เอลนีโญแรงสุดขั้ว! ปลายปีใต้เสี่ยงน้ำท่วม ก่อนต้นปี 70 ไทยแล้งหนัก

ขณะเดียวกัน ดัชนี Indian Ocean Dipole หรือ IOD ซึ่งสะท้อนความแตกต่างของอุณหภูมิผิวน้ำทะเลระหว่างมหาสมุทรอินเดียฝั่งตะวันตกและตะวันออก มีค่าสูงกว่าเกณฑ์บวก 0.4 องศาเซลเซียสแล้ว และแบบจำลองยังคาดว่าค่าเฉลี่ยจะอยู่เหนือเกณฑ์จนถึงเดือนธันวาคม 2569 หากเกิดภาวะ IOD เชิงบวกร่วมกับเอลนีโญ อาจเพิ่มความเสี่ยงฝนลดลงในบางพื้นที่ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อย่างไรก็ตาม ผลกระทบต่อประเทศไทยยังขึ้นอยู่กับอิทธิพลของมรสุม พายุ และสภาพอากาศรายพื้นที่ด้วย

สำหรับแนวโน้มฝนในช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงธันวาคม 2569 ผลพยากรณ์เฉลี่ยจาก 12 สำนักอุตุนิยมวิทยาระบุว่า ประเทศไทยตอนบนส่วนใหญ่มีแนวโน้มฝนใกล้เคียงค่าปกติ ขณะที่ภาคใต้หลายพื้นที่ โดยเฉพาะตอนกลางและตอนล่าง อาจมีฝนมากกว่าปกติเล็กน้อย จึงยังต้องเฝ้าระวังฝนตกหนัก น้ำท่วมฉับพลัน น้ำป่าไหลหลาก และดินถล่มในพื้นที่เสี่ยง

อย่างไรก็ตาม เมื่อเข้าสู่ช่วงเดือนมกราคมถึงกุมภาพันธ์ 2570 ภาคใต้หลายพื้นที่มีแนวโน้มฝนต่ำกว่าค่าปกติ โดยเฉพาะเดือนกุมภาพันธ์ที่สัญญาณฝนน้อยอาจขยายครอบคลุมพื้นที่มากขึ้น ก่อนที่ช่วงเดือนมีนาคมถึงเมษายน ความเสี่ยงฝนต่ำกว่าปกติจะขยายไปยังภาคเหนือ ภาคตะวันตก และพื้นที่อื่น ๆ ของประเทศ ซึ่งอาจเพิ่มความเสี่ยงภัยแล้ง หากปริมาณน้ำต้นทุนไม่เพียงพอต่อความต้องการ

สิ่งที่น่ากังวลอีกประการคือแนวโน้มอุณหภูมิที่สูงขึ้น โดยผลพยากรณ์เฉลี่ยจาก 12 สำนักอุตุนิยมวิทยาชี้ว่า ช่วงเดือนพฤศจิกายน 2569 ถึงเมษายน 2570 ประเทศไทยอาจมีอุณหภูมิเฉลี่ยสูงกว่าค่าปกติประมาณ 1–2.5 องศาเซลเซียส ทำให้ต้องเตรียมรับมือกับความเสี่ยงจากอากาศร้อน การใช้น้ำที่เพิ่มขึ้น ผลกระทบต่อผลผลิตทางการเกษตร และปัญหาสุขภาพจากความร้อน

นอกจากนี้ หากเกิดภาวะฝนทิ้งช่วงร่วมกับอากาศร้อนและความแห้งแล้ง อาจเอื้อต่อการเกิดไฟป่าและการสะสมของฝุ่น PM2.5 โดยเฉพาะในช่วงฤดูแล้ง ซึ่งจะเพิ่มความเสี่ยงต่อสุขภาพของประชาชนและสร้างแรงกดดันต่อภาคเกษตรกรรม

รศ.ดร.วิษณุ เสนอว่า ประเทศไทยควรเตรียมรับมือทั้งความเสี่ยงน้ำท่วมและภัยแล้งควบคู่กัน โดยเฉพาะการบริหารจัดการน้ำต้นทุนให้เพียงพอสำหรับช่วงฤดูแล้ง แม้เขื่อนหลักจะมีปริมาณน้ำสะสมมาก แต่พื้นที่เกษตรนอกเขตชลประทานและชุมชนที่พึ่งพาแหล่งน้ำธรรมชาติยังอาจเผชิญปัญหาขาดแคลนน้ำได้

ขณะเดียวกัน ภาคเกษตรควรวางแผนเพาะปลูกให้สอดคล้องกับปริมาณน้ำที่มีอยู่จริง ส่วนหน่วยงานท้องถิ่นควรเร่งตรวจสอบระบบระบายน้ำและเตรียมแผนรับมืออุทกภัยในภาคใต้ พร้อมวางมาตรการป้องกันผลกระทบจากอากาศร้อน ไฟป่า และฝุ่น PM2.5 ในช่วงต้นปีหน้า

ทั้งนี้ ผู้เชี่ยวชาญย้ำว่า แม้เอลนีโญจะมีแนวโน้มรุนแรง แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกพื้นที่ของประเทศไทยจะเผชิญภัยแล้งหรืออากาศร้อนรุนแรงในระดับเดียวกัน เนื่องจากผลกระทบยังขึ้นอยู่กับมรสุม พายุ ปริมาณฝน และสภาพภูมิประเทศ จึงจำเป็นต้องติดตามข้อมูลพยากรณ์อย่างต่อเนื่อง เพื่อปรับแผนรับมือให้สอดคล้องกับสถานการณ์จริง