แก้กฎหมายแรงงาน 4 ฉบับ เพิ่มสิทธิ-สวัสดิการ ใครได้ประโยชน์บ้าง?

ศ.ดร.ยศชนัน กล่าวว่า ได้รับมอบหมายให้ปฏิบัติหน้าที่แทน นายจุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง ซึ่งติดภารกิจเดินทางไปประเทศออสเตรเลียร่วมกับนายกรัฐมนตรี โดยการประชุม ครม. วันนี้ กระทรวงแรงงานมีข่าวดีจากการผลักดันกฎหมายที่ดำเนินการมาอย่างต่อเนื่อง โดยเสนอร่างกฎหมายด้านแรงงานรวม 4 ฉบับ ซึ่งเป็นการปรับปรุงสิทธิและการคุ้มครองแรงงานให้มีความเป็นธรรมและสอดคล้องกับมาตรฐานสากล

สาระสำคัญแบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ ร่างพระราชบัญญัติแรงงานทางทะเล ร่างพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้รับงานไปทำที่บ้าน และร่างประกาศคณะกรรมการแรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์ 2 ฉบับ

ยกระดับสิทธิ “คนประจำเรือ” เข้าสู่ระบบประกันสังคม

ประเด็นแรกคือ ร่าง พ.ร.บ. แรงงานทางทะเล ซึ่งมุ่งยกระดับการคุ้มครอง “คนประจำเรือ” ให้ได้รับสิทธิประโยชน์ด้านแรงงานใกล้เคียงกับแรงงานบนบก โดยเฉพาะการเข้าสู่ระบบประกันสังคมและกองทุนเงินทดแทน

กระทรวงแรงงานย้ำว่า กลุ่มคนประจำเรือที่กล่าวถึงในร่างกฎหมายฉบับนี้ ไม่ได้หมายถึงแรงงานในเรือประมง แต่หมายถึงแรงงานที่ปฏิบัติงานอยู่บน “เรือขนส่ง” ซึ่งเป็นอีกกลุ่มอาชีพที่จำเป็นต้องได้รับการคุ้มครองตามระบบแรงงานอย่างเหมาะสม

การปรับกฎหมายจึงมีเป้าหมายสำคัญในการลดช่องว่างด้านสิทธิประโยชน์ระหว่างแรงงานทางทะเลกับแรงงานบนบก เพื่อให้แรงงานกลุ่มดังกล่าวสามารถเข้าถึงหลักประกันทางสังคมตามที่กฎหมายกำหนด

ผู้รับงานไปทำที่บ้านต้องได้ค่าตอบแทนเป็นธรรม

อีกประเด็นสำคัญคือ ร่าง พ.ร.บ. คุ้มครองผู้รับงานไปทำที่บ้าน ซึ่งกระทรวงแรงงานระบุว่าเป็นการปรับปรุงกฎหมายให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล และเพิ่มกลไกป้องกันการเอารัดเอาเปรียบแรงงานที่ไม่ได้ทำงานอยู่ในสถานประกอบการโดยตรง

หนึ่งในสาระสำคัญคือ หากผู้จ้างผิดนัดชำระค่าจ้าง ผู้จ้างจะต้องรับผิดชอบทั้ง ดอกเบี้ยและเงินเพิ่ม เพื่อสร้างหลักประกันว่าผู้รับงานจะได้รับค่าตอบแทนตามสิทธิ

นอกจากนี้ ยังมีการปรับปรุงหลักเกณฑ์ใน 3 เรื่องสำคัญ ได้แก่

1. กำหนดอายุผู้ทำงาน
ผู้รับงานไปทำที่บ้านต้องมีอายุไม่ต่ำกว่า 15 ปี และต้องไม่รับงานที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพ

2. กำหนดค่าตอบแทนให้เป็นธรรม
หากเป็นงานประเภทเดียวกับที่ทำในสถานประกอบการ ผู้รับงานต้องได้รับค่าตอบแทนตามมาตรฐานเดียวกัน ส่วนงานที่มีลักษณะแตกต่างกัน จะต้องมีการประกาศกำหนดอัตราค่าตอบแทนให้ชัดเจน และต้องไม่ต่ำกว่าอัตราขั้นต่ำที่กำหนด

3. คุ้มครองเรื่องหลักประกัน
กำหนดกลไกทางกฎหมายเกี่ยวกับการคืนหลักประกัน เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้รับงานไปทำที่บ้านถูกเรียกหลักประกันหรือถูกเอารัดเอาเปรียบโดยไม่เป็นธรรม

มาตรการดังกล่าวสะท้อนแนวทางของกระทรวงแรงงานที่ต้องการขยายการคุ้มครองไปยังแรงงานรูปแบบต่าง ๆ ซึ่งมีลักษณะการทำงานแตกต่างจากลูกจ้างในสถานประกอบการทั่วไป

ปรับสิทธิรัฐวิสาหกิจรับ “สมรสเท่าเทียม”

ส่วนที่สามเป็น ร่างประกาศคณะกรรมการแรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์ จำนวน 2 ฉบับ ซึ่งเป็นการปรับปรุงระเบียบเกี่ยวกับสิทธิประโยชน์ของพนักงานรัฐวิสาหกิจให้สอดคล้องกับกฎหมายสมรสเท่าเทียม

หัวใจสำคัญคือการเปลี่ยนถ้อยคำจาก “สามี-ภรรยา” เป็น “ผู้สมรส” เพื่อให้สิทธิประโยชน์ของคู่สมรสครอบคลุมอย่างเท่าเทียม ไม่จำกัดเฉพาะคู่ชายหญิง

การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวจะส่งผลต่อสิทธิประโยชน์ เช่น เงินทดแทน ค่ารักษาพยาบาล และค่าทำศพ ของคู่สมรสพนักงานรัฐวิสาหกิจ โดยให้คู่สมรสได้รับสิทธิตามหลักเกณฑ์ของรัฐวิสาหกิจนั้น ๆ อย่างเท่าเทียมกัน ไม่ว่าจะเป็นคู่สมรสต่างเพศหรือเพศเดียวกัน

ที่สำคัญ การปรับแก้ครั้งนี้จะมีผลย้อนหลังไปตามวันที่กฎหมายสมรสเท่าเทียมมีผลบังคับใช้ เพื่อให้สิทธิของผู้มีสถานะเป็นคู่สมรสได้รับการรับรองอย่างครบถ้วนตามกรอบกฎหมาย

จากแรงงานบนเรือถึงแรงงานที่บ้าน

ด้าน พ.ต.ท.วรรณพงษ์ คชรักษ์ ปลัดกระทรวงแรงงาน กล่าวว่า การปรับปรุงกฎหมายทั้ง 3 กลุ่มมีเป้าหมายเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อแรงงาน และทำให้กฎหมายไทยมีความสอดคล้องกับมาตรฐานสากลมากขึ้น

เมื่อพิจารณาภาพรวม การแก้ไขครั้งนี้ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะแรงงานในระบบแบบเดิม แต่ครอบคลุมแรงงานที่มีรูปแบบการทำงานหลากหลาย ตั้งแต่ คนประจำเรือขนส่ง ผู้รับงานไปทำที่บ้าน ไปจนถึงพนักงานรัฐวิสาหกิจและคู่สมรส

ศ.ดร.ยศชนัน ย้ำว่า การดำเนินการครั้งนี้มีเป้าหมายสำคัญในการทำให้แรงงานแต่ละกลุ่มได้รับการคุ้มครองอย่างเป็นธรรมและทั่วถึง ทั้ง “แรงงานบนเรือ แรงงานที่บ้าน และแรงงานในรัฐวิสาหกิจ” พร้อมเดินหน้าปรับกฎหมายให้ทันต่อรูปแบบการทำงานและบริบททางสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป