มสูงเกินเป้าหมายต้องมีความจริงจังและเข้มข้นอย่างยิ่ง มิฉะนั้นโลกที่มนุษย์รู้จักอาจถึงจุดจบ

ด้านมีอา มอตต์ลีย์ นายกรัฐมนตรีบาร์เบโดส กล่าววิพากษ์วิจารณ์รัฐบาลทั่วโลกว่า ยังพยายามไม่มากพอในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก นับตั้งแต่มีการบรรลุข้อตกลงปารีสเมื่อปี 2558 มอตต์ลีย์อ้างข้อมูลจากสหประชาชาติว่า แม้ทุกประเทศจะปฏิบัติตามคำมั่นสัญญาด้านสภาพภูมิอากาศทั้งหมด อุณหภูมิโลกก็ยังมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นถึง 2.6 องศาเซลเซียส แต่หากพิจารณาจากนโยบายที่ดำเนินการอยู่ในปัจจุบัน โลกอาจร้อนขึ้นถึง 2.8 องศาเซลเซียส

เธอย้ำว่า การที่อุณหภูมิโลกเพิ่มสูงเกินเป้าหมาย 1.5 องศาเซลเซียส ไม่ใช่เป้าหมายใหม่ที่ประชาคมโลกควรยอมรับ แต่เปรียบเสมือนหนี้สินด้านความร้อนที่คนรุ่นปัจจุบันกำลังก่อขึ้น โดยนำอนาคตของลูกหลานมาเป็นหลักประกัน และเป็นหนี้ที่มนุษยชาติจำเป็นต้องชดใช้

ขณะเดียวกัน อันโตนิโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ กล่าวสุนทรพจน์เรียกร้องให้โลกเร่งเปลี่ยนผ่านออกจากการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล พร้อมตำหนิอุตสาหกรรมน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ รวมถึงประเทศที่ยังคงขยายกำลังการผลิตเชื้อเพลิงฟอสซิล ทั้งที่ประกาศสนับสนุนเป้าหมายจำกัดอุณหภูมิโลกไม่ให้เพิ่มเกิน 1.5 องศาเซลเซียส

กูเตอร์เรสเตือนว่า โลกกำลังร้อนขึ้นอย่างต่อเนื่อง ขณะที่เวลาสำหรับการแก้ไขปัญหากำลังลดน้อยลงทุกขณะ จึงจำเป็นต้องเร่งดำเนินมาตรการด้านสภาพภูมิอากาศอย่างที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน

เขายังเปรียบเทียบว่า เชื้อเพลิงฟอสซิลควรกลายเป็นอดีตเช่นเดียวกับไดโนเสาร์ แต่การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวจะไม่เกิดขึ้นเอง เพราะแตกต่างจากไดโนเสาร์ที่ไม่มีผู้สนับสนุนทางการเมือง อุตสาหกรรมเชื้อเพลิงฟอสซิลกลับมีกลุ่มผลประโยชน์ที่คอยผลักดันและปกป้องอุตสาหกรรมอยู่

เลขาธิการสหประชาชาติกล่าวหาว่าบริษัทน้ำมันและก๊าซธรรมชาติบิดเบือนข้อมูลทางวิทยาศาสตร์และถ่วงเวลาการดำเนินมาตรการแก้ไขวิกฤตสภาพภูมิอากาศมาอย่างยาวนาน พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลจัดเก็บภาษีจากกำไรส่วนเกินที่บริษัทเหล่านี้ได้รับจากผลกระทบของสงครามอิหร่าน และนำรายได้ดังกล่าวไปช่วยเหลือประเทศเปราะบางให้สามารถฟื้นตัวจากความเสียหายที่เกิดขึ้น กูเตอร์เรสเน้นย้ำว่า ถึงเวลาแล้วที่โลกต้องเลิกเสพติดเชื้อเพลิงฟอสซิล และใช้หลักการให้ผู้ก่อมลพิษเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายจากความเสียหายที่เกิดขึ้น

สำหรับการประชุม COP31 ในปีนี้ มีรูปแบบการจัดงานที่แตกต่างจากปีก่อน ๆ โดยตุรกีและออสเตรเลียร่วมกันทำหน้าที่ในการจัดการประชุม ซึ่งผู้นำของทั้งสองประเทศต่างกล่าวชื่นชมความร่วมมือดังกล่าว

ด้าน ประธานาธิบดีตุรกี กล่าวว่า ต้องการให้การประชุม COP31 เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของการแก้ไขวิกฤตสภาพภูมิอากาศ พร้อมเรียกร้องให้ประเทศต่าง ๆ ลงมือปฏิบัติจริงแทนการประกาศคำมั่นสัญญาเพียงอย่างเดียว เพราะทุกนาทีที่โลกไม่สามารถบรรลุเป้าหมายข้อตกลงปารีส ความเสี่ยงและต้นทุนความเสียหายก็จะเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

อย่างไรก็ตาม ท่าทีดังกล่าวเกิดขึ้นเพียงไม่กี่วันหลังจากประธานาธิบดีตุรกีร่วมแสดงความยินดีกับการค้นพบแหล่งน้ำมันแห่งใหม่ 2 แห่ง ซึ่งมีปริมาณน้ำมันในแหล่งสะสมประเมินอยู่ที่ 135 ล้านบาร์เรล

ประเด็นนี้สอดคล้องกับคำเตือนของประธานาธิบดีหมู่เกาะมาร์แชลล์ที่ระบุว่า การขุดเจาะบ่อน้ำมันแห่งใหม่ทุกแห่ง และการนำถ่านหินขึ้นมาใช้อีกทุกครั้ง ล้วนเป็นภัยคุกคามต่ออนาคตของประเทศหมู่เกาะ โดยเธอย้ำว่า การค้นพบทรัพยากรเชื้อเพลิงฟอสซิลแห่งใหม่ไม่ใช่เรื่องที่ควรเฉลิมฉลอง แต่เป็นสิ่งที่ควรหวาดกลัว

ด้านนายกรัฐมนตรีออสเตรเลีย กล่าวว่า การประชุมครั้งนี้ถือเป็นช่วงเวลาประวัติศาสตร์สำหรับออสเตรเลีย พร้อมย้ำว่ารัฐบาลทั่วโลกมีความรับผิดชอบอย่างสำคัญในการแก้ไขวิกฤตสภาพภูมิอากาศ อย่างไรก็ตาม เขาถูกวิพากษ์วิจารณ์ที่ไม่ได้กล่าวถึงประเด็นเชื้อเพลิงฟอสซิลในสุนทรพจน์ ทั้งที่ออสเตรเลียเป็นหนึ่งในประเทศผู้ส่งออกถ่านหินและก๊าซธรรมชาติเหลวรายใหญ่ของโลก

สำหรับการประชุมระดับผู้นำในปีนี้ สหประชาชาติระบุว่า มีผู้นำประเทศเข้าร่วมทั้งหมด 91 คน แต่ผู้นำประเทศมหาอำนาจหลายรายไม่ได้เดินทางมาร่วมประชุม รวมถึงโดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐอเมริกา และสี จิ้นผิง ผู้นำจีน ขณะที่เอ็มมานูเอล มาครง ประธานาธิบดีฝรั่งเศส และฟรีดริช เมิร์ซ นายกรัฐมนตรีเยอรมนี ซึ่งไม่ได้เข้าร่วม COP31 มีกำหนดเดินทางไปประเทศไอร์แลนด์เพื่อร่วมการประชุมด้านปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI แทน

.

สถานการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่เกือบทุกประเทศยังดำเนินมาตรการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้ล่าช้ากว่าเป้าหมาย ขณะที่เงินทุนสนับสนุนด้านสภาพภูมิอากาศสำหรับประเทศที่เปราะบางต่อคลื่นความร้อน น้ำท่วม ไฟป่า และภัยพิบัติอื่น ๆ ยังคงไม่เพียงพอ

ยิ่งไปกว่านั้น โลกกำลังมีแนวโน้มร้อนเกินขีดจำกัด 1.5 องศาเซลเซียส ท่ามกลางการก่อตัวของปรากฏการณ์เอลนีโญที่รุนแรงที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ แต่การเจรจาครั้งนี้ยังไม่มีสัญญาณชัดเจนว่าจะนำไปสู่ความคืบหน้าเพิ่มเติมในการยุติการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล

บิล แฮร์ นักวิทยาศาสตร์ด้านสภาพภูมิอากาศและประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ Climate Analytics เปิดเผยว่า บรรยากาศในหมู่นักวิทยาศาสตร์เริ่มเต็มไปด้วยความวิตกกังวล โดยเฉพาะผู้เชี่ยวชาญด้านป่าฝนและระบบน้ำแข็งของโลก ซึ่งต่างแสดงความกังวลต่อการเปลี่ยนแปลงที่กำลังเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว

แฮร์ระบุว่า ความรู้สึกของนักวิทยาศาสตร์กำลังเปลี่ยนไปในทิศทางที่มืดมนมากขึ้น และบางคนเริ่มรู้สึกว่าสถานการณ์ด้านสภาพภูมิอากาศกำลังถอยหลัง แทนที่จะเดินหน้าไปสู่การแก้ไขปัญหา

รายงานของโครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ หรือ UNEP ยังพบว่า การที่อุณหภูมิโลกเพิ่มสูงเกินเป้าหมาย 1.5 องศาเซลเซียส เป็นสิ่งที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้แล้ว โดยเฉพาะประเทศหมู่เกาะขนาดเล็กที่กำลังเผชิญภัยคุกคามต่อการดำรงอยู่จากระดับน้ำทะเลที่เพิ่มสูงขึ้น UNEP เตือนว่า ผลกระทบต่อพื้นที่น้ำแข็งของโลกอาจรุนแรงอย่างมหาศาล จึงจำเป็นต้องจำกัดระดับและระยะเวลาที่อุณหภูมิโลกเพิ่มสูงเกินเป้าหมายให้น้อยที่สุดเท่าที่จะทำได้

ขณะเดียวกัน ผู้นำประเทศอื่น ๆ ต่างเรียกร้องให้ประชาคมโลกเร่งสร้างความร่วมมือระหว่างประเทศอย่างจริงจัง เพื่อรับมือกับวิกฤตหลายด้านที่กำลังเกิดขึ้นพร้อมกัน

การประชุม COP31 จึงสะท้อนให้เห็นถึงความท้าทายครั้งสำคัญของประชาคมโลก เมื่อคำเตือนจากประเทศหมู่เกาะที่กำลังเผชิญภัยคุกคามจากระดับน้ำทะเลเพิ่มสูงขึ้น และความวิตกกังวลของนักวิทยาศาสตร์ ต่างชี้ไปในทิศทางเดียวกันว่า เวลาสำหรับการแก้ไขวิกฤตสภาพภูมิอากาศกำลังลดน้อยลง หากรัฐบาลทั่วโลกยังไม่สามารถเปลี่ยนคำมั่นสัญญาให้กลายเป็นการลงมือปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม โลกที่มนุษย์คุ้นเคยอาจเปลี่ยนแปลงไปอย่างถาวร และคนรุ่นต่อไปจะต้องเป็นผู้แบกรับผลกระทบจากการตัดสินใจของคนรุ่นปัจจุบัน