เมืองเลี้ยงลูกได้? เปิดตัวเลขเด็ก 2.5 แสนคนใน กทม. กับแผนขยายศูนย์เด็กเล็กของ “ชัชชาติ”

เด็ก 20,000 คนที่เพิ่มขึ้น หมายถึงครอบครัวอีกหลายหมื่นครัวเรือนที่ได้รับประโยชน์

เมื่อพิจารณาจากเป้าหมายเพิ่มเด็กในระบบอีก 20,000 คน จะพบว่าเบื้องหลังตัวเลขดังกล่าวคือครอบครัวจำนวนไม่น้อยที่อาจลดภาระค่าใช้จ่ายด้านการดูแลบุตร

สำหรับครอบครัวในกรุงเทพฯ ปัญหาหลักไม่ใช่เพียงค่าใช้จ่ายในการเลี้ยงลูก แต่รวมถึงการจัดสรรเวลาในการทำงาน การเดินทาง และการหาสถานที่ดูแลเด็กที่อยู่ใกล้บ้านหรือใกล้ที่ทำงาน

นโยบายเมืองเลี้ยงลูกได้จึงวางแนวทางให้มีการกระจายศูนย์เด็กเล็กในพื้นที่ชุมชน โรงเรียน และศูนย์บริการสาธารณสุข เพื่อให้ผู้ปกครองสามารถเข้าถึงบริการได้ง่ายขึ้น

ขณะเดียวกันยังมีแนวคิดเชื่อมโยงศูนย์เด็กเล็กเข้ากับแหล่งงาน เพื่อช่วยลดเวลาการเดินทางของพ่อแม่ในแต่ละวัน

"บ้านย่ายาย" ทางเลือกใหม่ในสังคมสูงวัย

อีกหนึ่งมาตรการที่ถูกบรรจุอยู่ในแผนงาน คือการดึงผู้สูงอายุในชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในระบบดูแลเด็กผ่านแนวคิด "บ้านย่ายาย"

ข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติระบุว่า กรุงเทพมหานครมีแนวโน้มเข้าสู่สังคมสูงวัยเช่นเดียวกับภาพรวมของประเทศ ทำให้หลายชุมชนมีผู้สูงอายุที่ยังมีศักยภาพและพร้อมทำกิจกรรมสาธารณะ

การเปิดพื้นที่ให้ผู้สูงอายุเข้ามาช่วยดูแลเด็กในชุมชน จึงเป็นการใช้ทรัพยากรทางสังคมที่มีอยู่เดิมให้เกิดประโยชน์สูงสุด ทั้งในด้านการดูแลเด็กและการสร้างกิจกรรมให้ผู้สูงอายุ

แนวคิดดังกล่าวถูกใช้ในหลายประเทศที่มีโครงสร้างประชากรสูงวัย โดยเฉพาะญี่ปุ่น ซึ่งมีการเชื่อมโยงกิจกรรมระหว่างเด็กและผู้สูงอายุในระดับชุมชนมาอย่างต่อเนื่อง

จากศูนย์เด็กเล็กสู่โรงเรียนอนุบาลคุณภาพ 50 เขต

นอกจากการเพิ่มจำนวนสถานที่ดูแลเด็กแล้ว แผนงานยังตั้งเป้ายกระดับคุณภาพบริการควบคู่กันไป

หนึ่งในมาตรการสำคัญคือการพัฒนาโรงเรียนอนุบาลคุณภาพให้ครอบคลุมทั้ง 50 เขตของกรุงเทพมหานคร รวมถึงการร่วมมือกับมหาวิทยาลัยในการจัดตั้งโรงเรียนสาธิตปฐมวัย เพื่อพัฒนาครูและบุคลากรเฉพาะทางด้านเด็กเล็ก

นอกจากนี้ยังมีแผนเพิ่มงบประมาณด้านอาหารกลางวัน ปรับค่าตอบแทนครูพี่เลี้ยงตามคุณวุฒิ และปรับอัตรากำลังให้เหมาะสมกับช่วงวัยของเด็ก

เป้าหมายคือการลดความแตกต่างของคุณภาพการดูแลเด็กระหว่างพื้นที่ชั้นในและชานเมือง รวมถึงลดภาระของครอบครัวที่ต้องส่งบุตรเข้าเรียนในสถานศึกษาที่มีค่าใช้จ่ายสูง

พื้นที่เล่น 53 แห่ง และห้องสมุดของเล่น ลดภาระครอบครัวเมือง

ข้อมูลจากทีมนโยบายยังระบุว่า กรุงเทพมหานครมีสวนสาธารณะในความดูแล 53 แห่ง ซึ่งจะถูกพัฒนาเป็นพื้นที่กิจกรรมสำหรับเด็กและครอบครัวผ่านโครงการ Play Day

ควบคู่กับแนวคิด "ห้องสมุดของเล่น" ที่เปิดโอกาสให้ครอบครัวยืมของเล่นและสื่อพัฒนาการกลับไปใช้ที่บ้าน

มาตรการลักษณะนี้ถูกนำมาใช้ในหลายประเทศเพื่อลดค่าใช้จ่ายของครัวเรือน โดยเฉพาะในช่วงวัยที่เด็กมีการเปลี่ยนแปลงพัฒนาการอย่างรวดเร็วและต้องใช้อุปกรณ์การเรียนรู้หลากหลายประเภท

เมืองเลี้ยงลูกได้กับโจทย์ประชากรในอนาคต

ข้อมูลด้านประชากรของประเทศไทยในช่วงหลายปีที่ผ่านมาแสดงให้เห็นแนวโน้มการเกิดที่ลดลงต่อเนื่อง ขณะที่สัดส่วนผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นทุกปี

นักวิชาการด้านประชากรจำนวนมากมองตรงกันว่า การตัดสินใจมีบุตรของคนรุ่นใหม่ไม่ได้ขึ้นอยู่กับรายได้เพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับความพร้อมด้านเวลา ระบบดูแลเด็ก และคุณภาพชีวิตของครอบครัว

สำหรับกรุงเทพมหานคร นโยบายเมืองเลี้ยงลูกได้จึงมุ่งแก้ปัญหาในส่วนที่เมืองสามารถดำเนินการได้โดยตรง นั่นคือการเพิ่มจำนวนสถานที่ดูแลเด็ก การพัฒนาบุคลากรปฐมวัย และการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเลี้ยงดูบุตร

จากตัวเลขเป้าหมายที่เพิ่มเด็กในระบบอีก 20,000 คน เพิ่มศูนย์เด็กอ่อนกว่า 4 เท่า และขยายกิจกรรมสำหรับครอบครัวครอบคลุมทั้ง 50 เขต นโยบายนี้จึงเป็นหนึ่งในแผนงานด้านสังคมที่ใช้ข้อมูลประชากรและโครงสร้างครอบครัวเมืองเป็นฐานในการออกแบบมาตรการรองรับอนาคตของกรุงเทพมหานคร